Gazeteci Cunningham: Batı medyası rejim değişikliği operasyonlarının en hayati aracıdır

Doç. Dr. Pascal Lottaz’ın Tarafsızlık Çalışmaları programına konuk olan İrlandalı yazar ve editör Finian Cunningham, Batılı güçlerin rejim değişikliği operasyonlarındaki gizli yöntemlerini ve medyanın bu süreçlerdeki kurumsal rolünü değerlendirdi.

Doç. Dr. Pascal Lottaz’ın sunduğu Tarafsızlık Çalışmaları programına katılan İrlandalı yazar ve editör Finian Cunningham, uluslararası ilişkilerde Batı hegemonyasının ve rejim değişikliği operasyonlarının perde arkasını ele aldı.

“Demokrasiyi Öldürmek: Batı Emperyalizminin Rejim Değişikliği ve Medya Manipülasyonu Mirası” kitabının yazarlarından biri olan Cunningham, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana Batılı güçlerin egemen devletlerin iç işlerine müdahale etmek için geliştirdiği yöntemleri ve medyanın bu süreçteki suç ortaklığını ayrıntılarıyla paylaştı.

Kitabı Daniel Kovalik, Jeremy Kuzmarov, Ron Ridenour ve K.J. Noh gibi alanında saygın gazeteci ve yazarlarla birlikte kaleme aldıklarını belirten Cunningham, çalışmanın çıkış noktasını şu sözlerle aktardı:

“İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra kurulan Birleşmiş Milletler Şartı, üye ülkelerin egemenlik haklarının ihlal edilmesini ve iç işlerine müdahale edilmesini kesin bir dille yasaklamıştı. Bu anlaşmaya imza atan Batılı güçler, kağıt üzerinde çok asil ilkelere bağlılık taahhüt etmiş olsalar da emperyalist doğalarından vazgeçmediler. Birleşmiş Milletler Şartı’nı açıkça çiğneyemedikleri için, emperyalist hedeflerine ulaşmanın gizli ve örtülü yollarını icat etmek zorunda kaldılar. İşte bu zorunluluk, egemen ülkeleri kontrol altına almayı hedefleyen gizli rejim değişikliği operasyonları çağını başlattı. Bizim bu kitapta esas olarak ortaya koyduğumuz yeni ve hayati unsur, medyanın bu emperyalist girişimlere nasıl dahil edildiğidir. Rejim değişikliği operasyonlarının tarihi daha önce değerli yazarlar tarafından ele alındı ancak biz medyanın bu sistemdeki kurucu rolüne odaklanmak istedik. Çünkü medya olmadan bu operasyonların yürütülmesi ve sürdürülmesi imkansızdır.”

“CIA ilk iş olarak Amerikan ve Avrupa medyasını kontrol altına aldı”

Cunningham, rejim değişikliği operasyonlarının başarısında istihbarat servislerinin medyayı bir silah olarak kullanmasının temel bir yöntem olduğunu belirtti.

1947 yılında kurulan ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı’nın öncelikli örtülü operasyonunun doğrudan medya üzerinde hakimiyet kurmak olduğunu ifade eden İrlandalı yazar, süreci şu şekilde detaylandırdı:

“Merkezi İstihbarat Teşkilatı kurulduktan hemen sonra, teşkilatın üst düzey yöneticilerinden Frank Wisner gibi isimler, sistematik bir medya kontrol mekanizması geliştirmek için kolları sıvadılar. Bu kişilerin büyük bir kısmı İkinci Dünya Savaşı sırasında askeri istihbarat ve Stratejik Hizmetler Ofisi bünyesinde çalışmış, Nazi propaganda tekniklerini yakından incelemiş isimlerdi. Savaştan sonra bu deneyimlerini medya anlatısını ve kamuoyunu kontrol etmek için kullandılar. Amerika Birleşik Devletleri’ndeki en büyük medya yöneticilerini kendi saflarına çekmek için bilinçli ve metodik bir politika izlediler. Üstelik bu yöneticilerin çoğu zaten savaş yıllarından arkadaşlarıydı. Columbia Yayın Sistemi’nin başındaki William Paley ya da Time-Life dergilerinin yöneticisi Charles Douglas Jackson gibi isimler, istihbarat liderleriyle aynı sosyal çevreleri paylaşıyor, Georgetown gibi seçkin semtlerdeki akşam yemeklerinde bir araya geliyorlardı. Dünyaya bakış açıları ideolojik olarak tamamen aynıydı.”

Medya patronlarının ve gazetecilerin istihbarat servisleriyle çalışmayı ahlaki bir ikilem olarak görmediklerini vurgulayan Cunningham, bu kurumsal iş birliğini “Alaycı Kuş Operasyonu” üzerinden örneklendirdi:

“Bu insanlar kendilerini hükümetin suistimallerini denetleyen bağımsız gazeteciler olarak görmüyorlardı. Aksine, devletlerinin kendilerinden talep ettiği şeyleri yapmayı vatansever bir görev olarak kabul ediyorlardı. Teşkilatın basın üzerinde kurduğu bu hakimiyete pek çok araştırmacı Alaycı Kuş Operasyonu adını vermiştir. Teşkilat sadece üst düzey yöneticileri değil, kilit konumdaki muhabirleri, dış yazarları, köşe yazarlarını ve televizyon habercilerini de bünyesine kattı. Bu gazetecilere medya kuruluşlarından aldıkları maaşların yanı sıra istihbarat servisinden de düzenli ödemeler yapılıyordu. New York Times’ın sahibi Arthur Sulzberger gibi isimler, istihbarat direktörleriyle son derece yakın dostluklar sürdürüyordu. Dolayısıyla devlet bir ülkenin liderini güvenilmez, deli ya da tehlikeli olarak göstermek istediğinde, medya bu siparişi büyük bir iştahla ve gönüllü olarak yerine getiriyordu. Bu da müdahalelerin önünü açan toplumsal rızanın imalatını sağlıyordu.”

“Musaddık’ın devrilmesinde kullanılan yalanlar bugün de tedavüldedir”

Cunningham, medyanın rıza üretimindeki rolünü tarihsel örnekler üzerinden açıklarken, 1953 yılında İran’da Başbakan Muhammed Musaddık’ın devrildiği süreci günümüzdeki gelişmelerle kıyasladı.

İran’ın petrol endüstrisini millileştirme kararı almasının İngiltere ve ABD için kabul edilemez olduğunu belirten yazar, o dönemde medyanın nasıl bir gecede yön değiştirdiğini anlattı:

“1953 yılında İran’da demokratik olarak seçilmiş olan Muhammed Musaddık hükümetinin devrilmesi, modern istihbarat tarihinin ilk büyük rejim değişikliği operasyonuydu. Musaddık, ülkesinin petrol kaynaklarını millileştirerek İngiltere’nin sömürge döneminden kalma devasa karlarını ellerinden almıştı. Bu yüzden gitmesi gerekiyordu. Operasyonun arkasında CIA ve İngiliz dış istihbarat servisi MI6 vardı ancak bunu uzun yıllar boyunca kabul etmediler. O dönemde operasyonun zeminini hazırlayan en büyük güç medyaydı. CIA ve İngilizler, darbe öncesinde İran sokaklarını karıştırmak, toplumsal kaos yaratmak ve insanları kışkırtmak için ülkeye milyonlarca dolar akıttı. Medya ise Musaddık’ı kontrolü kaybetmiş bir deli, istikrarsız bir lider ve ülkeyi Sovyetler Birliği’nin kucağına iten bir tehdit olarak resmetti. İlginç olan şudur ki, darbe kararından önce Amerikan basını Musaddık’a karşı oldukça sempatik bir dil kullanıyor, onun meşru taleplerini destekliyordu. Ancak Dwight Eisenhower yönetimi iktidara gelip darbe kararı alındığı an, tüm Amerikan basını bir düğmeye basılmış gibi aniden yön değiştirdi ve Musaddık’ı karalama kampanyası başlattı. New York Times’tan Newsweek’e kadar tüm yayın organlarının bir gecede aynı düşmanca pozisyonu alması, medyadaki kurumsallaşmış kontrolün en açık kanıtıdır.”

İran’da yakın geçmişte yaşanan toplumsal hareketlilik ile 1953 darbesi arasındaki yöntem benzerliğine dikkat çeken Cunningham, batı medyasının güncel dezenformasyon süreçlerini de şu sözlerle eleştirdi:

“Bugün İran sokaklarında yaşanan olaylar ile 73 yıl önceki darbe sürecinin işleyiş biçimi tamamen aynıdır. Son protestolarda Batı medyası olayları tamamen barışçıl ve demokratik bir halk ayaklanması olarak sundu. Güvenlik güçlerinin 30 ila 40 bin insanı katlettiğini iddia ettiler. Oysa bağımsız araştırmacılar ve sahadaki veriler, gerçek can kaybının yaklaşık 3 bin civarında olduğunu ve bu kayıpların önemli bir kısmının silahlı saldırılarla şehit edilen polis memurlarından oluştuğunu gösteriyor. Göstericiler yüzlerce binayı ateşe verdi, kundaklama eylemleri yaptı. Ancak Batı medyası tüm bu şiddet eylemlerini temizleyerek olayı sadece zalim bir rejimin acımasız baskısı olarak servis etti. CIA ve Mossad’ın bu grupları silahlandırdığı, ülkeye Starlink panelleri sokarak ekonomiyi çökertmeye çalıştığı bizzat batılı yetkililer tarafından itiraf edilmesine rağmen, medya bu gerçeğin üzerini örttü. Tıpkı 1953’te Musaddık’a yaptıkları gibi, bugün de kendi çıkarlarına hizmet etmeyen hükümetleri istikrarsızlaştırmak için aynı propaganda formülünü uyguluyorlar.”

“Kiev rejiminin yolsuzlukları ve savaş suçları sistematik olarak aklanıyor”

Ukrayna’daki mevcut çatışmaları ve Batı medyasının Kiev yönetimine yönelik tutumunu değerlendiren Cunningham, medyanın ikili standartlarını çarpıcı örneklerle gözler önüne serdi.

Volodimir Zelenskiy liderliğindeki yönetimin antidemokratik uygulamalarının ve yolsuzluklarının Batı medyasında sansürlendiğini belirten yazar, şöyle konuştu:

“Bugün Kiev’deki yönetimi bir hükümet değil, tam anlamıyla bir rejim olarak adlandırmak gerekir. Zelenskiy iki yıl önce seçimleri iptal etti ve şu an anayasal meşruiyeti olmadan o koltukta oturuyor. Çevresi ve kendisi boğazına kadar yolsuzluğa batmış durumda. Genelkurmay Başkanı Andriy Yermak’ın adı yüz milyonlarca avroluk devasa yolsuzluk skandallarına karıştı. Ancak Batı medyası Zelenskiy’i demokrasinin ve Avrupa güvenliğinin kahraman koruyucusu olarak göstermeye devam ediyor. Onun bütün suçlarını ve yolsuzluklarını sistematik olarak aklıyorlar. Çünkü Batı kamuoyunun bu rejime milyarlarca dolar ve avro göndermeye devam etmesini sağlamak zorundalar. Öte yandan, Ukrayna güçlerinin Lugansk bölgesinde bir üniversite yurduna düzenlediği ve çoğu genç kızlardan oluşan 21 öğrencinin hayatını kaybettiği drone saldırısı Batı medyasında neredeyse hiç yer bulmadı. Haber yapan birkaç organ ise hemen Ukrayna tarafının iddialarını öne çıkararak buranın aslında askeri bir eğitim merkezi olduğunu savundu. Savaş hattının hemen gerisinde, Ukrayna’nın en kolay vurabileceği menzilde Rusların bir drone pilotu eğitim okulu kuracak kadar aptal olduğunu iddia etmek en hafif tabirle gülünçtür. Ancak Batı medyası bu aptallığı bile gerçek gibi satabiliyor. Kendi müttefiklerinin suçlarını gizlerken, düşman ilan ettikleri tarafların iddia edilen suçlarını büyüterek kamuoyuna sunuyorlar.”

Batılı propaganda aygıtlarının işleyişindeki mükemmelliğin, insanlarda özgür irade ve bağımsız medya illüzyonu yaratmasından kaynaklandığını söyleyen Cunningham, bu durumun Sovyetler Birliği dönemindeki propaganda yöntemlerinden çok daha tehlikeli olduğunu belirtti:

“Batı’nın kamuoyu algısını yönetme ve zihin yıkama sistemi son derece gelişmiş ve sinsidir. En büyük başarıları, insanlara ortada bir propaganda sistemi yokmuş gibi hissettirmeleridir. Sovyetler Birliği döneminde halkın yüzde 80’i veya 90’ı devlet medyasının anlattıklarının parti çizgisi olduğunu ve gerçeğin farklı olduğunu bilirdi. Ancak Batı’da sistem, insanlara özgürce seçim yapabildikleri ve bağımsız kaynaklardan bilgi aldıkları hissini veriyor. İnsanlar maruz kaldıkları yoğun propagandayı doğrudan gerçeklik olarak kabul ediyorlar ve bütünüyle yutuyorlar. Neyse ki son yıllarda bu tekel kırılmaya başladı. Alternatif medyanın yükselişi, geleneksel kurumsal medyanın rızasını ve otoritesini yerle bir ediyor. İnsanlar artık BBC’nin veya New York Times’ın her söylediğini tartışmasız doğru kabul etmiyor. Bu kurumlar ciddi bir izleyici ve okuyucu kaybı yaşıyor, meşruiyet krizine giriyorlar. Bu durum küresel anlatı kontrolü açısından tarihi bir kırılmadır ancak yine de tehlike geçmiş değil. Kurulu düzen, kontrolü kaybetmemek için alternatif kanalları sansürleme ve kapatma baskısını her geçen gün artırıyor.”

“Egemen sistem gerileyen gücünü korumak için açık şiddete başvuruyor”

Emperyalizmin ekonomik temellerine ve bugünkü dönüşümüne değinen Cunningham, Batı dünyasının çok kutuplu yeni gerçeklik karşısında yaşadığı panik ve saldırganlığı şu sözlerle analiz etti:

“Emperyalizm hiçbir zaman sona ermedi, sadece biçim değiştirdi. Chalmers Johnson’ın ifadesiyle örtülü emperyalizm olarak yürütülen süreç, bugün artık hiçbir maskeye ihtiyaç duyulmadan, doğrudan kaba kuvvetle sürdürülüyor. Donald Trump dönemiyle birlikte Batı, emperyalist niyetlerini gizleme gereği bile duymayan açık bir neo-emperyalizm aşamasına geçti. Uluslararası hukuka, kurallara ve anlaşmalara yönelik tam bir kibir ve umursamazlık hakim. Bunun temel sebebi, Batı kapitalist sisteminin Çin’in yükselişi ve çok kutuplu dünyanın kuruluşu karşısında derin bir başarısızlık ve gerileme içine girmiş olmasıdır. Kendi halklarına insani yaşam koşulları sunamayan, borç batağındaki bu sistemler, hegemonyalarını korumak için ellerinde kalan tek güce, yani askeri şiddete sarılıyorlar. Kendi ülkelerindeki işçilerin haklarını gasp edip, onların vergilerini Kiev’deki neo-Nazi rejimine veya İsrail’e aktarıyorlar. Bu durum ülkeler içinde de bir sınıf savaşını körüklüyor. Gelecekte yaşanacak büyük hesaplaşma sadece ifade özgürlüğü mücadelesi olmayacak; işçilerin kendi maddi varlıklarını korumak için bu kapitalist ve emperyalist düzene karşı doğrudan cephe alacağı bir sınıfsal çatışma olacaktır.”