Polonya’da ‘Dijital Hizmetler Yasası’ düğümü

Polonya Cumhurbaşkanı Nawrocki’nin Avrupa Birliği’nin Dijital Hizmetler Yasası’nı veto etmesi, Varşova ile Brüksel arasındaki “hukuk devleti” tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Hükümet koalisyonu, bu kararın ülkeyi 9,5 milyon euroya varan ağır para cezalarıyla karşı karşıya bırakacağı uyarısında bulunurken; Nawrocki düzenlemeyi internet sansürüne kapı aralayan bir “hakikat bakanlığı” girişimi olarak nitelendirdi.

Polonya’nın sağcı Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki ile merkez sağ eğilimli iktidar koalisyonu arasında Avrupa Birliği’nin (AB) sosyal medya yasası üzerinden patlak veren çatışma, ülkeyi Brüksel’in milyonlarca euroluk tazminat yaptırımlarıyla karşı karşıya getirdi.

Cumhurbaşkanı Nawrocki, teknoloji devlerinin içerik denetleme mekanizmalarını düzenleyen AB Dijital Hizmetler Yasası’nın (DSA) Polonya’da uygulanmasını öngören kanun tasarısını imzalamayı reddetti.

ABD Başkanı Donald Trump’ın yakın müttefiki olarak bilinen Nawrocki yaptığı açıklamada, yasanın “internetteki içerik kontrolünü bağımsız mahkemeler yerine hükümete bağlı yetkililerin eline teslim edeceğini” belirtti.

Tusk hükümetinden sert tepki: “Cezayı Cumhurbaşkanlığı bütçesi ödesin”

Başbakan Donald Tusk liderliğindeki hükümet koalisyonu, bu hamlenin Polonya’yı 9,5 milyon euroya kadar çıkabilecek AB cezalarına maruz bıraktığına dikkat çekti.

Dijitalleşmeden Sorumlu Bakan Yardımcısı Dariusz Standerski, bir televizyon mülakatında Cumhurbaşkanı’nın kararını eleştirdi.

Politico’nun aktardığına göre Standerski, “Cumhurbaşkanı bu yasayı veto etmeye karar verdiğine göre, olası bir cezanın maliyetinin Cumhurbaşkanlığı bütçesinden karşılanmasını da kabul ediyor demektir” ifadelerini kullandı.

Nawrocki’nin vetosu, Varşova ile Brüksel arasında yıllardır süregelen hukuk devleti krizini hatırlattı. Nawrocki’nin mensubu olduğu Hukuk ve Adalet Partisi’nin (PiS) 2015 yılında iktidara gelmesiyle başlayan yargı reformu tartışmaları nedeniyle AB, 2021-2023 yılları arasında Polonya’ya 320 milyon euro ceza kesmişti.

Varşova merkezli sivil toplum kuruluşu CEE Digital Democracy Watch’un kurucusu Jakub Szymik, olası yaptırımların eski yaraları kaşıyabileceğine dikkat çekti.

Szymik, “Dijital kurallar üzerinden gelecek yeni cezalar, hukuk devleti mekanizması ve dondurulan fonlar etrafındaki tartışmaları yeniden canlandıracaktır” değerlendirmesinde bulundu.

Polonya AB içinde kurala uymayan tek ülke konumunda

Avrupa Komisyonu, ulusal yasama süreçleri hakkında yorum yapmayacağını belirtirken, DSA’nın Polonya iç hukukuna dahil edilmesinin Polonyalı kullanıcıların haklarını korumak için elzem olduğunu vurguladı.

Komisyon tarafından yapılan açıklamada, “Sorumlu bir makam belirlenmediği ve yetkilendirilmediği için Polonya’ya yönelik ihlal prosedürü devam ediyor” denildi.

AB kuralları gereği üye ülkelerin Şubat 2024’e kadar denetleyici bir ulusal makam belirlemiş olması gerekiyordu. Polonya, AB içinde bu konuda henüz resmi bir adım atmamış tek ülke olarak öne çıkıyor.

Orwell benzetmesi: “Hakikat Bakanlığı kuruluyor”

Yasa tasarısını engelleyen Nawrocki, iki ay içinde yeni bir taslağın hazırlanabileceğini söylese de uzmanlar mevcut çalışmanın iki yıldır sürdüğünü belirterek bu vaade şüpheyle yaklaşıyor.

Dijital Hizmetler Yasası, son dönemde Brüksel ile Washington arasında teknoloji platformlarının denetimi konusunda yaşanan siyasi gerilimin de merkezinde yer alıyor.

Nawrocki, düzenlemeyi George Orwell’in 1984 romanındaki “Hakikat Bakanlığı”na benzeterek, Trump ve MAGA (Amerika’yı Yeniden Harika Yap) hareketi temsilcilerinin “muhafazakarlar sansürleniyor” yönündeki iddialarına paralel bir duruş sergiledi.