Trump’ın Gazze planının ilk aşaması yürürlükte: Kısmi çekilme başladı

Trump’ın Gazze planının ilk aşaması, çatışmaların 24 saat içinde durması ve rehinelerin 72 saat içinde serbest bırakılmasını öngörüyor.

İsrail hükümeti, dün akşam Hamas ile varılan ateşkesi onaylayarak Gazze’deki çatışmaların 24 saat içinde durdurulmasının ve akabinde 72 saat içinde İsrailli rehinelerin serbest bırakılmasının önünü açtı.

İsrail resmi yayın kurumu KAN, söz konusu anlaşmanın hem İsrail hem Hamas tarafından imzalandığını ve arabulucu ülkeler tarafından da onaylandığını duyurdu.

Ayrıntıları yayımlanan anlaşmaya göre, İsrail hükümetinin anlaşmayı onaylamasının ardından çatışmalar derhal sona erecek. Ateşkes, hava saldırıları, top atışları ve kara saldırıları da dahil olmak üzere tüm askeri faaliyetlerin tamamen durdurulmasını kapsıyor.

Gazze planının ilk aşaması yürürlüğe girmesiyle birlikte Gazze’de ateşkes hemen uygulanacak, İsrail ordusu 24 saat içinde “sarı hat” olarak tanımlanan sınıra çekilecek. Bu sürecin ardından, Hamas’ın 72 saat içinde tüm İsrailli esirleri serbest bırakması öngörülüyor.

İsrail hükümetinin onayından hemen sonra Gazze’ye tüm insani yardımların girişine ve yardımların serbestçe dağıtılmasına izin verilecek. Bu uygulama, 19 Ocak 2025 tarihli kararda belirlenen günde 600 yardım tırı standardına dayanacak.

İsrail-Filistin-Mısır-Katar-Türkiye ortak mekanizması

Hamas’ın, elindeki ölü İsrailli askerlerin bilgilerini, Katar, Mısır, Türkiye ve Uluslararası Kızılhaç Komitesi’nin katılımıyla oluşturulacak ortak bir mekanizmaya devretmesi kararlaştırıldı.

Anlaşma uyarınca İsrail ordusu, ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamasından itibaren 24 saat içinde belirlenen “X” sınırlarına (kısmi çekilme) kadar geri çekilecek. Ordu, çekildiği bölgelere yeniden giremeyecek ve ateşkes kapsamı tam olarak uygulanacak.

Tam çekilmenin ardından, Gazze’deki tüm İsrailli esirlerin (hayatta olanlar ve ölenler) serbest bırakılması süreci başlayacak.

İsrail tarafı, Gazze’de 48 İsrailli esir bulunduğunu, bunlardan 20’sinin hayatta olduğunu, buna karşılık İsrail hapishanelerinde 11 binden fazla Filistinlinin tutulduğunu belirtiyor. Filistinli ve İsrailli insan hakları kaynaklarına göre, bu tutuklular işkence, aç bırakma ve tıbbi ihmal koşullarında tutuluyor.

Belgeye göre, ilk 72 saatlik süreçte İsrail ordusunun çekildiği bölgelerde hava gözetimi askıya alınacak. Ayrıca, esirlerin serbest bırakılmasının herhangi bir tören veya medya kapsamı olmadan yapılacağı, sürecin ABD, Katar, Mısır ve Türkiye’den oluşan bir ortak komite tarafından denetleneceği aktarıldı.

KAN’ın adı açıklanmayan kaynaklara dayandırdığı haberde, bazı İsrailli askerlerin cesetlerinin yerinin hala tespit edilemediği, bu konuda İsrail-Filistin-Mısır-Katar-Türkiye ortak mekanizmasının oluşturulacağı ifade edildi.

‘Kısmi çekilme başladı’

Anlaşmanın yürürlüğe girmesiyle İsrail güçlerinin sabah saatlerinde Gazze Şeridi’nden kademeli olarak çekilmeye başladığı bildirildi.

KAN’da yer alan haberlere göre, anlaşmanın kabul edilmesi sonrası İsrail askerleri Gazze’de işgal edilen bazı bölgelerden “konuşlanma hatlarına” çekiliyor.

İsrail Ordu Radyosu ise anlaşmanın yürürlüğe girmesinin ardından bazı tugayların Gazze’den çekildiğini yazdı.

Hamas: Güvence aldık

Hamas’ın sürgündeki Gazze sorumlusu Halil el-Hayye, ABD ve diğer arabuluculardan savaşın bittiğine dair güvence aldığını söyledi.

Anlaşmanın sağlanmasında ortaya koyduğu önemli rolden dolayı arabulucu ülkeler Türkiye, Mısır ve Katar’a teşekkür eden Hayye, bu ülkelerin yanı sıra savaşta kendilerine iştirak eden Yemen, Lübnan, Irak ve İran’ı da takdir ettiklerini söyledi.

Savaşın bittiğine ilişkin alınan garantiye değinen Hayye, şunları söyledi: “Arabuluculardan ve ABD yönetiminden savaşın bittiğine dair garanti aldık ve kalan adımları tamamlamak için ulusal ve İslami güçlerle çalışmaya devam edeceğiz.”

Pürüzler sürüyor

Buna karşın birçok şey ters gidebilir. Anlaşma imzalandıktan sonra bile Filistinli bir kaynak, serbest bırakılacak yüzlerce Filistinlinin listesinin netleşmediğini söyledi. Hamas, İsrail cezaevlerinde tutulan önde gelen bazı Filistinli mahkûmların ve İsrail’in saldırıları sırasında alıkonulan yüzlerce kişinin salıverilmesini talep ediyor.

Trump’ın 20 maddelik planındaki sonraki adımlar ise henüz müzakere edilmedi. Bunlar arasında çatışmalar sona erdiğinde harap durumdaki Gazze Şeridi’nin nasıl yönetileceği ve İsrail’in silahsızlanma talebini reddeden Hamas’ın nihai akıbeti de var.

Netanyahu, koalisyonu içinde de kuşkuyla karşılanıyor; zira birçok isim uzun süredir Hamas’la herhangi bir anlaşmaya karşı. Nitekim anlaşmanın oylandığı kabine toplantısında Trump planının ilk aşaması için 24 lehte, 4 aleyhte oy kullanıldı. Aleyhte oy verenler Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, Diaspora Bakanı Amichai Chikli ve Miras Bakanı Amihai Eliyahu oldu.

Trump bölgeye gidiyor

Trump, pazar günü bölgeye gideceğini ve Mısır’da olası bir imza törenine katılabileceğini söyledi. İsrail Meclisi (Knesset) Başkanı Amir Ohana da Trump’ı Meclis’e hitap etmeye davet etti. Bu, 2008’den bu yana bir ABD başkanının ilk kez Knesset’te konuşması olacak.

Öte yandan Associated Press’e konuşan ABD’li yetkililer, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığının (CENTCOM) İsrail’de “sivil-askerî koordinasyon merkezi” kuracağını bildirdi. Yetkililer, ateşkesin uygulanmasını desteklemek ve izlemek için, ortak ülkeler ve STK’ların da yer alacağı bir yapı kapsamında yaklaşık 200 ABD askerinin İsrail’e konuşlandırılacağını, hiçbir ABD askerinin Gazze Şeridi’ne girmeyeceğini vurguladı.

7 Ekim 2023’te Hamas öncülüğündeki militanların İsrail kasabaları ile bir müzik festivaline düzenlediği baskında 1.200 kişi öldürülmüş ve 251 kişi rehin alınmıştı. İsrail’in Gazze’ye yönelik saldırılarında bugüne kadar 67 binden fazla Filistinli hayatını kaybetti.