İran ve Ermenistan, ‘Trump Koridoru’ sonrası işbirliğini derinleştirme kararı aldı

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ABD arabuluculuğundaki “Trump Koridoru” anlaşmasının ardından Erivan’da Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile görüştü. Taraflar arasında ulaşım, ticaret ve enerji alanlarını kapsayan 10 mutabakat muhtırası imzalanırken, Tahran yönetimi bölge dışı güçlerin Kafkasya’daki varlığının yeni sorunlar yaratacağı uyarısında bulundu.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile dün Erivan’da bir araya geldi.

Görüşme, Azerbaycan ve Ermenistan’ın ABD arabuluculuğunda “Zengezur Koridoru” olarak bilinen güzergahın hayata geçirilmesi konusunda anlaşmasının ardından gerçekleşti.

Ziyaretin sonunda iki ülke arasında siyaset, sanayi, ulaşım ve sağlık gibi alanlarda işbirliğini içeren 10 mutabakat muhtırası imzalandı.

İran Cumhurbaşkanlığından yapılan açıklamaya göre, Pezeşkiyan’ın Sovyet sonrası ülkeleri kapsayan turunun ilk durağı olan Erivan’daki görüşmelerde, iki ülke ilişkilerinin geliştirilmesi ele alındı.

Ziyaret, Azerbaycan ile Ermenistan arasında 8 Ağustos’ta varılan ve Tahran’da endişeyle karşılanan anlaşmanın gölgesinde yapıldı.

Aras Nehri’ne ikinci köprü ve yeni demir yolu projesi

Pezeşkiyan’ın ziyareti öncesinde İran Şehircilik Bakanı Ferzane Sadık, Tesnim haber ajansına önemli açıklamalarda bulundu.

Sadık, hükümetlerarası görüşmeler sonucunda Ermenistan-İran sınırındaki Aras Nehri üzerine ikinci köprünün inşası için ön anlaşma sağlandığını belirtti. Sadık, “Bu köprü, yük taşıyıcılarının işini kolaylaştıracak ve eksiksiz bir transit paketi oluşturacak,” dedi.

Bakan ayrıca, İran’ın Culfa kentini Azerbaycan’ın Nahçıvan bölgesi üzerinden Erivan’a bağlayacak uluslararası demir yolu projesinin geliştirilmesine özel önem verildiğini vurguladı.

Bu projenin, Ermenistan’ın Basra Körfezi’ne, İran’ın ise Karadeniz’e demir yoluyla bağlanmasını sağlayacağı ifade edildi.

Ekonomik alandaki bir diğer gelişmeyi duyuran İran Sanayi ve Ticaret Bakanı Muhammed Atabek ise İran ve Ermenistan arasındaki ikili ticarette ürünlerin yüzde 87’sinde gümrük vergilerinin sıfırlandığını açıkladı.

Bu adımla iki ülke arasındaki ticaret hacminin 2024’te 1 milyar dolardan 3 milyar dolara çıkarılması hedefleniyor.

Paşinyan’dan Tahran’a güvence, Pezeşkiyan’dan ‘bölge dışı güçler’ uyarısı

İki liderin ortak basın toplantısında konuşan Ermenistan Başbakanı Paşinyan, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile Washington’da imzaladığı anlaşmalara ilişkin “nesnel değerlendirmesi” için Pezeşkiyan’a teşekkür etti.

Paşinyan, Ermenistan üzerinden geçecek tüm iletişim hatlarının yalnızca Erivan’ın yargı yetkisinde olacağı ve güvenliğinin Ermeni tarafınca sağlanacağı konusunda Tahran’a güvence verdi.

Paşinyan, Azerbaycan ile ulaşım yollarının açılmasının, bölge ülkelerinin İran’la işbirliği için yeni fırsatlar yaratacağının altını çizdi.

İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ise İran ve Ermenistan’ın transit yollarının geliştirilmesi konusunda ortak çıkarları olduğunu söyledi.

Sınır ticaretinin gelişmesinin iki ülkenin potansiyelini hayata geçirebileceğini belirten Pezeşkiyan, “Güney Kafkasya’daki sorunların bölge dışı güçlere devredilmesi durumu karmaşıklaştıracak ve tüm ülkeler için yeni sorunlar yaratacaktır,” diye konuştu.

Rus uzmandan ‘ABD askeri varlığı’ uyarısı

Aliyev ve Paşinyan arasında Washington’da varılan ve “Uluslararası Barış ve Refah İçin Trump Koridoru” olarak adlandırılan anlaşma, güzergahın geliştirilmesi için Erivan’ın Amerikalılara 99 yıllığına münhasır haklar vermesini içeriyor.

İran, Ermenistan ile kara bağlantısını kesebileceği endişesiyle bu yola eksteritoryal bir statü verilmesine karşı çıkıyor.

Rusya Bilimler Akademisi Doğu Araştırmaları Enstitüsünden kıdemli araştırmacı Vladimir Sazin, Vedomosti gazetesine yaptığı açıklamada, İranlı yetkililerin Erivan ziyaretinde Ermeni yönetiminin niyetlerini öğrenmek istediğini söyledi.

Sazin’e göre anlaşma, Tahran’ı hem ekonomik hem de siyasi nedenlerle endişelendiriyor. Güzergahın açılmasının İran’ın lojistik önemini azaltacağını belirten Sazin, “Görünüşe göre bu güzergahın güvenliğini, emekli Amerikalı askerlerden oluşacak Amerikan özel askeri şirketleri sağlayacak. Teorik olarak bunlar İslam Cumhuriyeti’nin güvenliği için tehdit oluşturabilir,” ifadelerini kullandı.

Ortadoğu Araştırmaları Merkezi Başkanı Murad Sadıgzade ise İran ve Ermenistan’ın artan jeopolitik belirsizlikler nedeniyle ekonomik işbirliğine odaklandığını belirtti.

Sadıgzade, yaptırımlar altındaki İranlı girişimcilerin dış dünyayla ekonomik faaliyetlerini Ermenistan üzerinden yürütebildiğini, bu nedenle Tahran’ın Erivan ile işbirliğinden çıkarı olduğunu kaydetti.