Pakistan, Gwadar’a daha fazla Kuşak ve Yol yatırımı yapması için Çin’e baskı yapıyor

Pakistan, geçtiğimiz günlerde Çinli Gwadar Limanı işletmecisine, Kuşak ve Yol Girişimi projelerinin durma noktasına geldiği yakınlardaki bir sanayi bölgesine ek yatırım yapması için çağrıda bulundu. Ancak uzmanlar, üst üste güvenlik sorunlarının ve altyapı yetersizliklerinin yaşandığı bölgede böyle bir hamlenin ekonomik olarak mantıklı olmadığını belirtiyor.

Nikkei Asia’nın haberine göre, Pakistanlı yetkililer, bu ayın başlarında İslamabad’da düzenlenen Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru (CPEC) ortak çalışma grubu toplantısında, Çin Denizaşırı Liman Holding Şirketi (COPHC) yetkililerinden Gwadar Limanı ve limanın yanındaki sanayi bölgesi olan Gwadar Serbest Bölgesi’ne daha fazla yatırım yapmalarını ve bölgenin kalkınması için zaman çizelgesi içeren bir iş planı sunmalarını istedi.

50 milyar dolarlık koridor, Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi’nin Pakistan ayağını oluşturuyor ve Gwadar Limanı projenin merkezinde yer alıyor. COPHC, 2013 yılında Pakistan ile imzalanan imtiyaz sözleşmesi kapsamında limanı ve sanayi bölgesini işletiyor.

Nikkei Asia’ya isimsiz olarak konuşan dört Pakistanlı hükümet yetkilisi, İslamabad’ın Gwadar Serbest Bölgesi’ndeki yavaş gelişmeden memnun olmadığını söyledi.

Yetkililerden biri, “Çin, Gwadar Serbest Bölgesi’nin güney kısmını 250 milyon dolarlık yatırımla geliştirdi, ancak kuzey kısmı henüz geliştirilmedi” dedi. Yetkili, “Serbest bölgedeki nakliye faaliyetlerini ve yatırımları artırarak Gwadar’a iş çekmek [COPHC]’nin sorumluluğundadır” dedi.

Gwadar Serbest Bölgesi 9,23 kilometrekarelik bir alanı kaplıyor ve bunun dörtte biri güney bloğu, geri kalanı ise kuzey bloğu oluşturuyor. Serbest bölge, liman kentinde iş faaliyetleri kuran yatırımcı şirketlere 23 yıl vergi ve gümrük muafiyeti sağlıyor.

Pakistan’daki denizcilik araştırmacılarının ağ platformu olan Denizcilik Çalışma Forumu’nun genel sekreteri Naufil Shahrukh’a göre, 2013 imtiyaz anlaşması, COPHC’nin beş yıllık bir iş planı sunmasını ve bunu her yıl güncellemesini gerektiren bir madde içeriyor. Ancak, “Çinli şirket tarafından herhangi bir iş planı hazırlanmadı” dedi.

Beş yıl sonra, China Communications Construction Company (CCCC) Gwadar Akıllı Liman Şehri Master Planı’nı hazırladı ve bu plan 2020 yılında Pakistan tarafından onaylandı. O zamandan bu yana hiçbir taraf tarafından başka bir plan hazırlanmadı.

Gwadar Kırsal Toplum Kalkınma Konseyi Başkanı Nasir Sohrabi, “Çinliler, Pakistan tarafındaki gecikmeleri defalarca işaret ederken, kendileri de zamanında teslim etmeleri gereken sanayileşmeyle ilgili birçok projeyi tamamlamadılar” dedi.

Altyapı ve güvenlik sorunları

Daha önce Çinli yetkililerle toplantılara katılan bir yetkili de dahil olmak üzere Pakistanlı yetkililer, Gwadar ve çevresindeki güvenlik sorunları ve su ve elektrik gibi altyapı eksikliklerinin Çinli liman işletmecisinin yatırımlarını geciktiren faktörler olduğunu belirtti.

Yetkililere göre, Gwadar Limanı ve serbest bölge için 10 megavatlık özel bir elektrik hattı kuruldu. Ancak, hat arızaları nedeniyle elektrik kesintileri, kesintiler ve dalgalanmalar yaşandı.

Geçen hafta, Başbakan Şahbaz Şerif, Gwadar’daki elektrik kesintileri ve su kıtlığı için kalıcı çözümler belirlemek üzere bir komite kurdu.

Indiana Üniversitesi uluslararası ilişkiler bölümünde yardımcı doçent olan Hong Zhang, yeterli altyapının olmaması nedeniyle Çin’in daha fazla yatırım yapmasının mantıklı olmadığını söyledi. “Gwadar işletmecisi COPHC, Gwadar’a yatırım yapmaya devam ederse daha büyük mali kayıplarla karşı karşıya kalacak” dedi.

Gwadar Serbest Bölgesi’nin güney bloğunun geliştirilmesine yapılan 250 milyon dolarlık yatırımın yanı sıra, COPHC, Gwadar limanı yakınlarında dalgakıranlar inşa etmek ve tarama çalışmaları yapmak için 150 milyon dolarlık projeler üzerinde çalışıyor. Ancak bu projeler Çin hükümeti tarafından finanse ediliyor ve COPHC’nin yatırımının bir parçası olarak kabul edilmiyor.

Gwadar Limanı, 200 milyon dolarlık bir yatırımla China Harbor Engineering Company (CHEC) adlı başka bir Çinli şirket tarafından inşa edildi.

Zhang, “Gwadar’ın stratejik önemi göz önüne alındığında, Çin hükümetinin masrafları karşılayacağı varsayılabilir, ancak bu kesin değildir” dedi. “Gwadar için net bir iş modeli olmadan, ister Çin hükümetinden ister Çinli şirketten gelsin, daha fazla yatırım yapılması olası değildir” diye ekledi.