Güney Kore Cumhurbaşkanı Lee, Çin’le stratejik işbirliği ortaklığı geliştirmeyi hedefliyor

Güney Kore Cumhurbaşkanı Lee Jae Myung, pazartesi günü Pekin’de düzenlenen zirvede, Çinli mevkidaşı Xi Jinping ile komşu ülkeler arasındaki ilişkilerde “yeni bir dönem” yaratmak için işbirliği yapma sözü verdi.

Lee, zirve görüşmelerinin açılış konuşmasında, iki ülke arasındaki stratejik işbirliği ortaklığını “geri dönüşü olmayan bir eğilim” haline getirmek için çabalarını sürdüreceklerini belirtti.

Lee’nin haziran ayında lider olduktan sonra Çin’e yaptığı ilk ziyaret sırasında, ofisi bilim ve dijital teknoloji gibi alanlarda bir dizi anlaşmanın imzalandığını ve ticari işbirliğini daha da ilerletmek için bir diyalog mekanizmasının kurulduğunu duyurdu.

Lee, Xi ile yaptığı zirveyi “Güney Kore-Çin ilişkilerinin tamamen yeniden kurulması için önemli bir an” olarak nitelendirdi ve ikili ortaklığı “geri döndürülemez” hale getireceğine söz verdi.

Görüşmede Xi Jinping, Güney Kore Cumhurbaşkanı Lee Jae-myung ile bugüne kadar iki kez bir araya gelmelerinin ve karşılıklı ziyaretler gerçekleştirmelerinin, iki tarafın ikili ilişkilere atfettiği önemi açık biçimde yansıttığını söyledi.

Çin’in komşuluk diplomasisinde iki ülke ilişkilerine her zaman öncelik verdiğini vurgulayan Xi, Beijing’in Kore Cumhuriyeti (KC) politikasında süreklilik ve istikrarı koruduğuna dikkat çekti.

Xi Jinping, KC ile stratejik işbirliği ortaklığını sağlıklı şekilde ilerletmek, iki ülke halklarının refahını etkin biçimde artırmak ve bölgesel ile küresel barış ve kalkınmaya yapıcı katkılar sunmak için çalışmaya hazır olduklarını ifade etti.

Lee, 2024 yılının sonlarında dönemin Cumhurbaşkanı Yoon Suk Yeol’un beklenmedik bir şekilde sıkıyönetim ilan etmesiyle başlayan ve aylarca süren siyasi kriz nedeniyle kesintiye uğrayan Güney Kore’nin dış ilişkilerinin normale dönmesi için uğraşıyor.

En büyük ticaret ortağı

Çin, Güney Kore’nin en büyük ticaret ortağı ve Samsung ve Hyundai Motor gibi birçok büyük holding, bu ülkede önemli üretim tesisleri işletiyor. Seul aynı zamanda ABD’nin müttefiki ve onlarca yıldır Washington ile kapsamlı bir güvenlik ortaklığı sürdürürken, Pekin ile verimli ekonomik bağları korumak için hassas bir denge kurmaya çalışıyor.

Zirve öncesinde Lee, Samsung Electronics Başkanı Lee Jae-yong, LG Başkanı Koo Kwang-mo ve SM Entertainment CEO’su Jang Cheol-hyuk gibi iş dünyası liderlerinin katıldığı bir foruma katıldı.

Pazartesi günkü toplantı, Lee ve Xi’nin kasım ayında Güney Kore’nin Gyeongju kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği toplantısında bir araya gelmelerinden sonra ikinci görüşmeleriydi. O toplantıda iki lider ikili ilişkileri karşılıklı yarar sağlayan bir ilişki olarak nitelendirmiş ve Xi, iki ülkeyi birbirlerinin ekonomik kalkınmasına katkıda bulunan “ayrılmaz ortaklar” olarak tanımlamıştı.

Lee, pazartesi günkü forumda Xi’nin ‘ayrılmaz’ yorumuna katılarak, Çin ziyaretinin “yakın komşular olarak ekonomik açıdan bize fayda sağlayacak dostane ilişkiler kurmak için iyi bir fırsat” olmasını umduğunu ekledi. Güney Kore lideri, güzellik ürünleri gibi tüketim malları ile spor ve film gibi kültürel alanları daha fazla işbirliği yapılabilecek alanlar olarak vurguladı. Yapay zekanın iki ülkeye imalat ve hizmet sektörlerini canlandırma fırsatı sunduğunu da sözlerine ekledi.

Çin’in geçmişte grafit ve üre çözeltisi gibi önemli endüstriyel elementlerin ihracatını kısıtladığı göz önüne alındığında, Lee’nin kritik nadir toprak elementleri tedarikinde kesintileri önlemek için Xi ile bir anlaşma yapmaya istekli olduğu düşünülüyor.

Danışmanlık şirketi China Moon Strategies’in başkanı ve eski ABD Çin ticaret temsilci yardımcısı Jeff Moon, “Güney Kore, nadir toprak elementleri tedarikine erişim konusunda güvence arayan birçok ülkeden sadece biri, bu nedenle Çinliler muhtemelen standart bir yaklaşım geliştirmiştir. Bu yaklaşım, tüm Çin nadir toprak elementlerinin askeri amaçlarla değil sivil amaçlarla kullanılacağını doğrulayan bir lisanslama sürecini de içermektedir” dedi.

Moon, Nikkei Asia’ya “Tüm bunlar, Çin’in çeşitli ticari ve ticari olmayan amaçlar için nadir toprak elementleri üzerindeki etkisini en üst düzeye çıkarma çabalarının daha geniş bağlamında gerçekleşiyor” dedi.

ABD’den nükleer denizaltı izni

Lee, ABD Başkanı Donald Trump ile son görüşmesinde de nükleer güçle çalışan denizaltılar inşa etme izni istemişti. Lee, bu görüşmeden sonra yaptığı kamuoyuna açık açıklamada, nükleer güçle çalışan denizaltılara sahip olmanın Seul’e çevresindeki Çin ve Kuzey Kore gemilerini izleme konusunda yardımcı olacağını ve böylece ABD ordusunun yükünü azaltacağını söylemişti. Bu, Trump’ın sık sık dile getirdiği maliyet paylaşımı taleplerine hitap etmek için yapılan açık bir girişimdi.

Pekin o dönem, Lee’nin açıklamasına kamuoyuna açık bir tepki göstermedi, ancak geçmişte Seul’un Washington ile güvenlik bağlarını güçlendirerek Çin’i çevreleme girişimlerine ekonomik baskı uyguladı. Örneğin 2016 yılında Güney Kore, THAAD adlı bir ABD füze sistemini konuşlandırmıştı. Analistler, Pekin’in misillemesinin Güney Kore’nin perakende ve turizm sektörlerine milyarlarca dolarlık zarar verdiğini tahmin ediyor.

Kore Yarımadası’ndaki ilişkiler

Analistler, Çin’in Güney Kore’den istediği temel şeylerin başında bazı Güney Kore yarı iletken teknolojilerine erişim ve Güney Kore’nin Tayvan’ın bağımsızlığına karşı olduğu yönünde bir açıklama yapması yer aldığını düşünüyor.

Lee’nin Çin’e gittiği pazar günü, Kuzey Kore doğu kıyılarındaki sulara balistik füzeler fırlattı. Güney Kore ulusal güvenlik ofisi, Seul’un yaklaşık 900 kilometre uçtuğunu söylediği füze fırlatılmasına yanıt olarak acil bir toplantı düzenledi.

Lee’nin ulusal güvenlik danışmanı Wi Sung-lac, geçen hafta gazetecilere verdiği demeçte, Seul’un Xi ile yapılacak zirveyi, Çin’den Kore Yarımadası’na barış getirmek için “yapıcı bir rol” oynamasını istemek için kullanmayı planladığını söyledi, ancak Seul’un Pekin’den almasını istediği somut adımları açıklamadı.