NYT: Trump, Rusya ve Çin’in Grönland’da madencilik yapmasını yasaklamak istiyor

Trump’ın Grönland için tasarladığı stratejik anlaşma, Rusya ve Çin’in adadaki nadir toprak elementlerine erişimini engellemeyi ve Arktik bölgesinde NATO şemsiyesi altında yeni bir askeri misyon oluşturmayı hedefliyor. Washington yönetimi, 1951 tarihli savunma paktını güncelleyerek adadaki askeri varlığını “Kıbrıs modeli” egemen üs statüsüne yükseltmeyi ve bölgeye füze savunma sistemleri yerleştirmeyi planlıyor.

The New York Times’ın (NYT) Batılı sekiz üst düzey güvenlik yetkilisi ve diplomata dayandırdığı haberine göre; ABD Başkanı Donald Trump, Grönland ile imzalanması planlanan potansiyel anlaşma kapsamında, Rusya ve Çin’in adada nadir toprak elementleri çıkarmasını yasaklamayı hedefliyor.

Son bir yıldır NATO bünyesinde tartışılan bu stratejik hamle, İttifak’ın kuzey kanadındaki askeri mimariyi kökten değiştirecek unsurlar barındırıyor.

Masadaki planlar, Baltık Denizi ve Doğu Avrupa’daki mevcut misyonlara benzer şekilde, Arktik bölgesinde “Arktik Nöbetçisi” (Arctic Sentinel) adıyla yeni bir NATO misyonunun kurulmasını öngörüyor.

1951 Anlaşması güncelleniyor: Sınırsız askeri erişim talebi

Washington yönetimi, Danimarka ile 1951 yılında imzalanan savunma paktını güncelleyerek ABD Silahlı Kuvvetleri’nin Grönland’daki operasyonel kabiliyetini genişletmeyi amaçlıyor. Bloomberg’in konuya yakın kaynaklara dayandırdığı habere göre ABD, askeri üslerin inşası ve işletilmesi de dahil olmak üzere adaya erişim konusundaki tüm kısıtlamaları kaldırmak istiyor.

Mevcut anlaşmanın 2004 yılında revize edilen hali, ABD’nin Grönland’daki askeri operasyonlarında veya tesislerinde yapacağı “herhangi bir önemli değişiklikten” önce Danimarka ve Grönland makamlarına danışmasını ve onları bilgilendirmesini zorunlu kılıyor. Yeni taslak ise bu prosedürel engelleri aşmayı hedefliyor.

“Çin’in çıkarlarını engellemek için maden hakları ABD’ye geçecek”

Müzakerelerin içeriğine hakim Avrupalı bir yetkilinin Bloomberg’e aktardığı bilgilere göre, anlaşmanın temelini ABD füzelerinin adaya yerleştirilmesi ve NATO varlığının tahkim edilmesi oluşturuyor.

Washington, özellikle Çin’in bölgedeki stratejik çıkarlarını bloke etmek amacıyla maden arama ve çıkarma haklarını kendi kontrolüne almayı planlıyor.

Donald Trump, 21 Ocak’ta NATO Genel Sekreteri Mark Rutte ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından, Grönland konusunda “gelecekteki bir anlaşma için temel oluşturduklarını” duyurdu.

Trump ayrıca, Grönland’ın ABD’ye katılmasına karşı çıkan sekiz Avrupa ülkesine yönelik gümrük vergisi tehdidini hayata geçirmeyeceğini ifade etti.

Davos’taki Dünya Ekonomi Forumu’nda konuşan Trump, ABD’nin ada üzerinde kontrol sağlamak için askeri yöntemlere başvurmayacağını vurguladı.

Aynı platformda söz alan NATO Genel Sekreteri Rutte ise İttifak’ın önümüzdeki 12 ay içinde Arktik bölgesindeki güvenliği artıracağını açıkladı.

“Kıbrıs Modeli” egemenlik

ABD Başkanı, Axios’un daha önce gündeme getirdiği “Altın Kubbe” (Golden Dome) füze savunma sisteminin adaya konuşlandırılacağını teyit etti.

Washington’ın hazırlanmakta olan anlaşma çerçevesinde Grönland üzerindeki hakları “sonsuza dek” elde edeceğini savunan Trump, “İstediğimiz her şeyi yapabileceğiz” diye konuştu.

The Telegraph gazetesinin ulaştığı bilgilere göre, Davos’ta üzerinde uzlaşılan çerçeve, ABD’nin Grönland’ın belirli bölgelerindeki askeri üsler üzerinde “tam egemenlik” kurmasına olanak tanıyacak.

İngiltere’nin Kıbrıs’taki üslerine benzer bir modelle kurgulanan bu yapıya göre, söz konusu askeri bölgeler hukuken ABD toprağı sayılacak.