Diplomasi
İran ve Ermenistan, ‘Trump Koridoru’ sonrası işbirliğini derinleştirme kararı aldı

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD arabuluculuğundaki “Trump Koridoru” anlaşmasının ardından Erivan’da Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile görüştü. Taraflar arasında ulaşım, ticaret ve enerji alanlarını kapsayan 10 mutabakat muhtırası imzalanırken, Tahran yönetimi bölge dışı güçlerin Kafkasya’daki varlığının yeni sorunlar yaratacağı uyarısında bulundu.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile dün Erivan’da bir araya geldi.
Görüşme, Azerbaycan ve Ermenistan’ın ABD arabuluculuğunda “Zengezur Koridoru” olarak bilinen güzergahın hayata geçirilmesi konusunda anlaşmasının ardından gerçekleşti.
Ziyaretin sonunda iki ülke arasında siyaset, sanayi, ulaşım ve sağlık gibi alanlarda işbirliğini içeren 10 mutabakat muhtırası imzalandı.
İran Cumhurbaşkanlığından yapılan açıklamaya göre, Pezeşkiyan’ın Sovyet sonrası ülkeleri kapsayan turunun ilk durağı olan Erivan’daki görüşmelerde, iki ülke ilişkilerinin geliştirilmesi ele alındı.
Ziyaret, Azerbaycan ile Ermenistan arasında 8 Ağustos’ta varılan ve Tahran’da endişeyle karşılanan anlaşmanın gölgesinde yapıldı.
Aras Nehri’ne ikinci köprü ve yeni demir yolu projesi
Pezeşkiyan’ın ziyareti öncesinde İran Şehircilik Bakanı Ferzane Sadık, Tesnim haber ajansına önemli açıklamalarda bulundu.
Sadık, hükümetlerarası görüşmeler sonucunda Ermenistan-İran sınırındaki Aras Nehri üzerine ikinci köprünün inşası için ön anlaşma sağlandığını belirtti. Sadık, “Bu köprü, yük taşıyıcılarının işini kolaylaştıracak ve eksiksiz bir transit paketi oluşturacak,” dedi.
Bakan ayrıca, İran’ın Culfa kentini Azerbaycan’ın Nahçıvan bölgesi üzerinden Erivan’a bağlayacak uluslararası demir yolu projesinin geliştirilmesine özel önem verildiğini vurguladı.
Bu projenin, Ermenistan’ın Basra Körfezi’ne, İran’ın ise Karadeniz’e demir yoluyla bağlanmasını sağlayacağı ifade edildi.
Ekonomik alandaki bir diğer gelişmeyi duyuran İran Sanayi ve Ticaret Bakanı Muhammed Atabek ise İran ve Ermenistan arasındaki ikili ticarette ürünlerin yüzde 87’sinde gümrük vergilerinin sıfırlandığını açıkladı.
Bu adımla iki ülke arasındaki ticaret hacminin 2024’te 1 milyar dolardan 3 milyar dolara çıkarılması hedefleniyor.
Paşinyan’dan Tahran’a güvence, Pezeşkiyan’dan ‘bölge dışı güçler’ uyarısı
İki liderin ortak basın toplantısında konuşan Ermenistan Başbakanı Paşinyan, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile Washington’da imzaladığı anlaşmalara ilişkin “nesnel değerlendirmesi” için Pezeşkiyan’a teşekkür etti.
Paşinyan, Ermenistan üzerinden geçecek tüm iletişim hatlarının yalnızca Erivan’ın yargı yetkisinde olacağı ve güvenliğinin Ermeni tarafınca sağlanacağı konusunda Tahran’a güvence verdi.
Paşinyan, Azerbaycan ile ulaşım yollarının açılmasının, bölge ülkelerinin İran’la işbirliği için yeni fırsatlar yaratacağının altını çizdi.
İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ise İran ve Ermenistan’ın transit yollarının geliştirilmesi konusunda ortak çıkarları olduğunu söyledi.
Sınır ticaretinin gelişmesinin iki ülkenin potansiyelini hayata geçirebileceğini belirten Pezeşkiyan, “Güney Kafkasya’daki sorunların bölge dışı güçlere devredilmesi durumu karmaşıklaştıracak ve tüm ülkeler için yeni sorunlar yaratacaktır,” diye konuştu.
Rus uzmandan ‘ABD askeri varlığı’ uyarısı
Aliyev ve Paşinyan arasında Washington’da varılan ve “Uluslararası Barış ve Refah İçin Trump Koridoru” olarak adlandırılan anlaşma, güzergahın geliştirilmesi için Erivan’ın Amerikalılara 99 yıllığına münhasır haklar vermesini içeriyor.
İran, Ermenistan ile kara bağlantısını kesebileceği endişesiyle bu yola eksteritoryal bir statü verilmesine karşı çıkıyor.
Rusya Bilimler Akademisi Doğu Araştırmaları Enstitüsünden kıdemli araştırmacı Vladimir Sazin, Vedomosti gazetesine yaptığı açıklamada, İranlı yetkililerin Erivan ziyaretinde Ermeni yönetiminin niyetlerini öğrenmek istediğini söyledi.
Sazin’e göre anlaşma, Tahran’ı hem ekonomik hem de siyasi nedenlerle endişelendiriyor. Güzergahın açılmasının İran’ın lojistik önemini azaltacağını belirten Sazin, “Görünüşe göre bu güzergahın güvenliğini, emekli Amerikalı askerlerden oluşacak Amerikan özel askeri şirketleri sağlayacak. Teorik olarak bunlar İslam Cumhuriyeti’nin güvenliği için tehdit oluşturabilir,” ifadelerini kullandı.
Ortadoğu Araştırmaları Merkezi Başkanı Murad Sadıgzade ise İran ve Ermenistan’ın artan jeopolitik belirsizlikler nedeniyle ekonomik işbirliğine odaklandığını belirtti.
Sadıgzade, yaptırımlar altındaki İranlı girişimcilerin dış dünyayla ekonomik faaliyetlerini Ermenistan üzerinden yürütebildiğini, bu nedenle Tahran’ın Erivan ile işbirliğinden çıkarı olduğunu kaydetti.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını7 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını1 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü












