Diplomasi
Gizli müzakere iddiası: ABD, Orta Doğu’dan çekilecek mi?

ABD ile İran arasında yapılan gizli müzakerelerde, İran’ın vereceği tavizler karşılığında ABD’nin Orta Doğu’daki en büyük üssünü kapatma sinyali verdiği öne sürüldü.
The Telegraph’ta yer alan habere göre, ABD Başkanı Donald Trump’ın temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner’in, çatışmanın sona erdirilmesi konusunda İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ile temas halinde oldukları bildirildi.
Trump’ın göreve dönmesinden bu yana çatışmaları çözme konusunda ikili bir ekip haline gelen bu ikili, hafta sonu Miami’de Ukrayna heyetiyle bir araya geldi. Ayrıca İran’daki savaşı sona erdirebilecek 15 maddelik bir barış anlaşmasının şartlarını da koordine ediyorlardı.
Görüşmeler dolaylı olarak yürütüldü. Mısır, Pakistan ve Türkiye, artan enerji fiyatlarının yol açtığı küresel resesyonu ve bunun piyasalar ile iş dünyası üzerindeki yan etkilerini önlemek için çabalarken, iki gün boyunca ABD ile İran arasında mesaj taşıdılar.
Üç ülkenin dışişleri bakanlarının, Witkoff ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçı ile ayrı ayrı görüşmeler yaptığı bildirildi. Pazar akşamı itibarıyla Washington ve Tahran arasında görüşmelere başlanmaya hazırlık vardı.
İsrailli bir kaynak Axios’a, “İranlılar istekliydi ve Amerikalılar da piyasalar ve petrol fiyatları nedeniyle harekete geçmek istiyordu,” dedi.
Habere göre barış anlaşmasının önerilen şartları, İran’ın beş yıl boyunca füze programı yürütmesini engelleyecek, ülkenin uranyum zenginleştirmesini durdurmasını ve ABD’nin 2025’te saldırdığı Natanz, İsfahan ve Fordo nükleer tesislerini kapatmasını gerektirecek.
Buna karşılık ABD, başka bir savaşın tekrarlanmaması için garantiler vermeyi ve yaklaşık 50.000 askerin bulunduğu bölgedeki ana üssünü kapatmayı kabul edecek.
Haberde üssün veya üslerin hangi ülkede olduğu belirtilmiyor. Katar’daki en büyük Amerikan üssünde 10.000 civarı asker bulunduğu düşünüldüğünde, işaret edilen çekilmenin bölgedeki tüm Amerikan üslerini kapsadığını düşünmek mümkün.
Görüşmelerin ciddiyeti, Trump’ın İran’ın enerji santrallerine saldırı tehdidini geri çekmesine neden oldu.
Trump, pazartesi günü gazetecilere yaptığı açıklamada, “On beş madde. Nükleer silaha sahip olmayacaklar. Birinci, ikinci ve üçüncü maddeler bunlar. Bunu kabul ettiler,” dedi.
İran Meclis Başkanı Galibaf ise, böyle bir görüşmenin olmadığını vurgulayarak cumhurbaşkanının iddialarını “yalan haber” olarak nitelendirdi.
Galibaf yaptığı açıklamada, “ABD ile hiçbir müzakere yapılmadı ve yalan haberler, finans ve petrol piyasalarını manipüle etmek ve ABD ile İsrail’in saplandığı çıkmazdan kurtulmak için kullanılıyor,” dedi.
Trump, Florida’da yaptığı açıklamada İranlı muhatabının adını vermedi ve onu öldürmek istemediğini söyledi. Fakat ABD ile İran’ın barışa yol açabilecek birçok önemli konuda aynı görüşte olduğunu iddia etti.
Başkan, “En saygın kişi olduğunu düşündüğüm biriyle muhatap oluyoruz; Dini Lider değil, ondan haber almadık,” dedi.
İran ve diğer birçok ülke, Trump’ın açıklamalarını petrol ve finans piyasalarını manipüle etme girişimi olarak görüyor. Fiyatları düşürme ve dış savaşları önleme vaadiyle yeniden seçilen başkan, şimdi bu çatışmanın sonucu olarak enerji maliyetlerinin hızla yükselmesine tanık oluyor.
Brent ham petrolü geçen perşembe günü varil başına 119 dolar seviyesine ulaştı ve Goldman Sachs, 147,50 dolar rekorunu kıracağını öngördü.
Trump’ın açıklamalarının ardından fiyat 100 doların altına düştü. Asya piyasalarında yaşanan çöküşün ardından ABD borsaları birkaç saat içinde toparlandı.
Başkanın düşüncelerini yakından bilen bir kaynak şunları söyledi:
“En iyi yaptığı şey, sermaye piyasasındaki durumu kavrayabilmesi. Tahvil piyasası ve emtia piyasası gerçek bir sorun. Bu piyasalar inanılmaz ve kalıcı bir hasara uğrayacak ve onun bir çözüm bulması gerekiyor. Bu öncelikli konu, fakat henüz bu konuda herhangi bir görüşme yapılmadı.”
Trump’ın barışa doğru bir adım atıldığına dair iddialarına rağmen, pazartesi (23 Mart) itibarıyla Galibaf ile yönetim arasında henüz herhangi bir doğrudan görüşme yapılmış gibi görünmüyordu.
Bir İsrailli yetkili Axios’a, arabulucu ülkelerin bu hafta sonlarında Galibaf ile başkanın özel elçileri ve Başkan Yardımcısı JD Vance arasında Pakistan’ın başkenti İslamabad’da bir toplantı düzenlemeye çalıştıklarını söyledi.
Pazartesi günü, başkan yardımcısının İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile görüştüğü ve savaşı sona erdirmek için gerekli unsurları tartıştığı bildirildi.
Vance’in barış görüşmelerine ani katılımı Beyaz Saray’ın savaş hazırlığından siyasi yönetime doğru bir dönüş yaptığını gösteriyor.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını5 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını6 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Avrupa6 gün önce‘Yeraltı ülkesi’ geri geliyor: İsviçre sığınaklarında yeni ‘savaş düzenlemesi’












