İsrail’den Washington’a yeni güvenlik doktrini: Nakit yardım yerine stratejik ortaklık

İsrail, 2028 yılında sona erecek mevcut askeri yardım anlaşmasının yerine, Donald Trump’ın “Önce Amerika” doktriniyle uyumlu yeni bir güvenlik paktı öneriyor. Tel Aviv yönetimi, yıllık nakit hibe desteğinden kademeli olarak vazgeçmeyi; bunun karşılığında ABD askeri teknolojisine erişim, ortak üretim hakları ve niteliksel askeri üstünlüğünün garanti altına alınmasını talep ediyor.

İsrail yönetimi, ABD ile olan askeri işbirliği formatını kökten değiştirecek yeni bir strateji üzerinde çalışıyor.

Tel Aviv, Washington ile ilişkilerini “bağımlılık” ekseninden çıkarıp, seçilmiş ABD Başkanı Donald Trump’ın dış politika vizyonuyla uyumlu bir “stratejik ortaklık” zeminine taşımayı hedefliyor.

Financial Times’ın (FT) haberine göre İsrail, doğrudan nakit akışına dayalı yardım modelinden vazgeçerek, bölgesel askeri üstünlüğünü Amerikan teknolojisi ve ortak üretim projeleriyle tahkim etmeyi planlıyor.

Mevcut anlaşmanın yerini “karşılıklı kazanım” alacak

İsrail, 2016 yılında imzalanan ve süresi Eylül 2028’de dolacak olan 38 milyar dolarlık mevcut mutabakat zaptını yenilemek yerine, on yıllık yeni bir güvenlik çerçevesi oluşturma arayışında.

Hazırlanan taslağın, Trump’ın “müttefikler savunma harcamalarını kendileri üstlenmeli” yaklaşımına ve “Önce Amerika” doktrinine yanıt verecek nitelikte olduğu belirtiliyor.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, bu ayın başlarında yaptığı açıklamada, ülkesinin önümüzdeki on yılda ABD askeri yardımına olan bağımlılığını azaltmayı umduğunu dile getirmişti.

Bu stratejinin detaylarını, İsrail ordusu ve Savunma Bakanlığı’nın eski baş mali danışmanı Gil Pinchas, Financial Times’a anlattı.

Yaklaşan müzakerelerde masada olması beklenen Pinchas, nakit akışından ziyade ortak askeri ve savunma projelerine odaklanacaklarını vurguladı.

Pinchas, “Bu bağlamda ortaklık, sadece net mali meseleden daha önemli. Paraya eşdeğer birçok şey var. Buna daha geniş bir bakış açısıyla yaklaşılmalı” ifadelerini kullandı.

“Bedava para” dönemi kapanıyor, üretim dönemi başlıyor

Pinchas, İsrail’in ABD silahlarını satın almak için kullandığı yıllık 3,3 milyar dolarlık finansal desteği “bedava para” olarak nitelendirdi ve bu kalemin, yeni mutabakat zaptında kademeli olarak azaltılabilecek bir bileşen olduğunu savundu.

Haberde, yeni teklifin en radikal unsurunun doğrudan nakit hibenin sonlandırılması olduğu vurgulanıyor.

İsrail, sadece “silah satın alan bir müşteri” konumundan çıkarak, ABD ile birlikte geliştiren ve üreten bir ortak statüsüne yükselmeyi amaçlıyor. Bu kapsamda öne çıkan başlıklar şunlar:

Mühimmat üretim lisansları: Gazze ve Lübnan’daki çatışmalarda stok sorunu yaşayan İsrail, gelecekteki krizlerde ABD’den sevkiyat beklemek yerine, kritik mühimmatları Amerikan lisansıyla kendi topraklarında üretmeyi talep ediyor.

Yüksek teknoloji işbirliği: “Demir Işın” (Iron Beam) gibi lazer hava savunma sistemleri ve yapay zeka tabanlı savunma teknolojilerinde ABD ile derinleşen bir entegrasyon hedefleniyor.

İsrail tarafı, bu modelle doğrudan para yardımı yerine gelişmiş silah sistemlerine öncelikli erişim ve ortak Ar-Ge projeleriyle savunma sanayiini güçlendirmeyi planlıyor.

Pinchas, bu yaklaşımı “Siz para koyarsınız, onlar da para koyar ve her ikiniz de kazanırsınız” sözleriyle özetledi ve Amerikan tarafının tepkisini beklediklerini belirtti.

Niteliksel Askeri Üstünlük kırmızı çizgi

Tel Aviv’in nakit yardımdan feragat etme karşılığında masaya koyduğu en kritik şart ise “Niteliksel Askeri Üstünlük” (Qualitative Military Edge – QME) ilkesinin korunması.

İsrail, bölgedeki askeri dominasyonunun ABD tarafından en üst düzey yasal ve operasyonel garantilerle sürdürülmesini talep ediyor.

Financial Times’taki analizde, İsrail savunma bürokrasisinin bu hamlesi, ABD Kongresi’ndeki değişen dengeleri ve Amerikan kamuoyunda dış yardımlara yönelik artan tepkiyi okuyarak geliştirilmiş bir strateji olarak değerlendirildi.

Uzmanlar, bu adımın İsrail’i ABD iç siyasetindeki izolasyonist dalgadan koruma amacı taşıdığına ve Washington’a “Size yük değil, savunma sanayinizi destekleyen bir ortağız” mesajı verildiğine işaret ediyor.