Japonya lideri, Trump’ın İran talepleri karşısında Washington’da zor bir sınavla karşı karşıya

Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, perşembe günü Beyaz Saray’ı ziyaret ederek, ABD Başkanı Donald Trump ile bir araya gelecek. Ancak bu görüşmenin Takaichi için zorlu geçecek, çünkü ABD Başkanının İran’la ilgili talepleri için kendisine baskı yapması bekleniyor.

Takaichi, Trump’ın, Japonya da dahil olmak üzere bir dizi ülkenin, İran’ın kontrolündeki Hürmüz Boğazı’nda tankerlere eskortluk yapması için çağrıda bulunduğu bir dönemde Trump ile yüz yüze görüşen ilk büyük müttefik olacak.

Tokyo’daki Asia Group danışmanlık şirketinden David Boling, Reuters’a yaptığı değerlendirmede, “Asıl tehlike, Trump’ın onu kamuoyu önünde, yerine getiremeyeceği güvenlik taahhütleri vermeye zorlaması,” dedi. Boling, aynı zamanda Trump’ın ilk döneminde Japonya ile ticaret müzakerecisi olarak görev yapmıştı.

Almanya, İtalya ve İspanya gibi ABD müttefikleri, herhangi bir Körfez misyonuna katılmayı reddetti. Avrupa Birliği Dışişleri Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ise salı günü yaptığı açıklamada, “Hiç kimse halkını tehlikeye atmaya hazır değil,” dedi.

Takaichi, pazartesi günü Japon parlamentosuna yaptığı açıklamada, ABD’den resmi bir talep almadıklarını ancak olası bir müdahale için ülkelerinin pasifist anayasası sınırları içinde hareket etme seçeneklerini incelediklerini söyledi.

Asahi gazetesinin yaptığı bir ankete göre, Japonların %10’undan daha azı, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarını destekliyor.

TRUMP JAPONYA’YI CEZALANDIRABİLİR

Trump, müttefiklerini dikkatli davranmakla suçlamaktan, onlara ihtiyaç duymadığını söylemeye kadar giderek Japonya gibi, savunma için ABD’ye bağımlı ve Hürmüz Boğazı üzerinden petrol ithalatı yapan ülkeleri hedef aldı. Japonya’nın petrol sevkiyatlarının yaklaşık %90’ı Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor.

Tokyo, önceki ABD askeri harekâtları için lojistik destek ve istihbarat sağladı. Ancak Japonya’nın gemilerini bir çatışma bölgesine göndermesi yasal açıdan zorlu ve halk arasında derin bir karşıtlık yaratacağı düşünülüyor.

“Söz konusu durum, Japonya–ABD güvenlik ittifakının temellerini sarsan bir tartışmaya dönüştü,” diyor Tokyo’daki Sophia Üniversitesi’nden siyaset profesörü Kazuhiro Maeshima.

Maeshima, Trump’ın Japonya üzerinde büyük bir baskı gücüne sahip olduğunu da ekliyor. Japonya, Çin ve Kuzey Kore’den geldiği iddia edilen tehditlere karşı caydırıcı bir güç olarak yaklaşık 50.000 Amerikan askeri, bir uçak gemisi grev grubu ve bir dizi savaş uçağından faydalanıyor. Ayrıca, Trump ticaret açığını azaltmaya yönelik çabalarında Japonya’dan milyarlarca dolarlık yatırım talep etti.

“Japonya’yı gönüllü ülkeler koalisyonuna dahil edebilirse, diğer ülkelere baskı kurması kolaylaşacak,” dedi Maeshima.

Öte yandan, Japonya bu talebi reddederse, diğer ülkeler için “bir örnek teşkil edebilir” çünkü Trump ‘hayır’ diyen bir ülkeye “ne olacağını gösterebilir.”

Takaichi’nin halk desteği, geçen ayki seçim zaferinin ardından biraz düşüş gösterdi. Anketler, hükümetin, kısmen Orta Doğu’daki enerji krizinin etkisiyle artan yaşam maliyetleriyle mücadele ettiğini gösteriyor.

TRUMP’I MEMNUN ETMEK ZORLUĞU

Trump, Dkim ayında Japonya’nın ilk kadın liderine övgüler yağdırmıştı, ancak şimdi Takaichi ile yapılacak zirvede İran konusunda ona saatlerce baskı yapma fırsatı olacak. Bu görüşmelerde, çalışma öğle yemeği ve akşam yemeğiyle birlikte, Japonya’nın bu konuda nasıl bir tavır alacağı sorusu da masada olacak.

Asya’daki ABD müttefikleri, bölgedeki güvenlik varlıklarının yeniden dağıtılmasının Çin’e karşı savunmaları zayıflatabileceğinden endişe ederken, Japonya, zirvede Çin’le mücadele konusunun gündemin ön sıralarında yer almasını umuyordu.

Tokyo, Washington ile Çin’e bağımlılığını azaltacak stratejik mineraller tedarikini çeşitlendirme ve Çin ile Rusya’nın geliştirdiği yeni hipersonik füzelere karşı Trump’ın Altın Kubbe füze savunma sistemine katılma konusunda anlaşmalar yapmayı hedefliyor.

İran odaklı bu toplantıya hazırlıksız yakalanan Tokyo, Japonya’nın sağlayacağı yardımın Trump’ı tatmin edip etmeyeceğini tam olarak kestiremiyor.

Uzmanlara göre Trump, Takaichi’ye kesin bir talepte bulunacak ve buna verilecek yanıt ya ‘evet’ ya da ‘hayır’ olacak ve bu yanıt ikili ilişkilerin seyrinde belirleyici olabilir.