Polonya’dan AB’nin dijital hizmetler yasasına veto

Polonya Cumhurbaşkanı Nawrocki, ABD Başkanı Trump ile müttefik bir tutum sergileyerek, AB’nin Dijital Hizmetler Yasası’nın ülkede uygulanmasını öngören düzenlemeyi veto etti. “İdari sansür” uyarısında bulunan ve düzenlemeyi George Orwell’in 1984 romanındaki “Hakikat Bakanlığı”na benzeten Nawrocki, hükümetin internet üzerindeki yetkisinin sınırlandırılmasını talep etti.

Polonya’nın milliyetçi Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, ABD Başkanı Donald Trump ile müttefik bir tutum sergileyerek, Amerikan yönetiminin tepkiyle karşıladığı Avrupa Birliği’nin (AB) sosyal medya yasasının yürürlüğe girmesini veto etti.

Trump ve üst düzey yetkilileri, Elon Musk’ın sahibi olduğu X, Facebook ve Instagram gibi dev platformları içerik denetimine zorlayan AB Dijital Hizmetler Yasası’nı (DSA), sağ görüşlülere yönelik “Orwellvari” bir sansür biçimi olarak nitelendiriyor.

Cumhurbaşkanlığı vetosu, Varşova’daki ulusal düzenleyici kurumların DSA’yı uygulamasını engellerken, Nawrocki’yi AB yanlısı merkezci Başbakan Donald Tusk ile karşı karşıya getirdi.

Polonya’da DSA’yı hayata geçirecek yasa, Tusk’ın parlamentodaki çoğunluğu tarafından kabul edilmişti.

“İnternette neyin serbest olduğuna memurlar karar veremez”

Politico’nun haberine göre Nawrocki, yasanın vatandaşları, özellikle de reşit olmayanları koruma amacının meşru olduğunu kabul etmekle birlikte, Polonya’daki düzenlemenin hükümet yetkililerine çevrimiçi içerik üzerinde aşırı yetki vereceğini ve bunun “idari sansür” ile sonuçlanacağını savundu.

Nawrocki yaptığı açıklamada, ABD’nin yasaya yönelik tutumunu yankılayarak şu ifadeleri kullandı: “Şunu açıkça belirtmek isterim: İnternette neye izin verileceğine hükümete bağlı bir memurun karar verdiği durum, George Orwell’in 1984 romanındaki Hakikat Bakanlığı’nın inşasına benzemektedir.”

Yetkililerin neyin hakikat neyin dezenformasyon olduğuna karar vermesine izin vermenin ifade özgürlüğünü “adım adım” aşındıracağı uyarısında bulunan Nawrocki, çocukları korurken çevrimiçi söylemle ilgili anlaşmazlıkların bağımsız mahkemelerce çözülmesini güvence altına alacak revize edilmiş bir tasarı çağrısında bulundu.

“Cumhurbaşkanı çevrimiçi güvenliği veto etti”

Başbakan Yardımcısı ve Dijital İşler Bakanı Krzysztof Gawkowski, Cumhurbaşkanı’nı çevrimiçi güvenliği baltalamak ve dijital platformların tarafını tutmakla suçlayarak Nawrocki’nin tutumunu reddetti.

Cuma öğleden sonra düzenlenen basın brifinginde konuşan Gawkowski, “Cumhurbaşkanı çevrimiçi güvenliği veto etti” dedi ve yasanın çocukları istismarcılardan, aileleri dezenformasyondan ve kullanıcıları şeffaf olmayan algoritmalardan koruyacağını savundu.

Bakan ayrıca, tasarının çevrimiçi içerik konusunda karar vermek için memurlara değil, açıkça olağan mahkemelere dayandığını belirterek Nawrocki’nin Orwell benzetmelerini geri çevirdi.

Gawkowski, Polonya’nın şu anda AB içinde DSA’nın etkin bir şekilde uygulanmasını sağlayan ulusal mevzuata sahip olmayan az sayıda ülkeden biri olduğunu belirtti ve hükümetin yeni kurallar için çalışmaya devam edeceği taahhüdünü verdi.

Brüksel ile Washington arasında teknoloji gerilimi

Bu siyasi çatışma, sosyal medya yasasının uygulanmasının AB-ABD ilişkilerinde bir gerilim noktası haline geldiği dönemde yaşanıyor.

Brüksel, yasayı ihlal ettiği gerekçesiyle Elon Musk’ın X platformuna 120 milyon avro para cezası kesmiş, bu durum Washington’dan tepki gelmesine neden olmuştu.

Trump yönetimi, teknoloji yasasının mimarlarından eski AB Komisyonu Üyesi Thierry Breton ve dört dezenformasyon uzmanına seyahat yasağı getirmişti.

DSA, şirketlerin küresel cirosunun yüzde 6’sına varan para cezaları ve son çare olarak platformların geçici olarak yasaklanması gibi yaptırımlar öngörüyor.

Hafta başında Avrupa Komisyonu, X kullanıcılarının talepleri üzerine rızaya dayalı olmayan cinsel içerikli görseller üretmeye başlaması üzerine, X’in yapay zeka hizmeti Grok’a yönelik soruşturmasını genişletti.

AB Komisyonu’ndan ihlal prosedürü hatırlatması

Avrupa Komisyonu’nun dijital sözcüsü Thomas Regnier, AB yürütme organının ulusal yasama süreçleri hakkında yorum yapmayacağını belirtti.

Regnier, “Polonya’daki kullanıcıların, içeriklerinin silinmesi veya hesaplarının askıya alınması durumunda platformlara itiraz edebilmek gibi DSA haklarından yararlanabilmeleri için, DSA’nın ulusal hukuka aktarılması şarttır” diye konuştu.

Sözcü, Mayıs 2025’te Dijital Hizmetler Koordinatörü’nün atanmaması ve yetkilendirilmemesi nedeniyle Polonya aleyhine Adalet Divanı’na başvurulduğunu ve ihlal prosedürünün devam ettiğini hatırlattı.

Gawkowski, hükümetin veto edilen yasa tasarısıyla ilgili bir sonraki adımına dair hızlı bir karar vereceğini söylese de, parlamentoya yeniden sunulması halinde yeni tasarının içeriğine dair ayrıntı vermekten kaçındı.

Tusk’ın dört partili koalisyonu, parlamentoda Nawrocki’nin vetolarını aşacak yeterli çoğunluğa sahip değil. Gelecek yıl yeniden seçime gidecek hükümet için bu durum, kilit yasal düzenlemeler üzerinde siyasi bir kilitlenme yaratmış durumda.

Nawrocki ise müttefiki olduğu Hukuk ve Adalet (PiS) partisinin, 2023’te Tusk’a karşı kaybettiği iktidarı geri almasına yardımcı olmayı hedefliyor.