Pakistan, İran arabuluculuğuna Çin’i dahil etti ve 5 maddelik planını açıkladı

Pakistan, Çin’i sürece dahil ederek ABD ile İran arasındaki arabuluculuk çabalarını güçlendirmeye çalışırken, İslamabad ve Pekin salı günü geç saatlerde Orta Doğu’da barışı yeniden tesis etmeyi amaçlayan beş maddelik bir girişim duyurdu.

Pakistan Dışişleri Bakanı Mohammad Ishaq Dar, Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi’nin daveti üzerine salı günü Çin’i ziyaret etti.

Pakistan Dışişleri Bakanlığı, X’te yaptığı açıklamada, “Batı Asya’daki gelişen durumla ilgili olarak, her iki taraf da barış, istikrar ve diyalog konusundaki ortak taahhütlerini vurguladı ve bölgesel barış ve istikrarı teşvik etmeyi amaçlayan Beş Maddelik Bir Girişim yayınladı” dedi. “Dışişleri Bakanı Wang Yi, bu konudaki Pakistan’ın yapıcı ve tutarlı diplomatik çabalarını takdir etti” diye ekledi.

Pazartesi günü duyurulan Dar’ın Çin ziyareti, Pakistan, Suudi Arabistan, Türkiye ve Mısır dışişleri bakanlarının pazar günü İslamabad’da bir araya gelerek İran’daki gerilimi azaltmanın yollarını tartışmalarından birkaç gün sonra gerçekleşti. Bakanlar ayrıca Washington ile Tahran arasında yapılandırılmış müzakereler için koşullar yaratma konusundaki kararlılıklarını dile getirdiler, ancak somut sonuçlara ulaşamadılar.

Salı günü Pakistan ve Çin tarafından açıklanan beş maddelik girişimde, çatışmaların derhal durdurulması, barış görüşmelerinin mümkün olan en kısa sürede başlatılması, askeri olmayan hedeflerin güvenliği, deniz yollarının güvenliği ve Birleşmiş Milletler Şartı’nın üstünlüğü çağrısında bulunuldu.

İki ülke tarafından yayınlanan ortak açıklamada, “Çin ve Pakistan, çatışmaların derhal durdurulmasını ve çatışmanın yayılmasını önlemek için azami çaba gösterilmesini talep ediyor” denildi. Açıklamada, “Çin ve Pakistan, tarafları Hürmüz Boğazı’nda mahsur kalan gemilerin ve mürettebatın güvenliğini korumaya, sivil ve ticari gemilerin erken ve güvenli geçişine izin vermeye ve Boğaz’daki normal geçişi mümkün olan en kısa sürede yeniden sağlamaya çağırıyor” denildi.

Girişim, İslamabad’ın arabuluculuk çabalarının Pekin’in desteğine sahip olduğunu göstererek Çin’in Pakistan’a yardım etme tutumunu vurguladı. Bir hükümet yetkilisi salı günü Nikkei Asia’ya isminin açıklanmaması koşuluyla yaptığı açıklamada,“Çin’in [beş maddelik girişim] şeklinde verdiği destek, Pakistan’ın arabuluculuk çabalarına güç kattı,” dedi.

“Pakistan’ın arabuluculuk çabaları, Çin’in onayı olmadan başarılı olamaz; biz de bu onayı şimdi aldık,” diye ekledi yetkili.

Bazı uzmanlar arabuluculuk girişiminin meyve vereceğini sorgularken, diğerleri daha iyimser.

İslamabad merkezli bir düşünce kuruluşu olan Araştırma ve Güvenlik Çalışmaları Merkezi’nin (CRSS) yönetici direktörü Imtiaz Gul, Pekin’in İslamabad’ın çabalarını Çin’in ana endişesi olan Hürmüz Boğazı’ndan yüklerinin güvenli geçişini sağlamak için bir araç olarak gördüğünü belirterek, bu girişimi övdü.

Gul, “Pakistan’ın Türkiye ve Suudi Arabistan gibi ülkelerle şu anda sürdürdüğü diplomatik koordinasyon, Çin’in çıkarlarıyla uyumlu olan daha geniş bir bölgesel istikrarı destekleyebilir” dedi. Gul, “Pakistan Donanması, İran’ın rızasına bağlı olarak bazı güvenlik sorumluluklarını üstlenebilir. Bu, Pakistan’ın bölgesel istikrardaki rolünü daha da güçlendirecektir” diye ekledi.

Uzmanlara göre bu inisiyatif, Çin’in dış politikasındaki daha geniş bir eğilimi yansıtıyor; bu eğilimde Çin, çatışmadan kaçınıyor ve yüksek siyasi veya güvenlik riskleri almadan çıkarlarını korumayı tercih ediyor.

CRSS’den Gul, Çin’in ABD veya İsrail’e bölgede stratejik bir avantaj sağlayacak sonuçları destekleme olasılığının düşük olduğunu söyledi. “Çin nihayetinde pragmatik bir ülkedir ve daha geniş jeopolitik maliyet ne olursa olsun kendi çıkarlarını güvence altına almak için harekete geçecektir,” dedi.