Japonya ile Çin arasında Tayvan gerilimi

Japonya Başbakanı Sanae Takaichi’nin, Çin’in Tayvan’a müdahalesinin ülkesinin “hayatta kalmasını tehdit eden bir durum” oluşturabileceğini ve bu durumda güç kullanımı gerekeceğini söylemesi iki ülke arasındaki ipleri gerdi.

Geçen ay ülkenin ilk kadın başbakanı olan Takaichi, cuma günü Çin’in Tayvan çevresinde güç kullanmasının “varoluşsal bir tehdit” olarak nitelendirilebileceğini söyledi.

Onun bu yorumu hafta sonu Pekin’den sert eleştiriler aldı. Çin Başkonsolosu Xue Jian, daha sonra silinen bir mesajda, “Bize saldırmış olan o kirli boynu tereddüt etmeden kesmekten başka seçeneğimiz yok. Hazır mısınız?” diye sordu.

Xue ayrıca, eski Başbakan Shinzo Abe ve diğer Japon milletvekillerinin “Tayvan’daki acil durum Japonya’nın acil durumudur” şeklindeki geçmişteki açıklamalarını “Çin’in iç işlerine açık bir müdahale ve egemenliğin ihlali” olarak eleştirdi ve bu açıklamaların geri alınması ve özür dilenmesi gerektiğini söyledi.

Pazartesi günü, Japonya Kabine Baş Sekreteri Minoru Kihara, Tokyo’nun Xue’nin X mesajı nedeniyle Pekin’i protesto ettiğini söyledi.

Kihara, “(Xue’nin) gönderisinin amacı tam olarak net olmasa da, bu yorumun … son derece uygunsuz olduğunu söylemeliyiz,” dedi.

Japonya Dışişleri Bakanlığı da “güçlü bir protesto”da bulunarak gönderinin silinmesini talep etti. Kihara, Çin’den bir açıklama yapmasını istedi.

Bu tartışma, son Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği zirvesi sırasında Çin lideri Xi Jinping ile samimi bir görüşme yapmış olmasına rağmen, Takaichi döneminde Japonya-Çin ilişkilerinin sorunsuz olmayabileceğini gösteriyor. 

Japonya’nın yeni lideri, orduyu güçlendirme sözü verdi ve Xi ile görüşmesinden bir gün sonra zirveye katılan Tayvan temsilcisiyle bir araya gelerek Çin’i kızdırdı.

Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Lin Jian, Xue’nin paylaşımının “Tayvan’ı Çin topraklarından ayırmaya ve Tayvan Boğazına askeri müdahaleyi savunmaya yönelik hatalı ve tehlikeli açıklamalara yönelik” kişisel bir paylaşım olduğunu söyledi.

Lin, bazı Japon siyasetçileri ve medyayı, kamuoyunun algısını karıştırmak ve dikkati başka yöne çekmek için konuyu abartmakla suçladı.

Lin, Çin’in Takaichi’nin açıklamaları nedeniyle Japonya’ya “ciddi şikayet ve protestolar” ilettiğini söyledi.

Sözcü, “Japonya, Çin’in temel çıkarlarına meydan okumaya ve Çin’in yeniden birleşmesi gibi büyük bir davayı engellemeye mi çalışıyor? Japonya, Çin-Japonya ilişkilerini nereye götürmek niyetinde?” diye sordu.

Son diplomatik gerginlik, cuma günü Takaichi’ye parlamentoda Japonya’ya tehdit oluşturabilecek senaryolar hakkında soru sorulmasıyla başladı.

Muhafazakâr Takaichi, Çin’in Tayvan’ı denizden ablukaya alması ve ABD güçlerinin yardıma gelmesini engellemek için askeri harekat düzenlemesi örneklerini verdi.

Japon lider, “Savaş gemilerinin kullanılması ve askeri eylemler söz konusu olursa, bu kesinlikle Japonya’nın savunma için güç kullanabileceği, hayatta kalmamızı tehdit eden bir durum haline gelebilir,” dedi.

Sözleri, seleflerinin açıklamalarından saptığı ve bir tartışma başlattığı şeklinde yorumlanınca, Takaichi daha sonra geri adım attı ve açıklamalarının önceki resmi çizgi içinde olduğunu taahhüt etti.