Grönland muhalefetinden ABD ile doğrudan görüşme çağrısı

Grönland’ın en büyük muhalefet partisi, Trump’ın adaya yönelik artan ilgisi üzerine Danimarka’yı devre dışı bırakarak Washington ile doğrudan müzakere çağrısında bulundu. Bağımsızlık yanlısı Naleraq Partisi, Kopenhag’ın arabuluculuğunun sürece zarar verdiğini savunurken, hükümet kanadı bu talebi anayasal gerekçelerle reddetti.

Grönland’ın en büyük muhalefet partisi, ABD Başkanı Donald Trump’ın Arktik bölgesindeki bu topraklara yönelik ilgisinin yeniden canlanmasıyla yükselen tansiyonun ortasında, Danimarka’yı tamamen devre dışı bırakarak Washington ile doğrudan müzakere masasına oturulması çağrısı yaptı.

Bağımsızlık odaklı Naleraq partisinin lideri Pele Broberg, Danimarka’nın arabuluculuk rolünü “ters tepen bir çaba” olarak niteledi.

Reuters’a konuşan Broberg, “Danimarka, arabuluculuk yaparken hem Grönland’ı hem de ABD’yi karşısına alıyor” diyerek Grönland hükümetini Amerikalı yetkililerle doğrudan temasa geçmeye çağırdı.

Son aylarda Trump, ilk kez 2019’daki başkanlığı döneminde dile getirdiği Grönland’ı ABD kontrolüne alma hedefine yönelik söylemlerini yoğunlaştırdı.

Adanın Avrupa ile Kuzey Amerika arasındaki stratejik konumu, ABD’nin balistik füze savunma sistemleri için hayati önem taşırken; sahip olduğu maden zenginliği de Washington’ın Çin’e olan bağımlılığını azaltma çabalarıyla örtüşüyor.

“Serbest ilişki” modeli önerisi

Geçen yılki seçimlerde oyların yüzde 25’ini alarak parlamentoda sekiz sandalye kazanan Naleraq, hızlı bir bağımsızlık sürecini savunuyor ve ABD ile “serbest ilişki” (free association) düzenlemesine ilgi duyduğunu belirtiyor.

Böyle bir çerçeve kapsamında Grönland, ABD toprağı olmadan savunma desteği ve koruma karşılığında Washington’a askeri haklar tanıyabilecek.

Ancak Grönland Dışişleri Bakanı Vivian Motzfeldt, muhalefetin bu önerisini reddetti.

Sermitsiaq gazetesine konuşan Motzfeldt, Grönland’ın bağımsız bir dış politika yürütme yetkisine sahip olmaması nedeniyle Washington ile doğrudan görüşmelerin Danimarka olmadan “gerçekleşemeyeceğini” vurguladı.

Motzfeldt, “Yasalara saygı duymalıyız; Krallık içindeki sorunların nasıl çözüleceğine dair kurallarımız var” ifadelerini kullandı.

Grönland kendi parlamentosu ve hükümetiyle özerk bir bölge olarak faaliyet gösterse de dış ilişkiler ve savunma konularındaki kontrol Kopenhag’ın elinde bulunuyor. Bu durum, Broberg’in teklifini anayasal açıdan uygulanamaz kılıyor.

NATO müttefikleri arasında artan tansiyonu ele almak üzere Danimarka ve Grönland dışişleri bakanlarının önümüzdeki hafta ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile bir araya gelmesi planlanıyor.

Motzfeldt, görüşmelerin Washington ile ilişkilerde “normalleşmeye yol açması” umudunu dile getirdi.

Reuters’a konuşan Danimarka Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü Kıdemli Araştırmacısı Ulrik Pram Gad, Danimarka ve Grönland’ın amacının, Trump’ın sosyal medya açıklamalarını “istikrarlı diplomatik kanallara” yönlendirmek ve esaslı endişeleri diplomatik yollarla ele almak olduğunu belirtti.

Öte yandan Danimarka, Trump’ın girişimlerine duygusal bir yanıt da verdi. Savunma Bakanı Troels Lund Poulsen, 2011 yılında Afganistan’da öldürülen bir askerin tabutunun fotoğrafını paylaşarak Danimarka’nın Amerikalı müttefiki için yaptığı fedakarlıklara dikkat çekti.

Poulsen, X platformundaki paylaşımında 11 Eylül saldırılarının ardından NATO’nun kolektif savunma maddesinin işletilmesine atıfta bulunarak, “Danimarkalı askerler müttefiklerimizle omuz omuza savaştı” diye yazdı.

NATO ve AB’den Arktik güvenliği mesajı

Brüksel’deki NATO karargahında büyükelçiler dün günü Reuters kaynaklarının “samimi” olarak nitelendirdiği bir görüşme gerçekleştirdi.

Toplantıda ittifakın Arktik güvenliğini güçlendirmesi gerektiği konusunda görüş birliği sağlandı. Kıdemli bir NATO diplomatı, “Drama yok” diyerek, NATO’nun bölgedeki caydırıcılık varlığını geliştirme sürecini hızlandırması gerektiği konusunda geniş bir mutabakat olduğunu kaydetti.

Spesifik tedbirler halen tartışılırken, bazı üyeler NATO’nun Baltık ve Doğu Nöbeti operasyonlarındaki stratejilerin uyarlanmasını önerdi.

Bu arada AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, dün yaptığı açıklamada, Avrupalı liderlerin Washington’dan gelen tehdidin somutlaşması durumunda verilecek olası yanıtları tartışmaya başladığını açıkladı.

Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdülati ile Kahire’de düzenlediği basın toplantısında konuşan Kallas, “Grönland ile ilgili duyduğumuz mesajlar son derece endişe verici” dedi. Kallas, AB’nin “ABD’nin Grönland’ı satın alma tehdidinin gerçek olması durumunda Avrupa’nın vereceği yanıtın ne olacağını” değerlendirdiğini işaret etti.