Amerika
Pentagon’un en üst hukuk danışmanı görevini erken bırakıyor

ABD Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine’in kıdemli hukuk danışmanı Tuğgeneral Eric Widmar, görev süresinin dolmasına yaklaşık bir yıl kala “kişisel nedenlerle” görevinden ayrılacağını açıkladı. Widmar’ın kararı, Savaş Bakanı Pete Hegseth döneminde Pentagon’dan ayrılan veya görevden alınan üst düzey askeri yetkililer zincirine yeni bir halka ekledi.
ABD Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine’in kıdemli hukuk danışmanı Tuğgeneral Eric Widmar, görev süresinin tamamlanmasına yaklaşık bir yıl kala görevinden ayrılma kararı aldı.
Widmar, ProPublica’ya yaptığı açıklamada kararını “kişisel nedenlerle” aldığını söyledi.
Yaklaşık iki yıldır eşinden ayrı yaşamak zorunda kaldığını belirten Widmar, “Eşimle birlikte bu görevin ailemiz üzerindeki yükünü değerlendirdik. Dikkatimi yeniden aileme vermenin ve yaşamımızın yeni dönemine birlikte odaklanmanın zamanı geldiğine karar verdim” dedi.
Widmar’ın ayrılığı, ikinci Trump yönetiminin başlamasından bu yana Pentagon’da yaşanan üst düzey personel değişikliklerinin son örneği oldu.
Avrupa ve Afrika’daki ABD Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Chris Donahue’nin görev süresi dolmadan Savaş Bakanı Pete Hegseth tarafından görevden ayrılmaya zorlandığı ve geçen hafta komutasını devrettiği bildirilmişti.
Hegseth ayrıca Nisan ayında Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Randy George’u, olağan dört yıllık görev süresinin yaklaşık iki buçuk yılında görevden almıştı.
Geçen yılın sonlarında ise ABD Güney Komutanlığı Komutanı Amiral Alvin Holsey, görev süresinin bitmesine iki yıl kala görevden alındı.
Holsey, Güney Amerika çevresindeki sularda uyuşturucu taşıdığı öne sürülen teknelere yönelik tartışmalı insansız hava aracı saldırılarını denetliyordu.
Hegseth, Şubat 2025’te Savaş Bakanlığı görevine başlamasından bir aydan kısa süre sonra Kara Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri ve Deniz Kuvvetleri’nin en üst düzey hukuk müşavirlerini de görevden almış, bu isimlerin “hukuka uygun emirler verildiğinde gerekli tavsiyeleri sunmaya uygun olmadıklarını” düşündüğünü söylemişti.
Bu adım, askeri hukuk uzmanları arasında silahlı çatışma hukukunun zayıflatıldığı ve ordunun “savaşçı ethosu” anlayışı doğrultusunda daha saldırgan bir yapıya dönüştürülmeye çalışıldığı yönünde kaygılara yol açmıştı.
Caine ise Widmar’ın ayrılığı sonrası yayımladığı açıklamada, “Eric olağanüstü bir subay ve hukukçu. Kendisi ile ailesinin ülkeye verdiği hizmetten dolayı minnettarım. Ailesini önceliklendirme kararına büyük saygı duyuyorum” ifadelerini kullandı.
Widmar’ın “gerçeği her zaman güce karşı söyleme sorumluluğunu” çok iyi kavradığını belirten Caine, onun hukuki uzmanlığı ve deneyiminin eksikliğinin hissedileceğini söyledi. Hegseth’in ofisi ise konuya ilişkin yorum talebine yanıt vermedi.
West Point mezunu olan Widmar, 28 yılı aşkın askeri kariyerinde daha önce ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı’nın (CENTCOM) baş hukuk müşaviri olarak görev yaptı. Bu dönemde beş kuvvet komutanlığından 150’den fazla hukuk uzmanından oluşan ekibi yönetti.
CNN’in Aralık ayında yayımladığı habere göre Widmar, Kasım ayında Caine’e verdiği hukuki değerlendirmede, bir askeri komutanın hukuka aykırı emir aldığına kanaat getirmesi halinde protesto amacıyla istifa etmek ya da çatışmaya girmek yerine emekliliğini istemesi gerektiği görüşünü iletti.
Bu değerlendirme, Karayip Denizi ile Pasifik Okyanusu’nda uyuşturucu taşıdığı iddia edilen teknelere yönelik ABD askeri operasyonlarının hukuka uygunluğunun Kongre üyeleri ve hukuk uzmanları tarafından sorgulandığı dönemde yapıldı.
Öte yandan ABD ordusunun bu yıl İran’da düzenlediği ve yaklaşık 200 çocuk ile yetişkinin ölümüne yol açan bir okul saldırısı da inceleme altında.
CNN’in haberine göre üst düzey askeri komutanlar, hedeflere ilişkin istihbaratın yıllar öncesine ait olduğuna dair veri tabanlarındaki uyarıları dikkate almadan bazı saldırılara onay verdi. Bunlar arasında okulu hedef alan saldırı da yer aldı.
Amerika
Amerikan hisse senetlerine yabancı sermaye aktı

Yabancı yatırımcılar, Temmuz ayına kadar geçen 12 aylık dönemde ABD hisse senetleri ve yatırım fonu hisselerinde 942 milyar dolarlık rekor düzeyde net alım gerçekleştirdi.
Bu durum, yurt dışı yatırımların borç araçlarından uzaklaşıp Amerikan hisse senetlerine yönelme eğilimini hızlandırdı.
Bu sermaye akışları, 1985 yılına kadar geriye giden Hazine verilerinde son 12 aylık en yüksek toplam tutarı oluşturdu.
Ekonomik Analiz Bürosu’na göre, yabancı yatırımcıların ABD hisse senetleri ve yatırım fonu paylarına yönelik net alımları ikinci çeyrekte 426 milyar dolara sıçradı.
Bu rakam, 2025 yılının aynı dönemine göre yüzde 62 artış gösterdi ve 2022’deki 299 milyar dolarlık önceki çeyreklik rekoru aştı.
Hazine Bakanlığı’nın aylık verileri, net alımların ikinci çeyrek boyunca ivme kazandığını, Nisan ayındaki 110 milyar dolardan Haziran ayında 182 milyar dolara çıktığını, ardından Temmuz ayında 3,7 milyar dolara gerilediğini gösteriyor.
Yabancı yatırımcılar, üst üste altıncı ay boyunca net alıcı konumunda kaldı.
Yabancı sermaye girişleri, Temmuz ayına kadar geçen bir yıllık dönemde Wall Street’in referans endeksi S&P 500’ün yaklaşık yüzde 20’lik bir artış kaydetmesiyle aynı zamana denk geldi.
Bu dönemde Sandisk, Western Digital ve Intel gibi teknoloji hisseleri en iyi performans gösterenler arasında yer aldı.
İran’da savaşın patlak vermesiyle tetiklenen keskin fakat kısa süreli bir satış dalgasının ardından S&P 500’ün ikinci çeyrekte kaydettiği yüzde 14,9’luk artış, 2020’nin aynı döneminden bu yana en iyi performansı oldu.
İkinci çeyrekteki bu artış, geçen yılki yüksek yabancı talebe kıyasla bile olağanüstü büyüklükteydi. Yabancı yatırımcılar, 2025 yılının ikinci çeyreğinde 263 milyar dolarlık ABD hisse senedi ve fonu satın alırken, geçen yılın son üç ayında bu rakam 274 milyar dolara ulaşmıştı.
ABD tahvillerine yönelik yabancı talep ise ters yönde seyretti. Yurtdışı yatırımcılar, ikinci çeyrekte net 188 milyar dolarlık ABD tahvili satın aldı; bu rakam, ilk çeyrekteki 314 milyar dolardan düşüş gösterdi.
Bu durum, Çin’in bildirdiği ABD Hazine tahvili portföyünün 618 milyar dolara düşmesi ve Ağustos 2008’den bu yana en düşük seviyeye inmesiyle ortaya çıktı.
Pekin, altın, kurum tahvilleri ve diğer varlıklara yöneliyor.
Dış İlişkiler Konseyi’nde (CFR) kıdemli araştırmacı olan Brad Setser, ikinci çeyrekteki artışın bir kısmının olağanüstü zayıf geçen ilk çeyrekte ertelenen alımları yansıtıyor olabileceğini belirtti.
Fakat genel eğilim ABD hisse senetlerinde rekor düzeyde alımların sürdüğü yönündeydi.
Kore ve Tayvan gibi coğrafyalardaki güçlü hisse senedi piyasaları, yatırımcıların konsantrasyon riskini azaltmak için ABD hisse senetlerine yönelmesine neden oldu.
Setser şunları ekledi:
“Samsung ve Hynix gibi Kore hisse senetleri yükseliyordu ve geçmişte bu hisseleri satın almış olan yatırımcılar, konsantrasyon sınırlarına ulaştıkları için Kore’den ABD hisse senetlerine veya diğer küresel hisse senetlerine yönelerek portföylerini çeşitlendiriyorlardı. Kore’den küresel hisse senetlerine, çoğunlukla da ABD hisse senetlerine 200 milyar doların üzerinde sermaye çıkışı nadiren görülür. Sermaye akış kalıplarında, ABD dolarına yönelik olağandan daha büyük bu sermaye girişiyle son derece tutarlı bir değişim yaşandı.”
Bunun diğer yüzü ise, ABD’nin büyük bir mali açık verdiği bir dönemde, Hazine tahvillerine yönelik yurt dışı talebin azalmasıydı.
Amerika
ABD donanmasından IAI ve Elbit’e 127 milyon dolarlık sözleşme

25 Eylül’de duyurulan iki ABD donanma ihalesi İsrailli savunma şirketleri IAI ve Elbit Systems’e gitti.
114 milyon dolar değerindeki daha büyük ihalenin kazananı, İsrail’in en büyük savunma şirketi olan Israel Aerospace Industries’in (IAI) yüzde yüz iştiraki olan, Mississippi eyaletinin Columbus kentinde bulunan Stark Aerospace oldu.
Söz konusu ihale, ilk olarak Ekim 2024’te imzalanan ve Mark 25 Mod 1 dikey fırlatma kapsüllerinin üretimine ilişkin mevcut bir anlaşma kapsamında opsiyonların kullanılmasıyla gerçekleştirilen, sabit fiyatlı bir sözleşme değişikliği.
Bu kapsüller, ABD Donanmasına ait muhrip ve kruvazörlerin yanı sıra müttefik savaş gemilerinde de kullanılan standart füze fırlatma mimarisi olan Mark 41 Dikey Fırlatma Sistemi’nin bileşenleri.
Sistem, hava savunma füzeleri ve Tomahawk seyir füzeleri dahil olmak üzere çeşitli silahların fırlatılmasında kullanılıyor.
Çalışmalar öncelikle Mississippi eyaletinin Columbus kentinde yürütülecek; Oregon, Pennsylvania ve New Jersey’deki tesislerde de ek üretim yapılacak.
Projenin Şubat 2030’da tamamlanması planlanıyor.
Sözleşme, birkaç mali yılı kapsayan donanma silah tedarik bütçeleri aracılığıyla finanse ediliyor.
13,5 milyon dolar değerindeki ikinci sözleşme Elbit Systems’a verildi.
Beş yıllık, sabit fiyatlı bu sözleşme, ABD Donanması pilotları tarafından kullanılan dört farklı konfigürasyondaki acil durum telsizlerinin onarım ve bakımını kapsıyor.
Bu kompakt cihazlar, düşen uçak mürettebatının kurtarma sinyali göndermesine yardımcı olmak üzere tasarlanmış.
Sözleşme, tek kaynak esasına göre verildi. Bu, donanmanın ihale süreci kapsamında işin yalnızca tek bir güvenilir kaynaktan temin edilebileceğine karar verdiği anlamına geliyor.
Çalışmaların Eylül 2031’e kadar sürmesi bekleniyor; işin %60’ı Alabama eyaletindeki Talladega’daki bir tesiste, geri kalan %40’ı ise Holon’daki Elbit tesisinde gerçekleştirilecek.
Amerika
Bill Gates: Denetimsiz yapay zeka bir milyar kişinin ölümüne yol açabilir

Bill Gates, ABD’deki federal yasa koyuculara ve kolluk kuvvetlerine yapay zeka (AI) geliştirilmesini düzenlemeleri çağrısında bulundu.
Pazar günü yayınlanan bir röportajda, denetimsiz bırakılması halinde bu teknolojinin “bir milyar kişinin ölümüne” yol açabileceğini ve “hiç kimsenin özdenetimin yeterli olduğunu düşünmediğini” belirtti.
Microsoft’un kurucu ortağı Gates şöyle dedi:
“Hangi önlemlerin ve denetimlerin nasıl olacağı konusundaki tartışmaya kolluk kuvvetleri ve politikacıların da dahil olması gerekiyor ve bu zorunlu bir şey olmalı.”
Bir işletmeyi yürütmek için gerekli masrafları tanımlamak amacıyla kullanılan bir terimden (overhead) alıntı yapan Gates, “Bu, sektör için biraz ek masraf olacak fakat yaptıkları işlerde dramatik bir yavaşlamaya yol açmayacak,” diye devam etti.
Röportajın bir başka bölümünde Gates, yapay zekanın yanlış ellere geçmesi halinde “kesinlikle bir milyar kişinin ölümüne yol açacak olayları tetikleyecek kadar güçlü” olacağı konusunda çarpıcı bir uyarıda bulundu.
“Kötü niyetli kişilerin en yeni yapay zeka araçlarını kullanmasıyla ortaya çıkan kombinasyon kadar güçlü bir silah hiç olmamıştır,” diyen Gates, çok çeşitli teknoloji ve siyaset figürlerinin son zamanlarda yaptığı benzer uyarıları yineledi.
Gates ayrıca, yapay zekanın çok güçlü hale gelmesi durumunda onu devre dışı bırakabilecek bir “acil kapatma düğmesi” (kill switch) kavramına da değindi ve bunun yetersiz olduğunu söyledi:
“Bir acil kapatma düğmesine sahip olmak yeterli değil. Henüz … onların bilgisayarları kendi başlarına ele geçirip kapatılamaz hale geldiği bir noktada değiliz. Dolayısıyla bu tartışma … çeşitli insanların ne kadar teknik bilgiden yoksun olduğunu gösteriyor.”
Sam Altman ve Elon Musk gibi diğer teknoloji devleri de Gates’e katılarak yapay zeka geliştirilmesinin yavaşlatılması çağrısında bulundu.
Bazı uzmanlar, yapay zekanın biyolojik silahlar ve nükleer savaş gibi yöntemler yoluyla insanlığın kitlesel yok oluşuna yol açabileceğini ileri sürüyor.
Bu arada, Microsoft’un kendisi de yapay zeka etrafındaki distopik endişelerin körüklenmesinde rol oynadığı gerekçesiyle eleştirilere maruz kaldı.
Cuma günü yayınlanan bir The Guardian makalesine göre, şirket çalışanları ve aktivistler, Gazze’de ve İran’da öldürmek için yapay zeka araçlarını kullanan İsrail ordusuyla Microsoft’un ilişkilerini kesmesini amaçlayan bir kampanya düzenledi.
Makalenin yazarları, “No Azure for Apartheid” grubundan Mohamed Hussein ve Granate Kim, ayrıca “AI’nın yol açtığı dehşet”in ABD’de de görüldüğü konusunda uyarıda bulundu.
Örneğin, ABD İç Güvenlik Bakanlığı, Microsoft’un Azure’u gibi AI araçlarını göçmenleri toplu olarak izlemek, tutuklamak ve sınır dışı etmek için kullandı.
Asya2 hafta önceDeepSeek mühendisi: “Gelecek ya komünizm olacak ya Cyberpunk”
Dünya Basını2 hafta önceİktisatçı Milanovic: Küresel neoliberalizm bitti, yeni bir evreye geçtik
Amerika2 hafta önceBannon ile Sanders, yapay zekaya karşı bir araya geliyor
Rusya2 hafta önceFransa, Rus milyarder Usmanov için AB yaptırımlarının kalkmasını istedi
Avrupa2 hafta önceWolfgang Streeck: Oyun zamanı sona erdi, durum ciddi
Rusya2 hafta önceRusya, Ermenistan’a doğalgaz iletimini 10 gün süreyle askıya alıyor
Asya2 hafta önceSingapur, bürokraside “liyakat” için siyasetçilere milyonlar ödüyor
Rusya2 hafta önceWSJ: Rusya ucuz silah üretiminde ABD ve Ukrayna’yı geride bıraktı












