FT: İran savaşı enerji krizinde yeni risk evresi başlattı

Financial Times, İran’daki savaşın tetiklediği enerji krizinin yaz sezonuna girilirken daha tehlikeli bir evreye geçtiğini yazdı. Gazeteye göre klima kullanımındaki artış ve yaz tatili seyahatleri, petrol, benzin, dizel ve havacılık yakıtı stokları üzerindeki baskıyı artıracak. Ekonomistler ve traderlar, çatışmanın uzaması halinde enerji fiyatlarında yeni sıçrama, yakıt kotaları, üretim duruşları ve küresel büyümede sert yavaşlama riskine dikkat çekiyor.

İngiliz Financial Times gazetesi, İran’daki savaşın yol açtığı enerji krizinin yaz sezonunun yaklaşmasıyla birlikte daha tehlikeli bir evreye girdiğini yazdı.

Gazeteye göre yaz başında klima kullanımındaki artış ve tatil seyahatleri, petrol, benzin, dizel ve havacılık yakıtı stokları üzerindeki baskıyı artıracak.

Ekonomistler ve enerji traderları, krizin bir sonraki aşamasının enerji fiyatlarında yeni ve sert bir sıçramaya yol açabileceği uyarısında bulunuyor.

Haberde, daha geniş çaplı yakıt kotaları, sanayi tesislerinde üretim duruşları ve küresel büyümede belirgin yavaşlama ihtimalinin de değerlendirildiği aktarıldı.

Aberdeen ekonomisti Paul Diggle, şirketin şu anda Brent petrol fiyatının varil başına 180 dolara yükseldiği bir senaryo üzerinde çalıştığını söyledi.

Diggle, böyle bir tablonun enflasyonda sert yükselişe ve Avrupa ile Asya’daki bazı ülkelerde resesyona yol açabileceğini belirtti.

“Bu ihtimali çok ciddiye alıyoruz” diyen Diggle, bunun henüz temel senaryo olmadığını da ekledi. Diggle, “Adeta borç alınmış zaman içinde yaşıyoruz” ifadesini kullandı.

Avrupa Komisyonu’nun ulaştırmadan sorumlu üyesi Apostolos Tzitzikostas da Ortadoğu’daki çatışmanın “önümüzdeki haftalarda sona ermemesi ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmaması halinde dünya ekonomisinde resesyonun gündeme gelebileceği” uyarısında bulundu.

Uluslararası Enerji Ajansı’nın değerlendirmelerine göre mart ile haziran ayları arasında küresel petrol tüketimi, günlük yaklaşık 6 milyon varil düzeyinde üretimin üzerine çıkacak. Bazı analistler ise açığın günlük 8 ila 9 milyon varile ulaşabileceğini düşünüyor.

Haberde, stratejik rezervlerden her gün 2 milyon varilden fazla petrol piyasaya verildiği, ancak bu sevkiyatların önemli bölümünün temmuz ayında sona ermesinin planlandığı kaydedildi.

Uluslararası Enerji Ajansı verilerine göre savaşın başlamasından bu yana, Basra Körfezi’ndeki stoklar hariç tutulduğunda küresel petrol rezervleri yaklaşık 380 milyon varil azaldı.

Stokların büyük kısmı, 3 milyar varilden fazlası, petrol şirketleri, traderlar ve rafinerilerin kontrolünde bulunuyor.

Bununla birlikte haberde, boru hatlarındaki basıncın korunabilmesi için belirli asgari hacimlerin gerektiği, rafinerilerin kesintisiz ham petrol akışına ihtiyaç duyduğu ve depolama tanklarının tamamen boşaltılamadığı belirtildi.

Oxford Enerji Araştırmaları Enstitüsü’nden Paul Horsnell ise mevcut yüksek petrol fiyatlarının talebi kayda değer ölçüde azaltmak için yeterli olmadığını söyledi.

Horsnell, “Bu rakam, 18 yıl önce görülen ve varil başına 140 doların üzerine çıkan tarihi zirvenin hâlâ belirgin biçimde altında. Çok uzun süre önce değil, varil başına 90 doları normal fiyat olarak görüyorduk” dedi.

HSBC’den Kim Fustier de tüketiciler açısından mevcut sorunların merkezinde işlenmiş yakıt ürünlerinin bulunduğunu söyledi.

Fustier, rafinerilerin pahalı ham petrol alımı ve hızla yükselen taşıma maliyetleri nedeniyle isteksiz davrandığını, buna bağlı olarak stokların hızla azaldığını ifade etti.

Financial Times’a göre çok sayıda ekonomist, arz koşullarında kısa süre içinde iyileşme yaşanmasını ve petrol fiyatlarının yeniden varil başına 100 doların altına gerilemesini bekliyor.

Gazete, bunun yüksek enflasyon ve yavaşlayan ekonomik büyümenin birleştiği en ağır stagflasyon risklerinin önüne geçebileceği değerlendirmesine de yer verdi.

Morgan Stanley analistleri ise ABD’de yapay zeka yatırımlarındaki güçlü artış ve dayanıklı tüketici talebi sayesinde küresel ekonomik büyümenin sürmesini bekliyor.

Ancak analistler, “Petrol fiyatlarının varil başına 150 doların üzerine çıktığı bir tırmanma senaryosu, fiziksel arz açığına, tedarik kesintilerine ve resesyona işaret eder” değerlendirmesinde bulundu.

Uluslararası Enerji Ajansı’nın verilerine göre olağanüstü önlemler uygulamak zorunda kalan ülke sayısı mart sonundaki 55 düzeyinden 76’ya yükseldi.