Orbán, başkanlık sistemi istiyor

Macaristan Başbakanı Viktor Orbán’ın, partisinin oy kaybı yaşaması üzerine cumhurbaşkanlığı koltuğuna geçmeyi ve bu makamın yetkilerini artırmayı değerlendirdiği iddia edildi. Bloomberg’e konuşan kaynaklar, bu hamlenin muhalefetin güçlendiği bir dönemde Orbán’ın iktidarını koruma stratejisi olarak öne çıktığını belirtti.

Macaristan Başbakanı Viktor Orbán’ın, cumhurbaşkanlığı koltuğuna geçmeyi ve anayasal değişikliklerle bu makamın yetkilerini genişletmeyi değerlendirdiği bildirildi.

Bloomberg‘e konuşan ve konuya aşina bir kaynak, bu planın arka planında yaklaşan seçimler olduğunu belirtti.

Söz konusu değerlendirme, gelecek yıl nisan ayında yapılması planlanan parlamento seçimleri öncesinde muhalefetin öne geçtiğini gösteren anket sonuçlarının ardından gündeme geldi.

Muhalefetteki Tisa Partisi yönetiminin görüşlerini aktaran bir başka kaynak, Orbán’ın bir cumhurbaşkanlığı reformuna gidebileceği ihtimalinin parti içinde de konuşulduğunu ifade etti.

Yasal zemin güçlendiriliyor

Macaristan halihazırda bir parlamenter cumhuriyet olarak yönetiliyor ve ülke liderliği başbakan tarafından yürütülüyor.

Cumhurbaşkanlığı makamı ise büyük ölçüde törensel işlevlere sahip olmakla birlikte, yasaları veto etme, Anayasa Mahkemesi’ne gönderme veya yasa teklif etme gibi sınırlı yetkileri barındırıyor.

Mevcut sistemde cumhurbaşkanı, parlamento tarafından gizli oylamayla beş yıllığına seçiliyor.

Bu görevi geçen yıldan bu yana Orbán’ın müttefiki olarak bilinen eski Anayasa Mahkemesi Başkanı Tamás Sulyok yürütüyor.

Macaristan parlamentosu, 10 Aralık’ta Orbán’ın lideri olduğu Fidesz partisinin sunduğu ve cumhurbaşkanının görevden alınmasını zorlaştıran bir yasa tasarısını onayladı.

Daha önce parlamento basit çoğunlukla cumhurbaşkanını yetersiz ilan edebilirken, yeni düzenleme bu kararın Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenmesini şart koşuyor.

Mahkeme, kararı yasa dışı bularak reddetme yetkisine sahip. Euractiv haber sitesi, Anayasa Mahkemesi’nin başında Orbán’ın müttefiki Péter Polt’un bulunduğuna dikkat çekti.

İktidarı koruma senaryoları

Bloomberg‘in haberine göre Orbán, parlamento seçimlerinin sonucu ne olursa olsun cumhurbaşkanlığına geçme kararını hayata geçirebilir.

Fidesz partisinin seçimi kazanması durumunda Orbán, ülkenin dış politikasına odaklanmayı hedeflerken, iç politikayı “güvenilir bir müttefik” olarak tanımlanan İnşaat ve Ulaştırma Bakanı János Lázár’a bırakabilir.

Fidesz’in kaybetmesi ve Tisa Partisi’nin kazanması senaryosunda ise Orbán, cumhurbaşkanlığı makamını kullanarak muhalefet lideri Péter Magyar’ın hamlelerini kısıtlamayı planlıyor.

Bu stratejinin, Magyar’ın Macaristan’ı yeniden Avrupa Birliği ile uyumlu bir çizgiye getirme çabalarını baltalamayı amaçladığı belirtiliyor.

Ancak konuya vakıf kaynaklar, bu yolun halkın iradesine aykırı görülmesi durumunda riskli olabileceğini vurguluyor.

62 yaşındaki Viktor Orbán, Fidesz’in 1998 seçimlerini kazanmasıyla 35 yaşında ilk kez başbakanlık koltuğuna oturmuştu.

Partisinin sonraki iki seçimi Sosyalist Parti’ye kaybetmesinin ardından, 2010 yılında Hristiyan Demokrat Halk Partisi ile koalisyon kurarak yeniden iktidara geldi ve o tarihten bu yana ülkeyi yönetiyor.

Bloomberg, Orbán’ın geçen ay yaptığı bir açıklamada, Fidesz’in her seçim zaferinden sonra başkanlık sistemine geçişi değerlendirdiğini ancak bundan vazgeçtiğini söylediğini hatırlattı.

Siyasi gözlemciler ve analistler ise Fidesz’in yaklaşan seçimleri kazanma ihtimalinin azalması nedeniyle Orbán’ın bu kez farklı bir karar alabileceğini belirtiyor.