Amerika
Musk, Wikipedia’ya rakip çıkardı: Grokipedia

Elon Musk pazartesi günü, Wikipedia’ya karşı “daha az önyargılı bir alternatif” olarak tanıttığı, yapay zeka tarafından yazılan çevrimiçi ansiklopedi Grokipedia’nın erken bir sürümünü duyurdu.
Site, ChatGPT, Diane Keaton ve 2026 FIFA Dünya Kupası gibi konularda makaleler içeren stil ve format açısından Wikipedia’ya benziyor. Öte yandan önemli ölçüde daha küçük, işleyişi daha belirsiz ve bazı makaleleri çerçeveleme şekli açısından daha “woke karşıtı” görünüyor.
Örneğin, Grokipedia’nın cinsiyet hakkındaki maddesi şu cümle ile başlıyor: “Cinsiyet, biyolojik cinsiyete dayalı olarak insanların erkek veya kadın olarak ikili sınıflandırılmasını ifade eder…” Wikipedia’nın maddesi ise şu cümle ile başlıyor: “Cinsiyet, erkek (veya erkek çocuk), kadın (veya kız çocuk) veya üçüncü cinsiyet olmanın sosyal, psikolojik, kültürel ve davranışsal yönlerinin yelpazesidir.”
Washington Post’a göre bu proje, Musk’ın şirketi xAI tarafından geliştirilen ChatGPT benzeri yapay zeka sistemi Grok’u kullanarak popüler ana akım teknoloji araçlarına “sağ eğilimli, serbest alternatifler” sunmak için yaptığı son girişim.
Bazı Musk hayranları pazartesi günü projenin lansmanını heyecanla karşılarken, eleştirmenler Wikipedia’dan “kelimesi kelimesine kopyalanmış yanlış bilgiler veya pasajlar içeren makalelerin” örneklerini öne çıkardı.
Grokipedia’daki Musk maddesi, Wikipedia’daki sayfadan çarpıcı bir şekilde farklı. Makale, Musk’ın yapay zeka alanındaki çabalarını övücü bir üslupla anlatıyor ve onun yapay zeka alanındaki çabalarının “ağır düzenlemelerden ziyade gerçeğe odaklı geliştirme yoluyla yapay zeka güvenliğini vurguladığını” ve bazı sürümlerin “xAI’ın hızlı yinelemesini yansıttığını, Musk’ın Grok’un maksimum gerçeği arama ve sansürü azaltma tasarımını vurguladığını” belirtiyor.
Grokipedia, bu noktayı vurgulamak için Musk’ın sahibi olduğu xAI’ın web sitesini kaynak gösteriyor.
Musk’ın DOGE’deki çalışmalarıyla ilgili bölümde, Grokipedia, Ohio vali adayı Vivek Ramaswamy ile ilgili bir hata yaptı ve Musk’ın mayıs ayında ayrılmasından sonra Ramaswamy’nin “daha önemli bir rol üstlendiğini” iddia etti.
Oysa Ramaswamy, grup ocak ayında Trump yönetiminin bir parçası olmadan önce gruptan ayrılmıştı.
Grokipedia, bu yanlış iddiayı desteklemek için BBC ve Al Jazeera’nin Ramaswamy’den hiç bahsetmeyen makalelerini kaynak gösterdi.
6 Ocak 2021’de ABD Kongre Binasına yapılan saldırıyla ilgili Grokipedia sayfası, olayın gerçekleri ile Demokratların ve ana akım medyanın hem olayın ciddiyetini hem de Başkan Donald Trump’ın suçluluğunu abarttığı yönündeki iddiaları bir araya getiriyor.
Lansman sırasında, Grokipedia’nın ana sayfası, sitenin yaklaşık 885.000 makaleye sahip olduğunu övünürken, İngilizce Wikipedia’da 8 milyondan fazla makale bulunuyor.
Site, Musk’ın başlangıçta belirlediği tarihten bir hafta sonra, herhangi bir tanıtım veya açıklama yapılmadan pazartesi günü yayına girdi. 20 Ekim’de, “Propagandayı ortadan kaldırmak için daha fazla çalışma yapmamız gerekiyor” diyerek, lansmanı o haftanın sonuna ertelediğini açıklamıştı.
Minimalist bir ana sayfa, “Grokipedia v0.1” başlığını ve kullanıcıların sorgularını girebilecekleri bir arama çubuğunu içeriyor. Pazartesi günü yayına girdikten yaklaşık bir saat sonra site çöktü ve akşam yeniden yayına girdi.
Grokipedia’nın makaleleri, Musk’ın 2022’de satın alıp yeniden adlandırdığı X (eski adıyla Twitter) üzerindeki Grok sohbet robotunun temelini oluşturan aynı büyük dil modelinden türetilmiş gibi görünüyor.
Bu, en azından teorik olarak, sitenin yüz milyonlarca kullanıcısının en son X gönderilerine erişimi olduğu ve bu bilgileri makaleleri bilgilendirmek ve güncel tutmak için kullanabileceği anlamına gelebilir.
2017’de Musk, “Wikipedia’yı seviyorum. Zamanla daha da iyi oluyor” tweetini atmıştı ama milyarder girişimci, son yıllarda siteye karşı tavrını sertleştirdi, zaman zaman “Elon Musk” maddesinin kendisini nasıl tasvir ettiğine itiraz etti ve siteyi “liberal önyargılı” olmakla suçladı.
Bu yılın başlarında, “Denge yeniden sağlanana kadar Wikipedia’ya fon vermeyin!” tweetini atmıştı.
Musk, 29 Eylül’de, Wikipedia’yı “umutsuzca önyargılı” olarak nitelendiren Başkan Donald Trump’ın yapay zeka danışmanı, Silikon Vadisi yatırımcısı David Sacks’ın X’teki bir gönderisine yanıt olarak Grokipedia’yı kurma niyetini açıklamıştı.
Amerika
Çin’e 300 milyon dolarlık Nvidia çipi kaçırmakla suçlanan iş insanı gözaltında

ABD’de federal savcılar, Çin’e 300 milyon dolar değerinde yapay zeka çipi içeren sunucu kaçırmakla suçlanan Amerikalı iş insanı Greg Louie’yi gözaltına aldı. Şüphelinin 2023 ve 2024 yıllarında gerekli hükümet lisansını almadan Malezya ile Singapur üzerinden transit sevkiyat yaptığı belirtiliyor.
ABD’de federal savcılar, California’da yaşayan iş insanı Greg Louie’yi Nvidia üretimi yapay zeka çiplerini barındıran 300 milyon dolarlık sunucuları Çin’e yasa dışı yollarla ihraç etmek suçlamasıyla gözaltına aldı.
Bloomberg’ün haberine göre, Earthmade Computer Inc. adlı özel şirketin sahibi olan Louie, iş yerine geldiği sırada yakalandı.
Amerikalı iş insanına İhracat Kontrolü Reform Yasası’nı ihlal etmek amacıyla komplo kurmak, kaçakçılık ve kara para aklamak amacıyla komplo kurmak suçlamaları yöneltildi.
Soruşturma dosyasında, Louie’nin 2023 ile 2024 yılları arasında kimliği henüz tespit edilemeyen kişilerle ortak hareket ederek ileri teknoloji Nvidia çipleriyle donatılmış sunucuları Çinli müşterilere sevk ettiği kaydedildi.
Söz konusu sevkiyatların gerçekleşmesi için ABD hükümetinden özel lisans alınması şartı aranıyordu, ancak şüphelinin resmi makamlara herhangi bir lisans başvurusu yapmadığı tespit edildi.
Donanımların Malezya ve Singapur üzerinden transit geçirildiği, bu ülkelerden de yasa dışı biçimde yeniden ihraç edilerek Çin’e ulaştırıldığı belirlendi.
Washington yönetimi son yıllarda Pekin’in gelişmiş yapay zeka donanımlarına erişimini engellemeye çalışırken, Çin kendi üretim kapasitesini artırma ve yaptırımları aşacak alternatif güzergahlar bulma arayışını sürdürüyor.
ABD hükümeti, 2022 yılında Nvidia ürünlerinin Çin ve Rusya’ya ihracatına lisans zorunluluğu getirmişti. Kısıtlamalar, özellikle yapay zeka operasyonlarında kullanılan A100 ve H100 serisi grafik işlem birimlerini (GPU) hedef alıyor.
Öte yandan Washington yönetimi ocak ayında Nvidia’ya, H200 dahil güçlü yapay zeka çiplerini Çin’e satabilmesi için izin verdi. Şirketin bu satışları gerçekleştirebilmesi için elinde yeterli miktarda ürün tedariki sağladığını belgelemesi gerekiyor.
The Information gazetesi daha önce Pekin yönetiminin, ByteDance ve Alibaba gibi ülkenin önde gelen teknoloji devlerinin belirli Nvidia GPU’larını satın almasına onay vermeyi değerlendirdiğini yazmıştı.
Eylül ayı başında The New York Times gazetesi de ABD’nin yaptırım listesinde yer alan Çin merkezli teknoloji şirketi Inspur’un kısıtlamalara rağmen Nvidia çipleri dahil ileri Amerikan teknolojilerini sattığını öne sürdü.
Gazetenin haberinde, söz konusu ağda Inspur’un ABD’deki iştiraki Aivres şirketinin kilit rol üstlendiği kaydedildi.
Amerika
Mahkemeden 110 milyar dolarlık Paramount ve Warner Bros. birleşmesine onay

ABD federal mahkemesi, Paramount’un Warner Bros.’u 110 milyar dolara devralmasına yönelik uzlaşmayı onaylayarak birleşmenin önünü açtı. Şirket, varılan mutabakat uyarınca beş yıl boyunca yılda en az 30 film vizyona sokacak ve yerli yapımlara yıllık 300 milyon dolar ek yatırım yapacak.
ABD’de federal mahkeme, medya şirketi Paramount’un Warner Bros. Discovery’yi 110 milyar dolara devralmasına onay verdi.
ABD Bölge Yargıcı Araceli Martinez-Olguin, tarihin en büyük medya birleşmelerinden birini engellemek amacıyla Kaliforniya öncülüğündeki 12 eyaletin açtığı davada tarafların 21 Eylül’de vardığı uzlaşmayı onayladı.
Eyaletler, birleşmenin sinema ve televizyon alanında nihai tüketiciler için fiyatları artırabilecek bir tekel yaratacağını savunuyordu.
Yargıç Martinez-Olguin ise uzlaşmayı “makul, fiili ve hukuki bir çözüm” olarak nitelendirdi.
Onaylanan uzlaşma şartlarına göre şirket, beş yıl boyunca ABD sinemalarında her yıl en az 30 film vizyona sokmak ve ülke içindeki yapımlara yılda 300 milyon dolar ek kaynak aktarmak zorunda kalacak.
Şartların yerine getirilmemesi durumunda Paramount, Miramax film stüdyosunu satma yaptırımıyla karşılaşabilecek.
Anlaşma ayrıca kablolu yayın müzakerelerinin iki şirketin kanalları için ayrı ayrı yürütülmesini ve Paramount bünyesindeki CBS News ile Warner Bros.’a ait CNN’i denetleyecek bağımsız bir gazeteciler kurulu oluşturulmasını zorunlu kılıyor.
Kaliforniya Adalet Bakanlığı temsilcisi, varılan uzlaşmanın rekabet konusundaki endişeleri giderdiğini, tüketici tercihlerini güvenceye aldığını ve Kaliforniyalı çalışanların geleceğini gözettiğini açıkladı.
Şirketler ayrıca Amerika Yazarlar Birliği (WGA) ile yürütülen antitröst davasında da anlaşmaya vardı.
Bu kapsamda sendikanın sağlık fonuna 17,5 milyon dolar ödenecek ve CBS News bünyesindeki WGA istihdam seviyesi beş yıl boyunca korunacak.
Paramount, birleşmenin tamamlanmasıyla birlikte oyuncak üreticisi Mattel’in CEO’su Ynon Kreiz’in şirkette Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO David Ellison ile ortak CEO görevini üstleneceğini duyurdu. Satın alma sürecinin 6 Ekim Salı günü tamamlanması bekleniyor.
Yaklaşık 110 milyar dolarlık devralma işlemi, Paramount Pictures, CBS, Paramount+, HBO ve CNN gibi dev medya varlıklarını tek çatı altında toplayacak.
Süreç, Paramount’un Netflix ile girdiği rekabeti kazanmasının ardından şekillendi.
Warner Bros. daha önce stüdyo operasyonları, HBO ve HBO Max yayın platformu için Netflix ile 82,7 milyar dolarlık satış üzerinde anlaşmış, ancak Netflix’in teklif artırmaması üzerine Warner Bros. Discovery şubat ayında Paramount’un teklifini kabul etmişti.
Paramount ise süreçte rakibi Netflix’i “yakıp yıkma taktiği” izlemekle suçlamıştı.
Mahkemece onaylanan uzlaşmaya bazı eyalet başsavcıları tepki gösterdi. Süreçte özellikle Massachusetts, New York, Connecticut ve Minnesota eyaletlerinin savcıları uzlaşma şartlarına itiraz etti.
Connecticut Başsavcısı William Tong, ofisinin CNN ile CBS News birimlerinin tamamen elden çıkarılarak yapıdan ayrılmasını talep ettiğini, bağımsız bir denetim kurulu kurulmasının önemine rağmen tam ayrışmayı sağlayamadıklarını belirtti.
Söz konusu birleşme temmuz ayından bu yana federal mahkeme kararıyla askıya alınmış durumdaydı.
Paramount daha sonra yasal süreç tamamlanana veya birleşme anlaşmasının vadesi olan Haziran 2027’ye kadar devralmayı tamamlamamayı taahhüt etmişti.
Amerika
ABD’den gizlenen nükleer testleri yakalamak için yer altında deney

ABD Ulusal Nükleer Güvenlik İdaresi, yer altında gizlenen düşük kapasiteli nükleer patlamaları tespit etmek amacıyla Nevada sahasında kimyasal patlayıcılarla deney gerçekleştirdi. Ölçümlerde sismometreler, sesötesi sensörler ve radyoaktif izleyiciler kullanılırken kurum yönetimi nükleer tespit kapasitesinde geride kalmayacaklarını açıkladı.
ABD Ulusal Nükleer Güvenlik İdaresi (NNSA), düşük kapasiteli nükleer patlamaların tespit edilmesine yönelik bir deneme gerçekleştirdiğini duyurdu.
Kurumun basın servisinden yapılan açıklamaya göre çalışma, Nevada Ulusal Güvenlik Sahası’ndaki P Tüneli’nde kimyasal patlayıcılar ve radyoaktif izleyiciler kullanılarak yapıldı.
Denemeden elde edilen verilerin, ABD’nin nükleer patlamaları tespit etme kapasitesini güçlendirme çalışmaları kapsamında bilimsel modellerin sınanması ve algoritmaların hassaslaştırılması amacıyla kullanılacağı kaydedildi.
NNSA, deneyin özellikle sismik etkisi zayıflatılmış patlamaların tespit edilmesine odaklandığını bildirdi.
Klasik yer altı nükleer denemelerinde patlayıcı düzenek kayayla doğrudan temas edecek biçimde derin kuyulara yerleştiriliyor ve patlama dalgası çevreye tam olarak ulaşıyor.
Öte yandan sismik etkisi azaltılmış yöntemde düzenek geniş bir yer altı odasında patlatılıyor; bu uygulama patlamanın yarattığı sismik izi önemli ölçüde düşürüyor.
Deney sırasındaki ölçümler ivmeölçerler, sismometreler, elektromanyetik ve sesötesi sensörler, radyoaktif izleyici örnekleyicileri ile meteoroloji aygıtlarını kapsayan gelişmiş algılayıcı sistemleriyle yürütüldü.
NNSA Başkanı Brandon Williams, nükleer faaliyetlerin saptanmasının nükleer uzmanlık gerektirdiğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Bu tür deneyler Amerika’nın tespit kabiliyetinde rakipsiz kalmasını sağlıyor. Başkan Donald Trump yönetimi, Birleşik Devletler’in güç konumundan hareket edeceğini açıkça ortaya koydu. Amerikan inovasyonundan kaçış yok. Bu deneyle net bir mesaj veriyoruz: Bu yönetim döneminde Amerika’nın geride kalmasına asla izin verilmeyecektir.”
Nevada’daki deneme planını mayıs ayı ortasında duyuran Williams, yabancı ülkelerdeki nükleer testleri tespit edecek sensörlerin bu sonbaharda test edileceğini belirtmişti.
Williams o dönemde, hasım ülkelerin Kapsamlı Nükleer Testlerin Yasaklanması Antlaşması’nı (CTBT) arkadan dolanarak yürüttüğü nükleer denemeleri saptamak ve sismik sensörlerin verimini artırmak amacıyla merkezi olmayan testler uyguladıklarını dile getirmişti.
ABD’de nükleer test tartışması, Donald Trump’ın geçen yıl nükleer silah denemelerine “eşit şartlarda” yeniden başlayacaklarını açıklamasının ardından hareketlendi.
ABD’nin deneme yapmayan tek ülke olarak kalmasını istemediğini savunan Trump, Rusya, Çin, Kuzey Kore ve Pakistan’ın nükleer testler gerçekleştirdiğini öne sürdü.
Washington yönetimi şubat ayında da Rusya ve Çin ile eşit şartlar temelinde nükleer denemelere dönmeye hazır olduğunu bildirdi.
Birleşmiş Milletler ise mayıs ayı başında yaptığı değerlendirmede, Rusya ve ABD’nin nükleer testlere yeniden başlamasının dünya genelindeki diğer ülkeleri de aynı yönde adım atmaya sevk edeceği uyarısında bulundu.
Asya2 hafta önceJaponya Merkez Bankası faizleri 1995’ten bu yana en yüksek seviyeye çıkardı, yen değer kaybetti
Asya2 hafta önceGüney Kore lideri Lee, ABD baskısına rağmen Ortadoğu’da savaşa dahil olmayacaklarını söyledi
Diplomasi4 gün önceEast-West Forum İstanbul’da toplandı: Çok kutupluluk geri döndürülemez
Ortadoğu2 hafta önceEnsarullah lideri: Suudi Arabistan’ın Mekke iddiası ‘asrın yalanı’
Asya1 hafta öncePakistan’a Katar’dan ikinci LNG sevkiyatı yapılacak
Diplomasi1 hafta öncePalantir nasıl Ukraynalıları kobay faresine dönüştürdü?
Diplomasi1 hafta önceEast-West Forum İstanbul’da kapılarını açıyor
Asya1 hafta önceSoftBank, OpenAI yatırımı için 11 milyar dolar borçlanacak











