Polonya lideri, Berlin ziyaretinde savaş tazminatı talep etmeye hazırlanıyor

Muhalefetteki muhafazakâr-sağcı Hukuk ve Adalet (PiS) tarafından desteklenen Polonya Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, Berlin’de Şansölye Friedrich Merz ile görüşecek.

PiS, Berlin’den Nazi Almanyası’nın İkinci Dünya Savaşı sırasında Polonya’yı işgal ve işgalinden dolayı tazminat ödemesini talep ediyor.

Polonya ve Almanya arasındaki ilişkiler son yıllarda yakın işbirliği ile açık çatışmalar arasında gidip geldi. İki ülke arasında güçlü ticari ilişkiler ve savunma alanında artan işbirliği olsa da, Nawrocki ve PiS politikacıları, AB’nin Polonya iç işlerine müdahalesini eleştiriyor ve Nazi Almanyası’nın Polonya’ya verdiği tarihi zarara ilişkin süregelen öfkeyi dile getiriyor.

Almanya Dışişleri Bakanlığının Polonya ilişkilerinden sorumlu koordinatörü Knut Abraham, bu ilişkinin son derece hassas olduğunu söyledi ve “Yanlış söylenen yarım cümle bile büyük karışıklıklara yol açabilir,” dedi.

Eski bir boksör olan Nawrocki, birçok yönden Merz ve müttefiklerini en çok rahatsız eden “Polonya popülizmini” temsil ediyor. Polonya cumhurbaşkanı, Merz hükümetinden tazminat ödemesini talep eden “Önce Polonya” platformunun desteğiyle Haziran ayında seçilmişti.

Basın toplantısı yapılmayacak

Nawrocki, bu ayın başlarında İkinci Dünya Savaşı anma töreninde, “Tazminatlar tarihsel hafıza kaybının alternatifi olamaz, fakat NATO’nun doğu kanadındaki kilit ülke olan Polonya, adalet ve gerçeğe [ve] Almanya ile net ilişkilere ihtiyaç duymaktadır,” demişti.

Nawrocki’nin sözcüsü Rafał Leśkiewicz, cumhurbaşkanının Berlin ziyareti sırasında “kesinlikle bu konuyu gündeme getireceğini” söyledi.

Polonya cumhurbaşkanı, Merz ve Almanya Cumhurbaşkanı Frank-Walter Steinmeier ile görüşecek. Basın toplantısı planlanmadığından, anlaşmazlığın açıkça ortaya çıkma olasılığı sınırlı.

Tusk hükümeti iktidara geldikten sonra, selefi PiS hükümetinin Almanya’dan 1,3 trilyon avro tazminat talebini geri çekmişti. Nawrocki bu rakamı desteklemeye devam ediyor.

“Trump’ın Polonya’daki adamı” Nawrocki

Gerginliklere rağmen, POLITICO’ya göre Nawrocki bir anlamda Merz ve diğer Avrupalı liderler için yararlı olabilir: ABD Başkanı Donald Trump’ın kulağı onda.

Trump, bu yılki Polonya cumhurbaşkanlığı seçimleri öncesinde Nawrocki’yi destekledi ve bu ayın başlarında Beyaz Saray’da onu büyük bir coşkuyla karşıladı.

Geçen hafta Rus insansız hava araçlarının Polonya hava sahasına girmesinin ardından, Trump Tusk’ı değil, Nawrocki’yi aradı. Trump’ın bu ayın başlarında Ukrayna’ya güvenlik garantisi veren “istekli koalisyon” ülkelerinin liderleriyle bir telefon görüşmesi yaptığı sırada, Beyaz Saray yine Tusk’ı değil, Nawrocki’yi aradı.

Bu, Nawrocki’nin Polonya siyasetindeki konumunun bir nevi törensel olmasına rağmen böyle. Polonya cumhurbaşkanı yasama organını veto etme yetkisine sahip olsa ve bu yetkiyi Tusk’ın gündemini engellemek için kullanmış olsa da, dış politika ve savunma konularını yönetenler Tusk ve bakanları.

Trump’ın Tusk’ı atlatmaya yönelik açık çabaları, Polonya hükümeti ile Polonya cumhurbaşkanı arasında gerginliğe neden oldu. Polonya Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Paweł Wroński, bu ayın başlarında “İki farklı dış politika olamaz” dedi.

Bu dinamik göz önüne alındığında, Alman ve Avrupalı liderlerin Tusk’ın konumunu zayıflatacak herhangi bir adım atması olası görünmüyor.

Tusk yönetimi Alman pazarını tehlikeye atmak istemiyor

Tusk hükümeti, tazminatların ahlaki bir gerekçesi olduğuna inanmakla birlikte, bunların yasal olarak mümkün olmadığını savunuyor ve tazminatların peşinde koşmanın Polonya’nın en büyük ihracat pazarı olan Almanya ile ilişkilerini zedeleyeceğini öne sürüyor.

Bunun yerine, Polonya Dışişleri Bakanı Radosław Sikorski, Alman hükümetinin Polonya’nın savaş sırasında uğradığı zararları kabul ettiğini gösteren “görünür bir işaret” vermesini önerdi. Örneğin bir dokümantasyon merkezi, Polonyalıların çektiği acıları kabul eden ve aynı zamanda bir anıt niteliğinde olan bir diyalog merkezi gibi.

Nisan ayında, Nazi Almanyası’nın Polonyalı kurbanlarını anmak için Berlin’de 30 tonluk bir kaya kullanılarak geçici bir anıt dikildi. Kalıcı bir anıt dikilmesi planlanıyor, fakat bunun için önce Alman Federal Meclisi’nin bir karar alması gerekiyor.

Ne var ki, Polonya seçmenlerinin büyük bir kısmının partinin tutumunu desteklediği göz önüne alındığında, bu tür jestlerin PiS politikacılarının tazminat taleplerini tatmin etmesi olası görünmüyor.

SW Research’ün haber portalı Onet için yaptığı bir ankete göre, ankete katılanların yüzde 54’ü tazminatı desteklerken, yüzde 27’si bu fikre karşı çıktı.