İsrailli müzakereci Baskin: Bugünkü anlaşma aylar önce imzalanabilirdi

2011 yılında İsrailli asker Gilad Şalit’in serbest bırakılmasını sağlayan müzakerelerin mimarı Gershon Baskin, mutabakata varılan anlaşma şartlarını Hamas’ın Eylül 2024’te kabul ettiğini ileri sürdü.

Baskin, eski Başkan Joe Biden yönetiminin son aylarında anlaşmanın tam olarak aynı şartlarını Hamas’ın kabul ettiğini, fakat Biden yetkililerinin bunu göz ardı ettiğini ve Binyamin Netanyahu’nun ise kesin bir şekilde reddettiğini açıkladı.

Baskin, bu anlaşmanın çok uzun zaman önce yapılabileceğini belirten bir makalede, “Hamas, Eylül 2024’te, Arapça ve İngilizce olarak yazılı ve sesli mesajla aldığım ‘Üç Haftalık Anlaşma’ olarak bilinen anlaşmanın tüm şartlarını kabul etmişti. Ama o noktada İsrailli müzakerecilerin cevabı, ‘başbakan savaşı sona erdirmeyi kabul etmedi’ şeklindeydi,” diye yazdı.

Baskin, planını Biden’ın masasına ulaştırdığını, fakat baş müzakerecisinden bir görüşme alamadığını söyledi be “Brett McGurk, müzakere ettiği kötü anlaşmadan vazgeçmeyi reddetti,” dedi.

Baskin, Amerikan müzakere ekibinin üyelerinin “Biden ve Biden’ın ekibini masadaki anlaşmayı ciddiye almaya ikna edememelerinden dolayı benim kadar hayal kırıklığına uğradıklarını” söyledi.

Doha’da Katarlılar, Amerika’nın planı kabul etmemesi halinde hiçbir şey yapılamayacağını, çünkü engelin İsrail olduğunu söylediler.

Baskin, İsraillilerin Washington’daki yönetim değişikliğinden önce herhangi bir anlaşma yapma niyetinde olmadıklarını kısa sürede öğrenecekti. 26 Aralık 2024’te Baskin, o dönem Şin Bet başkanı olan Ronen Bar ile görüştü ve “üç hafta içinde ateşkes anlaşması yapılacağı” için “arka kanalları kullanmamasının” istendiğini söyledi.

Baskin, “O andan itibaren, savaşın sona ermesinin tek yolunun, Başkan Trump’ın bu savaşın sona ermesi gerektiğine karar vermesi olduğunu anladım,” dedi.

Baskin, İsrail tarafının, “Trump’ın kabul etmelerini zorladığı her şeyi kabul edeceğini” anladığını da sözlerine ekledi.

Baskin, Witkoff’un Abu Dabi’de bir bitcoin konferansına katılacağını duydu ve oraya uçtu. Bu karşılaşma, 19 Ocak’ta ateşkesle sonuçlanan hızlı müzakerelere yol açtı ve Trump, ertesi gün göreve dönmeden önce Orta Doğu’ya barış getirdiğini övünerek duyurdu.

Ateşkes üç aşamadan oluşuyordu. İlk aşamada 33 İsrailli rehine, 1.900 Filistinli mahkum karşılığında serbest bırakılırken, İsrail askerleri nüfuslu bölgelerden çekilecek ve insani yardım akın akın gelecekti. İkinci ve üçüncü aşamalar, İsrail’in tamamen çekilmesi ve yeniden inşa sürecinin başlamasıyla birlikte, ek rehinelerin ve tutukluların serbest bırakılmasıyla kalıcı bir ateşkesin sağlanması için tasarlanmıştı.

Anlaşma, İsrail’in ilk aşamayı geçmeyi reddetmesi ve kalan rehinelerin kaderine terk edilmesi ile çöktü. Tel Aviv, Gazze’yi kuşatma altına aldı ve yeni bir saldırı başlattı.

8 Eylül’de Baskin, Katar hükümeti Hamas’a bir yıl önceki anlaşmanın aynısını sunarken Amerikan müzakerecilerle birlikteydi. Hayatta kalan sadece 20 rehine vardı ve hepsi aynı anda masada idi.

Müzakereler, İsrail’in Hamas yetkilisi Halil el-Hayye’nin evini bombalayarak oğlunu öldürmesi üzerine bir gün sonra çöktü.

Baskin, “Hamas, saldırının Trump’ın onayı olmadan gerçekleşemeyeceğine emindi,” diye yazdı. Ertesi gün Witkoff, Baskin’e “Bizim bununla hiçbir ilgimiz yok. Bize özürlerini ilettiler,” diye mesaj attı.

Baskin’in görevi, Hamas’ı ABD’nin bu olayla ilgisi olmadığına ikna etmekti. Müzakereci şöyle yazdı:

“İsrail tarafına ilişkin herhangi bir öneride bulunmadım çünkü bir yıldan uzun süredir, Başkan Trump savaşın sona ermesi gerektiğine karar verirse, Trump’ın Netanyahu’yu anlaşmaya zorlayacağına inanıyordum. Aynen öyle oldu.”

Doha saldırısı nedeniyle öfkelenen Arap liderler Beyaz Saray’a gittiler ve Baskin’in planı, Trump’ın 20 maddelik planının temelini oluşturdu.

Trump, Netanyahu’yu kişisel olarak arayarak anlaşmaya yakın olduklarını söyledi. Netanyahu direnmeye çalıştı ve Trump’ın “Neden bu kadar olumsuzsun?” diye öfkelendiği bildirildi.

Netanyahu planı değiştirmeye çalıştığında, ayrılmayı reddeden Katarlı arabulucular onu geri çekmek için ellerinden geleni yaptılar.

Hamas, silahsızlanma gibi önemli konularda sessiz kalmasına rağmen anlaşmayı kabul ettiğini belirtti ve Trump da bunu coşkuyla kabul etti.

Türk, Mısırlı ve Katarlı arabulucuların Şarm el-Şeyh’te Amerikalılarla buluşması birkaç gün daha sürecekti. Burada üç gün boyunca İsrail ve Hamas temsilcileri arasında mekik dokudular. Perşembe günü saat 02:00’de İsrailliler ve Hamas, ilk kez karşı karşıya geldiler. Baskin, “Anlaşma imzalandı. Şimdi anlaşmanın tam olarak uygulanmasını beklememiz gerekiyor. Artık yeniden nefes almaya başlayabiliriz,” dedi.