Fransa’dan Cezayir’e karşı ‘vize savaşı’ planı

Fransa ile Cezayir arasındaki diplomatik ilişkilerin “tarihi düşük seviyelere” inmesiyle birlikte, Fransa İçişleri Bakanı Bruno Retailleau’nun Kuzey Afrika ülkesi vatandaşlarına verilen vizeleri azaltma tehdidi AB desteği olmadan işe yaramayabilir.

Diplomatik bir çatışmaya girmeye hazır olduğunun sinyallerini veren Retailleau, bu hafta Cezayir sınır dışı kararlarına tabi olan vatandaşlarını geri almayı kabul edene kadar Cezayir vatandaşlarına verilen kısa süreli Schengen vizelerinin sayısını (2023’te yaklaşık 274.000) radikal bir şekilde sınırlamakla tehdit etti.

Bakan ayrıca Cezayir vatandaşlarının vize erişimini kolaylaştıran ve 1968 yılında imzalanan ikili anlaşmayı da gözden geçirmeyi hedefliyor.

Retailleau, “İlişkileri yeniden rayına oturtmak için elimizdeki tüm imkânları değerlendirmemiz gerekiyor,” dedi.

AB desteği olmadan Fransa’nın planı ‘tamamen şov ve demagoji’

Öte yandan AB bir bütün olarak Cezayir’e Schengen vizesi verilmesini sınırlandırmadığı sürece, tek taraflı bir “vize savaşı” belirtilen tüm hedeflere ulaşamama riski taşıyor.

Göç politikası üzerine çalışan üst düzey bir Fransız diplomat, Euractiv’e yaptığı açıklamada, “Her şey Brüksel’de olup bitiyor,” dedi.

Kaynak, Fransa’nın tek başına hareket etmesinin “tamamen şov ve demagoji” olduğunu ve son anketlerin de gösterdiği gibi, AB’ye erişimi gerçekten sınırlayamayarak Cezayirlilere karşı artan kızgınlığı körüklemekten başka bir işe yaramayacağını söyledi.

Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un geçen yaz sonlarında, stratejik metaller ve ham petrol açısından zengin ve çok tartışılan Batı Sahra üzerinde Fas’ın egemenliğini teyit etme kararı, bağımsızlıkçı hareket Polisario Front’u uzun süredir destekleyen Cezayir’de öfkeye neden olmuştu.

Cezayir-Fransa ilişkileri dip seviyelerde

O zamandan beri, Fransız-Cezayirli yazar Boualem Sansal’ın Cezayir’de sahte suçlamalarla tutuklanıp gözaltına alınması da dahil olmak üzere diplomatik gerilim çoğaldı.

Son olarak Cezayir, cinayet ve nefreti teşvik eden videolar yayınlamakla suçlandıktan sonra Fransa’dan sınır dışı edilen Montpellier merkezli TikTok fenomeni “Doualemn” takma adlı kendi vatandaşını geri almayı reddetti.

Bu olay bardağı taşıran son damla oldu. Euractiv’e konuşan Fransa-Cezayir uzmanı ve Emlyon İşletme Okulunda siyaset bilimi alanında yardımcı doçent olan Farida Souiah, “Bu iki ülke arasında tarihi bir düşüş,” dedi.

Göçmenlik uzun zamandır iki başkent arasındaki kızgınlığı körüklüyor. Savaşın izleri ve Fransa’daki çok sayıdaki Cezayirli (Fransız istatistik kurumu INSEE’ye göre 2023 yılında yaklaşık 892.000) tekrarlanan çatışmalara ve diplomatik sürtüşmelere neden oldu.

2021 yılında Fransız yetkililer Tunus, Fas ve Tunus için vize onaylarını geçici olarak yarıya indirmişti. Fakat Fransız Sayıştayı tarafından hazırlanan 2024 tarihli bir rapor, bu uygulamanın belirtilen hedeflere ulaşmada başarısız olduğunu ortaya koydu.

Rapora göre, “Bu üç ülke, vatandaşlarının daha fazlasını geri kabul etmeyi kabul etmeden ilişkileri kötüleştirdi.”

Cezayirli sosyal medya kullanıcıları tartışmanın odağında

Öte yandan POLITICO’ya göre, Cezayir’den Fransa’ya giden “aşırı milliyetçi” sosyal medya fenomenleri, bir zamanlar ülkeyi yöneten Fransa’ya “nefret saçıyor.”

Bu eğilim Paris hükümetinde bir tedirginlik dalgasını tetikledi ve son birkaç hafta içinde yüksek profilli birkaç tutuklama gerçekleşti.

Bu online influencerların geniş bir kitle oluşturduğu, “şiddeti ve terörist faaliyetleri” kışkırttığı ve bazı durumlarda Cezayir yönetiminin Fransa merkezli muhaliflerini hedef aldığı iddia ediliyor.

İçişleri Bakanı Retailleau haftalık L’Express gazetesine verdiği demeçte bu kişilerin “Fransa ve Cezayir arasındaki gerilimin arttığı bir ortamdan kazanç elde ettiklerini” ileri sürdü.

Ocak ayı başından bu yana en az yedi kişi, “bireylere karşı şiddeti teşvik etmek” ve bazı durumlarda “Fransa’ya karşı terörist saldırı çağrısında bulunmak” ile suçlandıkları çevrimiçi paylaşımları nedeniyle tutuklandı.

En yüksek profilli vakalardan birinde, batıdaki Brest şehrinde yaşayan ve “zazouyoucef” adını kullanan bir Cezayirli, hesabının 400.000 takipçisinin bulunduğu TikTok’ta birkaç kışkırtıcı video klip yayınladıktan sonra “terörü yüceltmek” ile suçlanıyor.

Fransız hükümeti bu kullanıcıların Cezayir hükümeti tarafından yönlendirildiği iddiasına dile getirmekten kaçındı. Retailleau, “Bu aşamada bunun koordineli bir kampanya olduğuna dair elimizde hiçbir kanıt yok,” dedi.

Hassas bir konuyu görüşmek üzere adının açıklanmasını istemeyen bir Fransız güvenlik yetkilisi de POLITICO’ya verdiği demeçte, “Yapay bir güçlendirme ya da koordinasyon görmedik. Genel olarak konuşmak gerekirse, Cezayir ekosistemi [çevrimiçi etki söz konusu olduğunda] gerçekten yapılandırılmış ya da deneyimli değil,” diye ekledi.