Hamaney, ABD ile müzakereye izin vermedi

İran, ABD ile yeni bir nükleer müzakere süreci başlatmak için acele etmiyor. İran Dini Lideri Ayetullah Ali Hamaney ’in kıdemli danışmanı Ali Laricani, nükleer görüşmelerin şu an için “öncelik olmadığını” ve “aceleye getirilmemesi gerektiğini” söyledi.

Laricani, “Müzakere bir taktiktir. Ne zaman gerekli olduğuna liderlik karar verir. Gerekli değilse kullanılmasına da gerek yok. Görüşme için bir aciliyet yok… Onlar bize savaş açtı; önce bunun nedenini açıklamalılar” ifadelerini kullandı.

Laricani ayrıca, “Diplomasiye başlama kararı yalnızca İmam Hamaney’e aittir ve henüz böyle bir izin verilmiş değil” diyerek, “güç yoluyla barış” dayatma fikrinin bölgeyi yeniden şekillendirmeye çalışanların “gerici bir teorisi” olduğunu söyledi.

İran’dan ‘adil anlaşma olmazsa görüşme de olmaz’ mesajı

Laricani’nin açıklamaları, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi’nin, Washington adil bir anlaşma için hazır olmadıkça yeni müzakerelere başlanmayacağına dair uyarısının hemen ardından geldi.

Arakçi, “Yeni bir müzakere turu, yalnızca karşı taraf adil, dengeli ve karşılıklı fayda sağlayan bir nükleer anlaşmaya hazır olduğunda mümkün” dedi. “Bu yıl Haziran ayında müzakere masasından kalkan ve askeri seçeneği tercih eden İran değil, ABD’dir” diye ekledi.

Arakçi ayrıca, Fransa, Almanya ve İtalya dışişleri bakanlarıyla ve AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi ile de görüşmeler yaptığını belirtti. Bu görüşmelerde, eğer AB ve E3 ülkeleri sürece dahil olmak istiyorsa “sorumlu davranmaları ve tehdit ile baskıya dayalı eski politikalardan, özellikle de hiçbir ahlaki ve yasal zemini olmayan ‘snapback’ mekanizmasından vazgeçmeleri gerektiğini” açıkça ifade ettiğini söyledi.

İngiltere, Fransa ve Almanya, 2015 tarihli nükleer anlaşmanın “snapback” mekanizması kapsamında İran’a yönelik BM yaptırımlarının yeniden devreye sokulabileceği tehdidinde bulunmuştu. Batılı ülkeler bu anlaşmaya uymaya devam ederken, ABD 2018’de anlaşmadan tek taraflı olarak çekilmişti.

ABD saldırıları ve karşılıklı açıklamalar

İran basınında bu ayın başlarında çıkan haberlere göre, Tahran yönetimi ABD’nin müzakereleri yeniden başlatma yönündeki talebini değerlendirmeye aldı. Bazı kaynaklar, İran’ın müzakereler sürerken haziran ortasında ABD destekli İsrail saldırıları nedeniyle ABD’den tazminat talep edebileceğini öne sürdü.

ABD Başkanı Donald Trump ise son haftalarda yaptığı açıklamalarda, müzakerelere gerek olmadığını, haziran sonunda düzenlenen sığınak delici bombalı saldırı ile İran’ın nükleer tesislerini “yerle bir ettiklerini” ve “nükleer programı sona erdirdiklerini” iddia etti.

Ancak geçen ayki hava saldırılarında hedef alınan üç İran nükleer tesisinden yalnızca birinin ciddi hasar aldığı diğer ikisinin kısa sürede yeniden işler hale gelebileceği ortaya çıkmıştı. Bu bulgu, Trump’ın İran’ın nükleer kapasitesinin tamamen yok edildiği yönündeki iddialarına gölge düşürdü. Hamaney, saldırılar sonrası Trump’ın ortaya attığı iddiaları yalanlayarak, “kendini kurtarmak” için saldırıların boyutunu büyüttüğünü söylemişti. Daha önceki değerlendirmeler de İran’ın nükleer programının sadece birkaç ay geriletildiğini ortaya koymuştu.

Tahran yönetimi ise uranyum zenginleştirmeye ve nükleer programını geliştirmeye devam edeceğini açıkladı.