İngiltere’nin Chagos planının maliyeti tahminlerin 10 katı olabilir

İngiltere’de yayımlanan bir rapora göre, İşçi Partisinin Chagos Adaları’nı Mauritius’a devretme planının maliyeti, daha önce açıklanan rakamın 10 katı olan 34,7 milyar sterline ulaşabilir. Egemen bir toprağın devredilip ardından askeri üs kullanımı için kira ödenmesini içeren plan, hem maliyeti hem de ilkesel dayanağı nedeniyle tepki görüyor.

İngiltere’de Hükümet Aktüerya Departmanı tarafından hazırlanan bir rapor, İşçi Partisinin Chagos Adaları’nı Mauritius’a devretme planının maliyetinin 34,7 milyar sterline ulaşabileceğini ortaya koydu.

The Telegraph gazetesinin haberine göre bu rakam, hükümetin daha önce kamuoyuna açıkladığı 3,4 milyar sterlinlik tahminin 10 katını aşıyor.

Söz konusu anlaşma, Birleşik Krallık’ın Britanya Hint Okyanusu Toprakları’nı Mauritius’a devretmesini ve ardından Diego Garcia’daki askeri üssü 99 yıl boyunca kullanmak için kira ödemesini öngörüyor.

Bu plan, İşçi Partisinin en tartışmalı kararlarından biri olarak değerlendiriliyor.

Özel okul harçlarına KDV eklenmesi gibi diğer tartışmalı kararların aksine, halihazırda İngiliz toprağı olan bir bölgenin yabancı bir devlete verilmesi ve ardından üs kullanımı için o devlete ödeme yapılması fikrinin ülke içinde bir karşılığı yok.

Anlaşmanın hayata geçmesi durumunda, İşçi Partisi lideri Keir Starmer’ın vergi indirimi yapacağı tek kesimin Mauritius vatandaşları olacağı ifade ediliyor.

Maliyet hesaplamasındaki farklılıklar

Raporda belirtilen 34,7 milyar sterlinlik rakamın, 99 yıllık kira süresinin nominal değeri olduğu, ancak bu hesaba enflasyonun sterlin üzerindeki aşındırıcı etkisinin dahil edilmediği kaydediliyor.

Enflasyona göre ayarlandığında maliyetin 10 milyar sterline yaklaştığı, Hazine uzmanlarının “Sosyal Zaman Tercihi Oranı” olarak adlandırdığı, mevcut harcamalara gelecekteki harcamalardan daha fazla değer verilmesi ilkesi uygulandığında ise rakamın hükümetin kullandığı 3,4 milyar sterline düştüğü bildiriliyor.

Eğer Chagos anlaşması ilkesel olarak çürükse, Port Louis’e gönderilecek tek bir sterlin bile çok fazla. Policy Exchange için hazırlanan başka analizlere göre, anlaşmanın hiçbir temeli yok ve bu nedenle “çürük”.

Chagos Adaları, 1965 yılında Mauritius’un mevcut başbakanının babası tarafından döviz karşılığında Birleşik Krallık’a satıldı.

Mauritius, ilk ödemeyi alıp harcadıktan sonra seksenli yıllarda anlaşmanın baskı altında yapıldığı iddiasını ortaya attı.

Anlaşmayı destekleyenlerin sıkça referans gösterdiği, devri uluslararası hukuk meselesi olarak destekleyen Uluslararası Adalet Divanının tavsiye niteliğindeki görüşünün ise yasal olarak hiçbir bağlayıcılığı bulunmuyor.

Chagoslular plana karşı çıkıyor

Büyük çoğunluğu İngiliz vatandaşı olan Chagosluların, anavatanlarını kendilerine sistematik olarak kötü davrandığını belirttikleri bir ülkeye devreden anlaşmaya karşı çıktığı ifade ediliyor.

Taslak anlaşmanın, Chagoslulara adalara geri dönme hakkı tanımadığı ve onlara ödenmesi planlanan tazminat miktarının, Mauritius’un alacağı büyük meblağlar karşısında “cüz’i bir miktar” olduğu kaydediliyor.

Parlamento yeniden toplandığında, Avam Kamarası ve Lordlar Kamarasının Chagos’un devrini bir yasa ile onaylamaları istenecek.