Bizi Takip Edin

Diplomasi

İtalyan gazeteci ve yazar Thomas Fazi: Avrupa, II. Dünya Savaşı’ndan beri ABD işgali altında

Yayınlanma

Editörün notu: İtalyan gazeteci ve yazar Thomas Fazi, 26 Eylül’de İstanbul’da düzenlenen East-West Forum kapsamında yaptığı konuşmada, Avrupa ülkelerinin özellikle Ukrayna savaşı bağlamında kendi asli iktisadi ve güvenlik menfaatlerini hiçe saydığını dile getirdi. Bu akıldışı politikanın basit bir basiretsizlikle açıklanamayacağını belirten Fazi, Avrupa kıtasının İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana süregelen bir süreç neticesinde transatlantik çıkarlara bağımlı bir “vasal” haline getirildiğini ifade etti. NATO’nun bir savunma örgütü olmaktan ziyade kıtayı zapturapt altında tutma aygıtı olarak işlediğini vurgulayan yazar, AB’nin de bu emperyalist düzenin siyasi kanadı işlevini gördüğünü kaydetti.


Teşekkür ederim Isabelle. Kuşkusuz, şu sıralar Avrupa’da tecrübe ettiğimiz cinnet halinin ortasında son derece ihtiyaç duyulan bir aklıselim nefesi niteliğindeki bu olağanüstü konferansı düzenledikleri için Ulrike’ye ve Avrupa Kıtalararası İnisiyatifi’ne de yürekten teşekkürler.

Sözlerime, Profesör Panda’nın bu sabah ulusal çıkarların geri dönüşünden bahsederken dile getirdiği bir tespitle başlamak istiyorum. Bu tespit beni epey düşündürdü; zira dünyadaki pek çok ülke için geçerli olsa da kanaatimce bu kuralın çok büyük bir istisnası var. O büyük istisna da Avrupa.

Avrupa ülkelerinin son yıllarda iktisat politikasında, güvenlik anlayışında, jeopolitikte ve bilhassa Ukrayna’daki savaş söz konusu olduğunda attığı adımlara bakacak olursak, kavramı ne kadar esnetirseniz esnetin, bu ülkelerin ulusal çıkarlarının peşinden koştuğunu iddia etmek imkânsız. Avrupa ülkeleri asli iktisadi çıkarlarını, güvenliklerini ve jeopolitik menfaatlerini sistemli biçimde dinamitledi. Haliyle asıl soru, yanıtı apaçık aranan o soru şu: Neden? Bana kalırsa bunun iki izahı var.

İlk izah şu: Avrupalı liderler düpedüz yanlış yönlendirildi, basiretsizce davrandı; aksini gösteren onca somut delile rağmen ülkelerinin ulusal çıkarı olduğuna inandıkları şeyin peşinden gitti ve hâlâ gitmeyi sürdürüyor. Şayet bu adımların doğuracağı sonuçları önceden kestirmek imkânsız olsaydı, belki bu ihtimal akla yatkın gelebilirdi. Oysa durum hiç de öyle değildi. Örneğin, ucuz Rus gazıyla bağları koparmanın Avrupa için felaket getireceği, nitekim getirdiği de gün gibi aşikârdı.

Ben de dahil pek çoğumuz bunu Şubat ve Mart 2022’de kaleme aldık. Kâhin olduğumuz için değil, her şey son derece bariz olduğu için yazdık. Tıpkı Ukrayna’nın, arkasına NATO desteğini alsa dahi Rusya’yı askeri açıdan mağlup etme şansının bulunmadığı gibi; dolayısıyla çatışmayı azami sınırlara vardırıp yalnızca askeri bir çözüme dayatmanın, başta elbette Ukrayna olmak üzere, sadece iktisadi bakımdan değil güvenlik açısından da Avrupa için yıkıcı neticeler doğuracağı ne kadar aşikâr idiyse, bu da öyleydi.

Kuşkusuz ve tekrar etmek gerekirse, çoğumuz bunu ilk günden itibaren dile getirdik. Dolayısıyla, Avrupalı liderlerin meseleyi kavrayamadığını, açıkça öyle olan bazıları gibi tüm AB müesses nizamının pek çok gözlemciye aşikâr gelen bu gerçeği göremeyecek kadar idrak yoksunu olduğunu, yani izlenen siyasetin Avrupa’nın çıkarlarıyla düpedüz çeliştiğini anlamadığını ve üstelik bu çelişki ayan beyan ortaya çıktığında aynı siyasete daha da sarıldığını varsaymayacaksak, masadaki diğer alternatifi değerlendirmek zorundayız: Avrupa seçkinleri, nasıl tanımlarsanız tanımlayın, çok uzun zamandır ne ulusal çıkarları ne de bir bütün olarak Avrupa’nın ortak menfaatini gözetiyor.

Diğer bir deyişle; tüm devletlerin iktisadi, askeri ve benzeri alanlarda menfaatlerini koruma ve en üst düzeye çıkarma eğiliminde olduğunu öne süren klasik realist çerçeve, Avrupa için kesinlikle işlemiyor. Zira bu kuramsal pencereden bakıldığında, Avrupa’nın izlediği hat bütünüyle akıl dışı kalıyor. Avrupa siyasetini anlamlandırabilmek için bambaşka bir kavramsal çerçeveye ihtiyacımız var; bu vakada en işlevsel çerçevenin ise “vasallaşma” olduğu kanaatindeyim. En yalın ifadeyle Avrupa -ki bununla neredeyse tüm AB ülkelerini ve tüm Brüksel bürokrasisini kastediyorum- kendi ülkelerinin somut menfaatlerini zerrece umursamayan, bambaşka çıkarlara göbekten bağlı ulusötesi bir transatlantik seçkinler zümresi tarafından rehin alınmış vaziyette.

Bahsettiğim bu odaklar, dar bir oligarşinin şahsi menfaatleridir. Bugün ağırlıklı olarak ulusötesi finans çevrelerinin, askeri-sınai yapıların ve elbette yabancı güçlerin, bilhassa Washington’ın emperyal nizamının ve doğası gereği İsrail’in çıkarlarından söz ediyoruz. Peki, bu noktaya nasıl geldik? Kuşkusuz bu, İkinci Dünya Savaşı’nın hemen ertesinde filizlenen, hayli uzun bir sürecin ürünü. ABD o dönemde küresel hâkimiyet stratejisinin temel sütunlarından biri olarak Avrupa’yı belirlemişti. Amerikan gücünü küreye yaymak; Avrupa’yı iktisadi, askeri ve aynı zamanda kültürel açıdan denetim altında tutmayı gerektiriyordu. Avrupa, fiilen İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana ABD’nin askeri işgali altında. Savaşın bitişinin üzerinden seksen yıl geçmiş olmasına karşın kıtada hâlâ 100 bine yakın Amerikan askeri konuşlu. Avrupa genelinde yaklaşık 30 stratejik Amerikan üssü varlığını koruyor. Resmi söyleme göre bizi korumak için buradalar. Kime karşı korumak? Avrupa için gerçek bir tehdit teşkil etmeyen Rusya’ya karşı mı?

Aslına bakarsanız, Soğuk Savaş yıllarında dahi Rusya’nın gerçek bir tehdit oluşturmadığını savunuyorum. Bu tehdit, büyük ölçüde bizzat NATO tarafından imal edildi ve şişirildi. Haliyle NATO hiçbir zaman Avrupa’yı savunma amacı gütmedi. Asıl gayesi her daim Avrupa’yı zapturapt altında tutmak, kıtanın Amerikan stratejik çıkarlarına tabi kılınmasını sağlamak ve Amerikan gücünü dünya geneline yaymaktı. Bu tespit dün geçerliydi, bugün çok daha geçerli. NATO bugün yalnızca Avrupa’nın Amerikan çıkarları doğrultusunda hizalanmasını sağlamakla kalmıyor -ki Rusya-Ukrayna savaşı bunun en bariz örneğidir- aynı zamanda Amerikan gücünü küreye taşımaya yarıyor. Daha geçen gün, aklındakini dobra dobra söylemesiyle bilinen NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, ABD ile İsrail’in İran’a yönelik saldırganlığına destek amacıyla Avrupa’daki Amerikan üslerinden beş bin sorti yapıldığını ifade etti.

Dolayısıyla Avrupa, bazı liderlerin kınama mesajlarına rağmen İran’a yönelik bu saldırının tastamam suç ortağıdır. Gerçekte Avrupa, Amerikan askeri lojistiğinin doğuda Rusya’ya, güneyde ise Ortadoğu’ya yönelik kuvvet aktarım altyapısının asli parçasını oluşturuyor. NATO 3.0 gevezelikleri veya Avrupa ile Amerika’nın sözde kopuşuna dair anlatıların tamamı koca bir tiyatrodan ibaret. Aksine NATO 3.0, Avrupa’nın ittifaka olan tabiiyetini daha da perçinleyecek.

Elbette NATO araçlardan yalnızca biriydi. Amerika’nın ulusal güvenlik aygıtı, Avrupa ülkelerinin güvenlik teşkilatlarıyla son derece sıkı bağlar tesis etti. Amerika, kıta üzerinde öteden beri muazzam bir iktisadi, teknolojik ve finansal denetim kurdu. Sadece popüler kültür vasıtasıyla değil; İngilizce yayın yapan medya, ahtapot gibi yayılan transatlantik düşünce kuruluşları ve paravan sivil toplum örgütleri üzerinden kıtada devasa bir kültürel ve ideolojik tahakküm kurdu. Bir de genellikle gözden kaçırılan ama bana göre can alıcı nitelikteki son bir sacayağı var: Bizzat Avrupa Birliği’nin kendisi.

Avrupa Birliği öteden beri Amerikan gücünü dengeleyecek potansiyel bir ağırlık gibi sunuldu; oysa hiçbir zaman bu işlevi görmedi. Her zaman Avrupa’yı ABD güdümündeki transatlantik NATO sistemine zincirleyen kritik bir kaldıraç oldu; NATO’nun siyasi kolu işlevi gördü. Bu durum, bugün tekil hükümetlerin iradesini dahi çiğneyerek Avrupa ülkelerini ABD çıkarları doğrultusunda hizaya sokmak için olağanüstü çaba harcayan Ursula von der Leyen yönetiminde çok daha berrak görülüyor.

Bugün son derece tehlikeli bir eşikteyiz. Çünkü yapısal olarak antidemokratik bir kurum olan AB eliyle, transatlantik NATO müesses nizamı Avrupa ülkeleri üzerinde hem iktisadi hem de siyasi tam hâkimiyet kurdu. Avrupa ülkeleri egemen değil; tanım gereği demokratik de değil. Bu durum, seçim sandığı yoluyla sistemsel bir dönüşüm sağlama ihtimalini büsbütün zorlaştırıyor.

Toparlayacak olursam; Avrupa’nın birçok bakımdan işgal altındaki bir kıta olduğunu rahatlıkla söyleyebilirim. Dolayısıyla Avrupa halklarının transatlantik sistemden nasıl yakasını kurtarıp sömürgesizleşeceği, belki de kıtanın bugün yanıt aradığı en hayati sorudur. Umuyorum ki panel boyunca bu sorunun katmanlarını birlikte ele alacağız.

Siyasi mücadele ve dönüşümler, tarihte kaçınılmaz olarak şiddetli çatışmalar içinden geçerek filizlendi; demokrasi öncesi Avrupa’nın tarihi tam olarak bundan ibaret. Bunu bir yöntem olarak savunmaktan ziyade, işçi sınıfının içinde bulunduğu nesnel gerçeğin teslimi olarak görmek gerekir. Bu durum, çok daha köklü bir yapısal soruna işaret ediyor. Konuşmamda ağırlıklı olarak ABD’nin rolüne odaklandım fakat Avrupa’nın dertleri Amerika’dan çok daha eskiye dayanıyor.

Avrupa’nın açmazları, Amerika’nın küresel bir imparatorluk olarak sahneye çıkışının çok öncesine uzanıyor. Sorunun özü, Avrupalı iktisadi ve siyasi seçkinlerin yüzyıllardır demokrasiye ve işçi sınıfına duyduğu köklü husumette yatıyor. Bugün “liberal demokrasi” kavramını kullanırken demokrasinin sanki kendiliğinden liberalizmin bağrından çıktığını varsayıyoruz. Bu külliyen yalan. Büyük liberal düşünürlerin tamamı demokrasiye, yani kitle demokrasisine, herkesin eşit oy hakkına sahip olduğu düzene iliklerine kadar karşıydı.

Onların tahayyülündeki demokrasi, mülk sahibi sınıfların, sermayeyi elinde tutanların demokrasisiydi. Kitle demokrasisi, işçi sınıflarının ve sosyalist hareketin çoğu zaman kanlı mücadeleleri sayesinde koparılıp alındı. Esas mesele burada yatıyor. Avrupa halkları, kendi seçkinlerine karşı ezelden beri dişe diş bir mücadele yürütmek zorunda kaldı; bu, bitimsiz bir kavgaydı.

Dünyanın en berbat seçkinlerine sahibiz. Yalnızca Küresel Güney halklarının refahını umursamamakla kalmıyorlar; kendi insanlarının, Avrupa halkının esenliğini de zerre kadar dert etmiyorlar. Avrupa’nın geçmişten bugüne şiddete, siyasi çatışmalara ve sınıf kavgalarına batmış olmasının yegâne sebebi budur. İkinci Dünya Savaşı sonrasındaki o “altın çağ”da bile kitle demokrasisi son derece sancılı ve sert geçti. İtalyanım; ülkem altmışlı, yetmişli ve seksenli yıllarda akıl almaz bir siyasi şiddet dalgasına sahne oldu. Benzer dinamikler Almanya’da, Fransa’da ve tüm büyük Avrupa ülkelerinde yaşandı. Kitle demokrasisinin en parlak dönemi buydu; Avrupa’da geniş halk kitleleri adına en büyük sosyal ve iktisadi kazanımlar tam da bu on yıllarda elde edildi.

Fakat bu kazanımların tamamı, yalnızca sandığa gidilerek değil, çetin mücadeleler verilerek kazanıldı. Kanımca bu tablo çok daha derin bir düğümü gözler önüne seriyor. Savaş sonrası dönemde elde edilen haklar halka lütfedilmedi. Kısa bir tarihsel kesit boyunca işçi sınıflarının, geniş kitlelerin örgütlü gücünün bir ürünüydü; seçkinlerin tahkim edilmiş iktidarından zorla sökülüp alındı.

Her zaman göreceli kazanımlardı bunlar; yine de İkinci Dünya Savaşı’nı izleyen ilk 30-40 yıl boyunca ve elbette öncesinde, sermayenin örgütlü gücünden bir miktar kudret ve denetim koparmayı başardılar. Ne var ki kitle demokrasisini mümkün kılan bu zemin, bugün birçok açıdan ortadan kalkmış durumda.

İşçilerin bir araya gelip örgütlendiği kitlesel üretim sahaları, dev fabrikalar artık yok. Dolayısıyla kitle demokrasisini var eden yapısal ve maddi koşullar geçerliliğini yitirdi. Asıl can alıcı soru şu: Geçmişte bu kazanımları elde etmemizi sağlayan maddi zemin artık mevcut değilken, demokrasiyi nasıl yeniden ayağa kaldıracak ve iktidarı bu siyasi ve iktisadi seçkinlerin elinden -en azından bir kısmını- nasıl söküp alacağız? Karşılarında durabilecek sahici bir denge unsuru kalmadığı için seçkinlerimiz bugün dizginsizce hareket ediyor. Meselenin düğüm noktası büyük oranda burada yatıyor.

Diplomasi

Trump’la el sıkışmadan hemen önce Xi ve Putin’den Batı’nın ‘korumacılığına’ ve yaptırımlarına sert eleştiri

Yayınlanma

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping çarşamba günü ticarette korumacılığa karşı mücadele etme sözü verirken, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin Batı’nın yaptırımlarını eleştirdi. İki liderin açıklamaları, ABD Başkanı Donald Trump ile yapılacak kritik üçlü zirve öncesinde geldi.

Xi ve Putin, Çin’in güneyindeki teknoloji merkezi Shenzhen’de düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) CEO Zirvesi’nde konuştu. Trump ise bu hafta Manila’da ABD’nin bölgedeki önemli müttefikleriyle yaptığı görüşmelerin ardından, liderlerin konuşmalarından birkaç saat sonra Çin’e ulaştı.

Xi, Trump’ı havaalanında karşıladı. Bu, Xi’nin devlet başkanı olduğu tarihten bu yana yabancı bir lideri ilk kez havaalanında karşılaması anlamına geliyordu. Xi böylece, iki liderin son kez bir araya geldiği eylül ayında Trump’ın kendisini Joint Base Andrews Hava Üssü’nde karşılamasına aynı şekilde karşılık vermiş oldu.

İki lider kısa süre kucaklaşarak birkaç kelime konuştuktan sonra kendilerini bekleyen araçlara yöneldi.

Çin devlet haber ajansı Xinhua’nın aktardığına göre Xi, “Çin, nezaket kurallarına önem veren bir ülkedir ve kendisine gösterilen nezakete karşılık verme geleneğine sahiptir” dedi.

Xi, Trump ile Çin-ABD ilişkilerini, Asya-Pasifik işbirliğini ve küresel gelişmeleri ele almayı sabırsızlıkla beklediğini belirtti.

Xinhua’nın haberine göre Trump da Xi ile yaptığı bütün görüşmelerin “çok hoş” geçtiğini söyledi.

İki lider daha sonra Putin ve diğer liderlerle birlikte APEC Zirvesi’nin düzenlendiği alana geçti. Burada liderler birbirleriyle tokalaştı, aile fotoğrafı çektirdi ve ziyafete katıldı.

Xi, Putin ve Trump perşembe günü zirve kapsamında üçlü bir görüşme gerçekleştirecek. Görüşmede Ukrayna savaşı, ABD’nin İran’a karşı yürüttüğü savaş, ticaret, yapay zekâ ve nükleer silahlar gibi kritik konuların ele alınması bekleniyor.

Üçlü zirve, ABD, İngiltere ve Sovyetler Birliği arasında 1945 yılında düzenlenen Yalta Konferansı’yla karşılaştırılıyor. Yalta Konferansı, nüfuz alanlarının belirlenmesi ve İkinci Dünya Savaşı sonrası uluslararası düzenin şekillenmesi bakımından tarihî bir dönüm noktası olmuş, aynı zamanda büyük güçlerin küçük ülkelerin kaderini kendi aralarında belirlediği anlaşmaların simgesi haline gelmişti.

Bu karşılaştırmalar, dünyanın en büyük askerî güçlerinin kendi çıkarlarını gözetirken diğer ülkelerin çıkarlarını göz ardı edebileceğinden endişe eden bazı Avrupa ve Asya başkentlerinde de tedirginliğe yol açtı.

Xi, zirvenin açılış konuşmasında “serbest ve açık ticarete” destek verilmesi çağrısında bulundu. Böylece Trump yönetiminde gümrük tarifelerini artıran ve dış politikada daha sert bir çizgi benimseyen ABD’nin aksine, Çin’i uluslararası alanda istikrarlı bir ortak olarak konumlandırmaya çalıştı.

Xi’den APEC Zirvesi’nde Trump’ın korumacı politikalarına karşı serbest ticaret çağrısı

Xi’nin mesajı Küresel Güney’de karşılık bulabilir

Xi’nin açıklamaları, Washington’ın Nvidia gibi şirketlerin gelişmiş yapay zekâ çiplerine Çin’in erişimini daha da kısıtlayan yeni önlemler açıklamasının ardından geldi. Söz konusu kısıtlamalar, Pekin ile Washington arasındaki kırılgan ticaret ateşkesini daha da karmaşık hale getirebilir. Çin ise bu adımlara misillemeyle karşılık vereceğini duyurdu.

Xi, iş dünyasının temsilcilerine hitaben yaptığı konuşmada şunları söyledi:

“Dünya Ticaret Örgütü’nün merkezinde yer aldığı, kurallara dayalı çok taraflı ticaret sistemini kararlılıkla savunmalı, serbest ve açık ticareti ve yatırımları desteklemeliyiz.”

Batılı ticaret ortakları, Çin’i tüketim yerine imalat sektörünü destekleyen politikalarla yıllık 1 trilyon doları aşan dış ticaret fazlası vermekle eleştiriyor.

Pekin, büyüme modelinin dünyanın en zengin ekonomilerini yakalamaya çalışan bir ülke için uygun olduğunu savunuyor. Ancak Washington ve Brüksel, Çin’in tedarik zincirlerindeki hâkimiyetinin Pekin’e jeopolitik bir koz sağladığından endişe ediyor. Ayrıca Çin’in ekonomi politikalarının kendi sanayilerini ve istihdamlarını tehdit ettiğini ileri sürüyorlar.

Xi, Çin’in sanayi altyapısına ve yeni teknolojilere yatırım yapmayı sürdüreceğini belirtti. Dünyanın ikinci büyük ekonomisinin gümrük tarifelerini düşüreceğini ve pazarlarını daha fazla dışa açacağını söyleyen Xi, korumacılığa ve tek taraflı politikalara karşı mücadele edeceklerini vurguladı.

The Asia Group’un ortağı ve dijital uygulamalar biriminin başkanı George Chen, Xi’nin açıklamalarını Reuters’a şöyle değerlendirdi:

“Bu mesajın Küresel Güney’deki birçok ülkede karşılık bulması muhtemel. Ayrıca Pekin’in kendi teknoloji stratejisini Washington’ın yaklaşımından farklı gösterme çabalarını da güçlendiriyor.”

Trump’ın Asya ziyareti, Cumhuriyetçi Parti’nin ara seçimlerde uğradığı yenilgiden bu yana bölgeye yaptığı ilk ziyaret olma özelliğini taşıyor. Öte yandan Nvidia’nın kurucusu Jensen Huang ve Çin adına casusluk yaptığından şüphelenilen bir kişiyle ilgili iddialar da iki ülke arasındaki gerilimi artırıyor.

Takaichi’ye soğuk karşılama

Avustralya, Kanada, Güney Kore ve diğer ülkelerin liderleri Çin’e vardıklarında dans gösterileri ve tüfeklerini havaya kaldıran askerlerin yer aldığı törenlerle karşılandı.

Japonya Başbakanı Sanae Takaichi ise ülkeye inişinin ardından herhangi bir karşılama töreni düzenlenmeden doğrudan aracına götürüldü.

Takaichi’nin Çin ziyareti, Pekin ile Tokyo arasında bir yıl önce başlayan gerilimin gölgesinde gerçekleşiyor. Söz konusu gerilim, Takaichi’nin Çin’in Tayvan’a yönelik bir hamlesinin Japonya topraklarını da tehdit etmesi halinde Tokyo’nun askerî güç kullanabileceğini söylemesiyle başlamıştı.

APEC Zirvesi: Çin, Trump’la ilişkilerinde “duygusal değer” sanatını nasıl kullanıyor?

Ukrayna’nın, Kırım’ı Rusya’ya bağlayan ve stratejik öneme sahip Kerç Köprüsü’nü ağır hasara uğratmasının ardından konuşan Putin, Xi’den sonra kürsüye çıktı.

Putin konuşmasında Batılı güçleri “eski hegemonlar” olarak nitelendirdi.

Avrupa’nın “aşağılayıcı bir gerileme” içinde olduğunu söyleyen Putin, Ukrayna’ya yönelik askerî harekâtının ardından Rusya’ya uygulanan yaptırımların ters teptiğini vurguladı.

Putin şunları söyledi:

“Deneyimler, ekonomik hâkimiyetin ve fiilî zorlamanın geleneksel araçlarının büyük ölçüde işlevini yitirdiğini, korkutucu güçlerinin önemli bir bölümünü kaybettiğini gösterdi.”

“Yaptırımlar, gümrük tarifeleri ve ihracat kısıtlamaları hâlâ belirli ölçüde caydırıcı etki yaratabilir. Ancak bunlar rakip ekonomilerin büyümesini durdurmak bir yana, onları çökertmeye bile muktedir değildir.”

Trump ise Manila’da yaptığı açıklamada, Güney Çin Denizi’ndeki tartışmalı bölgeler nedeniyle Pekin ile giderek artan gerilim yaşayan Filipinler’le savunma işbirliğini derinleştirme sözü verdi.

Trump daha önce Kuzey Kore lideri Kim Jong Un ile Çin’de görüşebileceği ihtimalini de gündeme getirmişti. Ancak böyle bir görüşme henüz doğrulanmadı.

Kremlin bu hafta üçlü zirvenin Yalta Konferansı’yla karşılaştırılmasını “siyaset bilimcilerin oyunları” olarak nitelendirerek reddetti. Bununla birlikte görüşmenin dünya meseleleri üzerinde büyük etkisi olacağını belirtti.

Pekin ise üçlü zirvenin dünya barışına katkı sağlayacağını açıkladı.

Putin, dünyanın “çalkantılı” bir dönemden geçtiğini ancak anlaşmazlıkların “müzakere masasına oturularak” çözülebileceğini söyledi.

Rusya Devlet Başkanı sözlerini şöyle tamamladı:

“Bu nedenle yaklaşan üçlü görüşmenin büyük faydalar sağlayabileceğini düşünüyorum.”

Rus basını ve uzman camiası APEC Zirvesi’ni nasıl değerlendirdi?

Okumaya Devam Et

Diplomasi

Venezuela İran’a çattı, İsrail’e heyet gönderdi

Yayınlanma

Venezuela hükümeti, İranlı üst düzey bir diplomatın “Venezuelalıları aşağıladığını” öne sürdüğü açıklamalarını reddetti.

Asya’dan Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı Eduardo Ramírez sosyal medyadan yaptığı açıklamada, “Venezuela, anlaşmazlıkların diyalog ve diplomasi yoluyla çözülmesini savunan barışçıl bir ülkedir. Ulusal kurumlara saygı gösterilmesini ve halkımızla ilgili tüm karşılaştırmaların sonlandırılmasını talep ediyoruz,” diye yazdı.

Tartışma, İran devlet medyasında Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi ile yapılan bir röportajdan kaynaklandı.

Garibabadi, röportajda ABD’nin tehditlerini reddetti ve Tahran’ın diplomasiye, iktisadi ablukaya ya da askeri saldırıların yeniden başlamasına hazır olduğunu söyledi:

“İran İslam Cumhuriyeti, cumhurbaşkanının [Nicolás Maduro] kaçırılmasının ülkenin boyun eğmesine yol açabileceği Venezuela da, iktisadi abluka altına alınabilecek Küba da değil.”

Ramírez’in açıklamasının ardından Garibabadi, gerginliği yatıştırmaya çalışarak, Maduro’nun kaçırılması ve Küba’ya uygulanan ablukanın “bağımsız devletlere karşı ABD’nin yasadışı eylemleri”ne örnek olduğunu iddia etti.

Bu olay, Temmuz ayında yaşanan bir olayın devamı niteliğinde. O olayda, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçı, ABD’nin askeri saldırısı ve Maduro’nun kaçırılmasının ardından “herkesin korktuğu ve geri adım attığı” Venezuela’nın “İran olmadığı”nı teyit ettiğini söylemişti.

Bu sözlerin ardından, Delcy Rodríguez’in geçici başkanlık görevini yürüttüğü hükümet, İran büyükelçisini çağırarak resmi bir protesto notu sunmuştu.

Geçici Cumhurbaşkanı Rodríguez ve eski Savunma Bakanı Vladimir Padrino López dahil olmak üzere Venezuelalı yetkililer, saldırıya yanıt vermeme kararını meşrulaştırdılar ve bunun yerine Washington ile “diplomasi” yolunu benimsediler.

O zamandan bu yana geçen aylarda, Rodríguez’in geçici yönetimi, 28 Şubat’taki ABD-İsrail saldırı savaşına İran’ın verdiği tepkiyi kınamak da dahil olmak üzere, Venezuela’nın dış politikasını Washington ile yeniden uyumlu hale getirmeye devam ediyor.

Diplomatik U-dönüşünün bir başka göstergesi olarak Venezuela, İsrail ile ilişkilerin normalleşmesi yolunda bir adım daha attı ve Tel Aviv’de düzenlenen 7. Uluslararası Acil Durum ve Afet Hazırlık Konferansı’na bir heyet gönderdi.

Bu adım, pazartesi günü Binyamin Netanyahu hükümeti tarafından duyuruldu.

İsrail Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasında, “Bu ziyaret, afet müdahalesi ve uzmanlık paylaşımı alanlarında İsrail ile Venezuela arasında artan işbirliğine dayanmaktadır,” denildi.

Venezuela Bayındırlık Bakanı Juan José Ramírez ise, bu toplantının heyetlerin acil durum müdahale çabaları konusunda “protokoller ve deneyim alışverişinde bulunmalarına” olanak sağlayacağını savundu.

Ramírez, sosyal medyada şöyle yazdı:

“Bu etkinlik, risk yönetimi, afet müdahalesi ve büyük ölçekli acil durumlara adanmış en önemli küresel toplantılardan biri. Bu, Venezuela’nın önleme ve risk yönetimi kapasitelerini güçlendirecek.”

Caracas, 24 Haziran’daki çifte depremin ardından Tel Aviv ile yeniden temasa geçmişti. Tel Aviv ise IDF subayları ve silah müteahhitlerinden oluşan bir askeri-diplomatik heyet göndermişti.

Rodríguez, İsrail ekibini “son derece eğitimli ve profesyonel” olarak övdü ve yeniden inşa planlamasında yardımlarının devam etmesini talep etti.

Ağustos ayında, iki hükümet, “resmi bir koordinasyon kanalı” oluşturulmasının ardından konsolosluk hizmetlerini yeniden faaliyete geçirme ve “teknik işbirliğini” sürdürme konusunda anlaştı.

Hugo Chávez, 2009 yılında İsrail ile ilişkilerini kesmiş, bu ABD müttefiklerini soykırım suçlamasıyla şiddetle kınamış ve Filistin davasına sarsılmaz bir destek göstermişti.

Bu tutum, 2024 yılında Uluslararası Adalet Divanı’nda (ICJ) Güney Afrika’nın İsrail aleyhine Soykırım Sözleşmesi’ni yürürlüğe koymasını destekleyen Maduro tarafından da sürdürüldü.

Venezuela’daki halk hareketleri, Rodríguez’in geçici yönetiminin İsrail ile yakınlaşmasını şiddetle eleştiriyor.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

Xi’den APEC Zirvesi’nde Trump’ın korumacı politikalarına karşı serbest ticaret çağrısı

Yayınlanma

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Shenzhen’de düzenlenen APEC CEO Zirvesi’nde yaptığı konuşmada tek taraflılık ve korumacılığa karşı uyarılarda bulundu. Çok kutuplu dünya düzenine ve ekonomik küreselleşmeye destek veren Xi, Çin’in küresel şirketlere pazarını daha fazla açacağını açıkladı. Xi, “Tarih bize, kapıları açmanın ilerleme getirdiğini, kapıları kapatmanın ise geri kalmaya yol açtığını gösteriyor” dedi.

Devlet başkanları ve liderler, Çin’in 2014’ten bu yana ilk kez ev sahipliği yaptığı APEC Zirvesi kapsamında düzenlenen üst düzey forumda iş dünyasının temsilcilerine hitap etti.

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ve diğer dünya liderleri, çarşamba günü Shenzhen’de düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) CEO Zirvesi’nde konuşma yaptı.

Çin’in ev sahipliği yaptığı ilk APEC Zirvesi olan bu yılki organizasyona, teknoloji ve diğer yükselen sektörlerin önde gelen yöneticileri de dahil olmak üzere çok sayıda iş dünyası temsilcisi katılıyor.

Xi Jinping, APEC CEO Zirvesi’nde yaptığı açılış konuşmasında küresel ekonomik düzenin geleceğine, Çin’in kalkınma stratejisine ve Asya-Pasifik’te ekonomik işbirliğinin güçlendirilmesine ilişkin önemli mesajlar verdi.

Dünya ekonomisinin büyüme ivmesini kaybettiğine, tek taraflılık ve korumacılığın giderek yaygınlaştığına dikkat çeken Xi, buna rağmen küresel ticaretin büyümeye devam ettiğini ve yeni teknolojilerdeki atılımların hızlandığını belirtti.

Xi, dünyanın kritik bir dönemeçten geçtiğini vurgulayarak şu soruları yöneltti:

“Dünyada neler oluyor? Asya-Pasifik olarak ne yapmalıyız? Kapılarımızı açmalı mıyız, kapatmalı mıyız? Birlikte mi çalışmalıyız, birbirimize karşı mı? Değişime uyum mu sağlamalıyız, yoksa eski yöntemlerde mi ısrar etmeliyiz?”

Bu soruların çağın temel meseleleri olduğunu söyleyen Çin lideri, APEC ülkelerine işbirliğini derinleştirme çağrısında bulundu.

‘Eşitliğe dayalı ve düzenli bir çok kutuplu dünya’

Xi, Asya-Pasifik’in son yıllarda küresel ekonomik büyümenin önemli motorlarından biri haline gelmesinde bölgedeki istikrar ortamının belirleyici rol oynadığını söyledi.

Küresel koşulların giderek karmaşıklaştığını belirten Xi, savaş sonrası uluslararası düzenin korunması gerektiğini vurguladı.

Çin lideri, “Dış koşullar karmaşıklaştıkça savaş sonrası uluslararası düzeni korumak, eşitliğe dayalı ve düzenli bir çok kutuplu dünyayı, kapsayıcı ve herkese fayda sağlayan bir ekonomik küreselleşmeyi teşvik etmek daha da önem kazanıyor” ifadelerini kullandı.

Bölgesel anlaşmazlıkların diyalog ve istişare yoluyla çözülmesi gerektiğini belirten Xi, dayanışma ve işbirliğinin Asya-Pasifik’te kalıcı barış ve istikrarın temelini oluşturduğunu söyledi.

‘Kapıları açmak ilerleme, kapatmak geri kalma getirir’

Konuşmasının önemli bir bölümünü serbest ticaret ve ekonomik bütünleşmeye ayıran Xi, Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) merkezli çok taraflı ticaret sisteminin korunması çağrısında bulundu.

“Tarih bize, kapıları açmanın ilerleme getirdiğini, kapıları kapatmanın ise geri kalmaya yol açtığını gösteriyor” diyen Xi, küresel sanayi ve tedarik zincirlerinin kesintisiz işlemesinin önemine dikkat çekti.

Xi, Asya-Pasifik Serbest Ticaret Bölgesi’nin kurulması yönündeki çalışmaların ilerletilmesini, sınır ötesi e-ticaret ve dijital ticaret alanlarında işbirliğinin artırılmasını istedi.

Çin lideri, yapay zekâ ve dijital ekonominin bölgesel büyümenin yeni itici güçleri haline geldiğini belirterek bilim ve teknoloji alanlarında ortaklıkların güçlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Çin ekonomisi ilk üç çeyrekte yüzde 4,6 büyüdü

Xi, Çin’in ekonomik ve toplumsal kalkınmaya yönelik 15. Beş Yıllık Planı’nın başladığını hatırlatarak ülke ekonomisinin dayanıklılığını koruduğunu söyledi.

Çin ekonomisinin yılın ilk üç çeyreğinde yüzde 4,6 büyüdüğünü açıklayan Xi, inovasyona dayalı büyümenin ve yeşil dönüşümün hız kazandığını belirtti.

Xi, “15. Beş Yıllık Plan, yalnızca Çin’in kalkınma yol haritası değil, aynı zamanda Asya-Pasifik ve dünya ekonomisi için yeni fırsatlar sunan bir işbirliği davetidir” mesajını verdi.

Çin’in dünyanın en büyük ikinci tüketici pazarı olduğunu vurgulayan Xi, ülkenin dünyanın en geniş orta gelirli nüfusuna sahip olduğunu ve tüketim ile yatırım açısından büyük potansiyel barındırdığını söyledi.

Yeni enerjili araçlar, akıllı evler, yaşlı nüfusa yönelik hizmetler ve kış turizmi gibi alanların yabancı şirketler için yeni fırsatlar sunduğunu belirtti.

‘Çin pazarını daha fazla açacağız’

Xi, Çin’in küresel iş dünyasına daha geniş pazar erişimi sağlayacağını duyurdu.

Ülkesinin yalnızca gümrük tarifelerini düşürmekle yetinmeyeceğini belirten Xi, yabancı şirketlerin faaliyetlerini kolaylaştırmak amacıyla düzenleyici reformların da hayata geçirileceğini açıkladı.

Çin lideri, “Çin yalnızca gümrük tarifelerini düşürmek ve pazara erişimi genişletmekle yetinmeyecek, bunun da ötesine geçecektir” dedi.

Kurallar, düzenlemeler ve standartlar gibi alanlarda reform yapılacağını belirten Xi, imalat sektöründe yabancı şirketlerin faaliyet koşullarının iyileştirileceğini, hizmetler sektöründe ise dışa açılmanın genişletileceğini söyledi.

Xi, yabancı yatırımcılar için daha istikrarlı ve öngörülebilir bir iş ortamı oluşturmayı hedeflediklerini vurguladı.

‘Çin tek taraflılığa ve korumacılığa karşı durdu’

Çin’in 2001 yılında DTÖ’ye katıldığını hatırlatan Xi, geçen 25 yılda üyelik kapsamında üstlenilen taahhütlerin tamamının yerine getirildiğini belirtti.

Xi, Çin’in kendi kalkınmasını sürdürürken diğer ülkelerle ekonomik fırsatları paylaştığını ve çok taraflı ticaret sistemini savunduğunu ifade etti.

“Çin, tek taraflılığa ve korumacılığa karşı durdu ve gerçek çok taraflılığa bağlı kaldı” diyen Xi, DTÖ kurallarının korunmasına ve örgütün reformuna destek vermeyi sürdüreceklerini söyledi.

Çin lideri, uluslararası koşullar nasıl değişirse değişsin, Pekin’in diğer ülkelerle karşılıklı kazanca dayalı işbirliği politikasından vazgeçmeyeceğini vurguladı.

Kuşak ve Yol Girişimi’ne de değinen Xi, Asya-Pasifik şirketlerini girişime daha aktif katılmaya davet etti.

Asya-Pasifik’te yeni ekonomik işbirliği girişimi

Xi, Shenzhen’in de içinde bulunduğu Guangdong-Hong Kong-Makao Büyük Körfez Bölgesi’ni örnek göstererek dünyanın önemli körfez bölgeleri arasında ekonomik işbirliğinin geliştirilmesini önerdi.

Çin’in, Dünya Körfez Bölgeleri Ekonomik İşbirliği Birliği’nin kurulmasını desteklediğini açıklayan Xi, bu girişimin farklı bölgeler arasındaki ekonomik bağlantıları güçlendireceğini söyledi.

Asya-Pasifik ülkelerinin tarih, kültür ve gelişmişlik düzeyi açısından farklılıklar gösterdiğini belirten Çin lideri, ekonomik işbirliğinde tek tip yaklaşım yerine ülkelerin koşullarını dikkate alan politikaların benimsenmesi gerektiğini ifade etti.

Xi, gelişmekte olan ekonomilere yönelik teknik ve ekonomik işbirliğinin artırılması, ulaştırma, enerji, halk sağlığı, gıda güvenliği ve yolsuzlukla mücadele gibi alanlarda ortak çalışmaların derinleştirilmesi çağrısında bulundu.

Konuşmasını Asya-Pasifik iş dünyasına seslenerek tamamlayan Xi, şirketleri Çin’in reform ve modernleşme sürecine daha aktif katılmaya davet etti.

Xi, “Gelin, kalkınmanın karşı karşıya olduğu zorlukları dışa açılma yoluyla aşmak, inovasyonla büyümeye ivme kazandırmak ve işbirliği sayesinde herkes için refah sağlamak üzere el ele verelim” dedi.

APEC Zirvesi: Çin, Trump’la ilişkilerinde “duygusal değer” sanatını nasıl kullanıyor?

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English