Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, yeni sahalar açarak Avrupa’ya doğalgaz sevkiyatını artırmayı planladıklarını açıkladı. 2022 yılından bu yana AB’ye sevkiyatın 8 milyar metreküpten 13 milyar metreküpe çıktığını belirten Aliyev, Yunanistan-İtalya hattının kapasitesinin 11,2 milyar metreküpe yükseltildiğini kaydetti.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, ülkesinin yeni sahalar açarak Avrupa’ya doğalgaz sevkiyatını artırmayı planladığını açıkladı.

Azerbaycan Cumhurbaşkanlığının açıklamasına göre Aliyev, 12 Kasım’da Dublin’de düzenlenen Avrupa Siyasi Topluluğu zirvesi kapsamındaki yuvarlak masa toplantısında konuştu.

Aliyev, Azerbaycan ile Avrupa Birliği (AB) arasında 2022 yılında enerji alanında stratejik ortaklık mutabakatının imzalanmasının ardından AB’ye doğalgaz sevkiyatının 8 milyar metreküpten 13 milyar metreküpe yükseldiğini belirtti.

Bu miktar, Azerbaycan’ın toplam ihracatının neredeyse yarısını oluşturuyor.

Yedi ülkenin topraklarından geçerek Bakü’den İtalya’ya uzanan doğalgaz boru hattı halihazırda tam kapasiteyle çalışıyor.

Azerbaycan, Bulgaristan’daki ara bağlantı hatları dahil olmak üzere 10 AB ülkesine doğalgaz sevkiyatı gerçekleştiriyor.

Aliyev, boru hattının taşıma kapasitesinin genişletilmesi gerektiğini vurguladı.

Aliyev’in aktardığına göre, Yunanistan üzerinden İtalya’ya geçen bölümün kapasitesi 10 milyar metreküpten 11,2 milyar metreküpe çıkarıldı.

Reuters, mayıs ayı sonunda sektörden üç kaynağa dayandırdığı haberinde, İngiliz petrol ve doğalgaz şirketi BP’nin Hazar Denizi’ndeki Babek doğalgaz sahasının geliştirilmesi projesinin operatörü olmayı planladığını bildirmişti.

Sahanın rezervlerinin yaklaşık 400 milyar metreküp doğalgaz ve 80 milyon ton gaz kondensatı olduğu tahmin ediliyor.

APA ajansının aktardığına göre Aliyev, temmuz ayı sonunda Almanya’ya yıllık 1,5 milyar metreküp doğalgaz sevkiyatını öngören 10 yıllık sözleşme imzalandığını duyurmuştu.

Aliyev, Bakü’nün sevkiyat hacmini artırmaya hazır olduğunu ancak Avrupa bankalarının yeşil gündem kapsamında petrol ve doğalgaz projelerine finansmanı durdurmasının engellerden biri haline geldiğini kaydetti.

Aliyev, bankalara bu politikayı gözden geçirme çağrısı yaptı.

Bir iddiaya göre Hollanda, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM) yetkilerinin sınırlandırılması konusunda ABD ile müzakere ediyor.

The Rights Forum’a göre bu aşınma o kadar ciddi boyutta ki, hukuk uzmanlarına göre bu durum Mahkeme’nin fiilen ortadan kaldırılması anlamına gelecektir.

The Rights Forum, bu bilgiyi New York’taki diplomatik kaynaklardan, isimsiz kalmak koşuluyla elde etti.

Habere göre görüşülmesi planlanan kısıtlamalar arasında şunlar yer alıyor: a) devlet başkanlarına dokunulmazlık tanınması; b) taraf olmayan devletlerin vatandaşları, taraf bir devletin topraklarında suç işleseler bile Mahkeme’nin yargı yetkisi dışında tutulması; ve c) ulusal mevzuatın kapsadığı davalarda Mahkeme’nin yargı yetkisinin reddedilmesi.

İlk kısıtlama, devlet başkanları ile hükümet başkanlarının, emirleri üzerine işlenen suçlar nedeniyle yargılanamayacağı anlamına geliyor.

İkinci kısıtlama ise, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin (UCM), Roma Statüsü’ne –UCM’nin kurucu antlaşması– taraf olan bir devletin topraklarında uluslararası suç işleseler bile, bu antlaşmaya taraf olmayan devletlerin vatandaşlarını artık yargılayamayacağı anlamına gelir.

Örneğin İsrail, Roma Statüsü’ne taraf değil; oysa Filistin taraf. Dolayısıyla mevcut kurallar uyarınca UCM, Filistin topraklarında işledikleri suçlar nedeniyle İsrailli vatandaşları ve hükümet yetkililerini yargılayabilir.

Zaten halihazırda bu temelde Mahkeme, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında tutuklama emri çıkarmıştı.

Fakat ikinci kısıtlama kabul edilirse, İsrail vatandaşları artık Filistin topraklarında işledikleri suçlar nedeniyle yargılanamayacak. Aynısı, diğer Taraf Devletlerin topraklarında suç işleyen, örneğin ABD veya Rusya vatandaşları için de geçerli olacak.

Bu durum, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin temel ilkelerinden birini zedeleyecek: Roma Statüsü’nü onaylamamış devletlerin vatandaşlarının da uluslararası suçlardan sorumlu tutulabilmesi ilkesi.

Üçüncü kısıtlama, bir devletin kendi yargı yetkisi dahilinde işlenen suçları prensipte cezalandırmasına olanak tanıyan mevzuatı olması durumunda, UCM’nin artık davaları görmesine izin verilmeyeceği anlamına gelir.

Şu anda Mahkeme, bir devletin şüphelileri soruşturmaya ve yargılamaya istekli olmaması veya bunu yapamaması durumunda hâlâ müdahale edebilir (tamamlayıcılık ilkesi).

Üçüncü kısıtlama getirilirse, ulusal mevzuatın varlığı tek başına UCM tarafından kovuşturma yapılmasını engellemek için yeterli olabilir.

Örneğin İsrail’in işkenceyi yasaklayan mevzuatı bulunuyor. Dolayısıyla, pratikte işkence vakaları soruşturulmasa veya kovuşturulmasa bile, İsrail, UCM’nin yargı yetkisi olmadığını ileri sürebilir.

Bu şekilde İsrail, faillere karşı kendisi herhangi bir önlem almadan UCM tarafından kovuşturulmaktan kurtulabilir.

The Right Forum’a göre kısacası, uukarıda bahsedilen kısıtlamalar kabul edilirse, Mahkeme’den geriye hiçbir şey kalmayacak.

Bu hukuki kısıtlamaları yasallaştırmak için, 1998’de Uluslararası Ceza Mahkemesini kuran ve Mahkemenin 2002’den beri bu statü kapsamında faaliyet gösterdiği Roma Statüsü’nün değiştirilmesi gerekecek.

Bunun için Taraf Devletlerin üçte ikisinin çoğunluğu gerekli. Değişiklik, yürürlüğe girebilmesi için Taraf Devletlerin sekizde yedisinin onayıyla onaylanmalı. Bu konuda hangi ülkelerin işbirliği yapacağı bilinmiyor.

Hollanda’nın bu konuda müzakere ettiği söylenmesinin nedeni, ABD’nin on üç yargıç ve savcıya ve UCM’ye genel olarak uyguladığı yaptırımlar.

Bu, öncelikle Mahkeme’nin Filistin’deki İsrail suçlarına ilişkin soruşturması ve bunun sonucunda Netanyahu ile Gallant hakkında çıkarılan tutuklama emirlerine misilleme olarak gerçekleştirilmişti.

ABD ve İsrail tarafından Uluslararası Ceza Mahkemesi’ne yönelik zayıflatma çabaları neredeyse on iki yıldır devam ediyor.

Mahkeme, 9 Ekim’den beri ABD’nin yaptırım listesinde yer alıyor ama bazı yaptırımlar 7 Nisan 2027’ye kadar yürürlüğe girmeyecek.

Bu yaptırımlar kurumu büyük ölçüde felç edecek ve Avrupa Birliği’ne, kapsamlı engelleme mekanizmasını devreye sokmaktan başka neredeyse hiçbir seçenek bırakmayacak.

Bu yasa, Avrupalı tarafları ABD yaptırımlarını göz ardı etmeye ve Mahkeme ile personeline hizmet ve mal tedarik etmeye devam etmeye mecbur kılıyor.

Bununla birlikte AB ve Hollanda gibi AB ülkeleri, bu mekanizmanın Avrupa şirketleri üzerinde yaratabileceği sonuçlar nedeniyle onu devreye sokmakta isteksiz davranıyor.

Örneğin, ABD yaptırımlarını göz ardı eden Avrupa bankaları, ABD’de iş yapmakta çok daha fazla zorluk çekebilir veya kendileri de yaptırımlarla karşı karşıya kalabilir.

İşte bu nedenle Hollanda şu anda bir uzlaşmayı tercih ediyor gibi görünüyor. Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin belirli yönlerinden vazgeçilmesi karşılığında, ABD’nin Mahkeme’ye yönelik yaptırımları kaldırması veya hafifletmesi sağlanabilir.

The Rights Forum’a göre uygulamada bu, Mahkeme’nin uzuvlarının kesilmesi anlamına geliyor. Geriye sadece “gövdeden ibaret” bir mahkeme kalacak.

Öte yandan hanere göre henüz o noktaya gelinmiş değil. Roma Statüsü’ne Taraf Devletler, 30 Kasım-7 Aralık tarihleri arasında Lahey’de bir araya gelecek.

Toplantı başlangıçta New York’ta yapılacaktı ama ABD’nin yaptırımları nedeniyle yerinin değiştirilmesi gerekti.

Karadeniz’de yoğunlaşan insansız hava aracı saldırıları, bölgeyi ticari gemicilik açısından dünyanın en tehlikeli su yolu haline getirdi. Bu yıl düzenlenen 300’ü aşkın saldırıda 30’dan fazla denizci yaşamını yitirirken, İstanbul Boğazı’ndan Karadeniz’e geçen gemi sayısı ekimde yüzde 41 geriledi.

Karadeniz, ticari gemilere yönelik insansız hava aracı saldırılarının artmasıyla bu yıl küresel ölçekte denizciler için en ölümcül seyrüsefer rotasına dönüştü.

Hürmüz Boğazı’nda İran’ın petrol tankerlerini hedef alan atışları ve döşediği mayınlara karşı ABD donanmasının koruma çabaları sürerken, bu yıl ticari denizciliğe en ağır darbeyi Ortadoğu’daki çatışmalar değil Karadeniz’deki insansız hava araçları vurdu.

Bölgedeki gerilim ilk aşamada Ukrayna’ya ait insansız hava araçlarının Rus gemilerini, limanlarını ve terminallerini hedef alarak seyrüsefer hatlarını kesmesiyle başladı.

Ardından Rus ordusunun bombardımanları Odessa limanlarını gemisiz bıraktı ve insansız hava araçları Romanya ile Bulgaristan gibi NATO üyesi ülkelerin kıyılarındaki gemileri hedef almaya yöneldi.

The Wall Street Journal gazetesinin deniz güvenliği şirketi Ambrey’nin verilerine dayandırdığı haberine göre, bu yıl Karadeniz’de 300’den fazla saldırı kayıtlara geçti.

Türk Armatörler Birliği, MarineTraffic ve yerel makamların paylaştığı bilgiler, saldırılar sonucunda 30’u aşkın denizcinin hayatını kaybettiğini, 20’den fazla personelin ise kaybolduğunu gösteriyor.

Buna karşılık BM Uluslararası Denizcilik Örgütünün verilerine göre, şubat ayı sonunda ABD’nin İran’a açtığı savaşın başlangıcından bu yana Hürmüz Boğazı ve genel olarak Ortadoğu genelinde yaklaşık 130 saldırı gerçekleşti, bu olaylarda 25 denizci yaşamını yitirdi.

Bu sonbaharda Karadeniz’in kuzey ve orta kesimleri ticari açıdan neredeyse tamamen ıssızlaştı.

Rusya çıkışlı gemiler sefer düzenlemezken; Ukrayna’nın Romanya sınırındaki Tuna limanlarına, Romanya’ya, Bulgaristan’a, Türkiye’ye ve Gürcistan’a sefer yapan ticari gemiler Rus saldırılarından korunmak amacıyla ağırlıklı olarak kıyı şeridini takip ediyor.

Ekim ayında Romanya ve Bulgaristan’ın kıyıdan 12 deniz mili (22,2 kilometre) mesafedeki karasularında veya genellikle ek 12 deniz milini kapsayan bitişik bölgelerinde bulunan sekiz ticari gemi insansız hava aracı saldırılarına hedef oldu.

Diğer iki gemi Bulgaristan’ın bitişik bölgesine yakın münhasır ekonomik bölgesinde, bir başka gemi ise Bulgaristan ve Romanya kıyılarını geçtikten sonra Tuna Nehri üzerindeki İzmail Limanı’nda vuruldu.

Söz konusu saldırıların neredeyse yarısı denizcilerin ölümü, yaralanması veya kaybolmasıyla sonuçlandı.

Moskova yönetimi bu saldırılarla herhangi bir bağı bulunduğu iddiasını reddediyor.

Bulgaristan Başbakanı Rumen Radev ise Brüksel’de ve saldırılardan birinin ardından makamına çağırdığı Rusya’nın Sofya Büyükelçisi Eleonora Mitrofanova’ya hitaben yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

“Ukrayna’nın kendi gemilerine ve mürettebatına saldırabileceğine inanmıyoruz. Bunun hiçbir mantığı yok. Dolayısıyla bu saldırının koşulları Rusya’yı işaret ediyor.”

Tırmanan askeri gerilim Karadeniz’deki ticari hareketliliği sert biçimde geriletti.

Sivil toplum kuruluşu Global Fishing Watch verilerine göre ekim ayında İstanbul Boğazı’ndan Karadeniz’e giriş yapan gemi sayısı, 2025 yılının aynı ayına kıyasla yüzde 41 azaldı.

Aynı dönemde her iki yönde gerçekleşen toplam sefer sayısında da yüzde 38 düşüş kaydedildi.

Türkiye ve BM Karadeniz’de ateşkes için masaya dönüyor