Bizi Takip Edin

Diplomasi

Putin-Aliyev görüşmesinde neler yaşandı?

Yayınlanma

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Aralık 2024’te bir Azerbaycan yolcu uçağının düşürülmesiyle başlayan gerilimin ardından ilk tam kapsamlı görüşmelerini Tacikistan’ın başkenti Duşanbe’de gerçekleştirdi.

Putin, yaklaşık bir saat süren görüşmede, uçağın Rusya’ya ait bir hava savunma füzesiyle düşürülmesinden dolayı Aliyev’den tekrar özür diledi ve hayatını kaybedenlerin ailelerine taziyelerini iletti.

İki lider, 10 Ekim’de Duşanbe’de düzenlenecek Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) zirvesi öncesinde bir araya geldi.

Putin: Füzeler uçağa doğrudan isabet etmedi

Görüşmenin başında konuyu “en hassas mesele” olarak tanımlayan Putin, uçak kazasına ilişkin soruşturmanın tamamlanmak üzere olduğunu ve artık trajedinin nedenleri hakkında konuşulabileceğini belirtti.

Putin, olay günü Rusya hava sahasında Ukrayna’ya ait üç insansız hava aracının (İHA) takip edildiğini ve Rus hava savunma sistemindeki teknik arızanın kazaya yol açan ikinci etken olduğunu söyledi.

Rus lider, “Ateşlenen iki füze uçağa doğrudan isabet etmedi, aksi halde uçak hemen düşerdi. Füzeler yaklaşık 10 metre mesafede patladı” diye konuştu.

Putin, hasarın savaş başlığı parçalarıyla değil, füzelerin kendi parçalarıyla meydana gelmiş olabileceğini ve pilotun durumu “kuş sürüsüyle temas” olarak bildirdiğini aktardı.

Uçuş kayıtlarına göre mürettebata Mahaçkale’ye acil iniş önerildiği ancak pilotun önce Bakü’ye, ardından Kazakistan’ın Aktau kentine yönelme kararı aldığı belirtildi.

Tazminat sözü

Putin, Rusya’nın bu tür trajik durumlarda gerekli tüm adımları atacağını vurgulayarak, “Tazminat ödemeleri yapılacak ve görevli yetkililerin eylemleri hukuken değerlendirilecek” dedi.

Asıl görevin kazanın gerçek nedenlerini tespit etmek olduğunu belirten Putin, Duşanbe’ye gelmeden önce soruşturma sonuçları hakkında bilgilendirildiğini söyledi.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ise Putin’e teşekkür ederek, “Durumu kişisel olarak kontrol altında tuttuğunuz için size teşekkür ederim. Soruşturmayı bizzat yakından izliyorsunuz ve biz hiçbir aşamada sürecin objektifliğinden kuşku duymadık” ifadelerini kullandı.

Liderler ayrıca ikili ilişkilerin genel durumunu da ele aldı. Putin, iki ülkenin “pek çok alanda örtüşen, birbirine çok yakın çıkarları bulunduğunu” dile getirirken, Aliyev de ilişkilerin bu yıl tüm sahalarda başarıyla ilerlediğini kaydetti.

İlişkiler nasıl gerilmişti?

Rusya ile Azerbaycan arasındaki ilişkiler, 25 Aralık 2024’te Bakü’den Grozni’ye giden Azerbaycan Havayolları uçağının Kazakistan’da düşmesiyle bozulmuştu. Uçaktaki 67 kişiden 29’u hayatta kalmıştı.

Kazadan sonra Aliyev, Rusya’nın sorumluluk almasını, resmen özür dilemesini, suçluları cezalandırmasını ve tazminat ödemesini talep etmişti.

Haziran ayında ise Yekaterinburg’da Azerbaycan diasporasından birkaç kişinin eski cinayetlerle ilgili gözaltına alınması ve iki kişinin sorgu sırasında hayatını kaybetmesi gerilimi daha da artırdı.

Azerbaycan Başsavcılığı işkence iddiasıyla soruşturma başlatırken, Bakü’de misilleme olarak aralarında Sputnik Azerbaycan çalışanlarının da bulunduğu 10 Rus vatandaşı çeşitli suçlamalarla tutuklandı.

Bu süreçte Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy, Aliyev’i birkaç kez arayarak desteğini iletti.

Uzmanlar görüşmeyi nasıl yorumluyor?

Moskova Devlet Uluslararası İlişkiler Enstitüsünden (MGIMO) kıdemli araştırmacı Nikolay Silayev, “Şimdi en önemli soru, Bakü’nün tazminat ve sorumlu yetkililere hukuki değerlendirme sözüyle yetinip yetinmeyeceği” dedi.

Vedomosti gazetesine konuşan Silayev’e göre, Azerbaycan’ı gerçekten rahatsız eden uçak kazasına verilen tepkiyse, Putin’in sözleri ilişkilerde yumuşamaya yol açabilir, ancak Azerbaycan bu olayı yalnızca Rusya karşısında artan uluslararası prestijini göstermek için bir fırsat olarak kullandıysa, bu açıklamalar Bakü’yü tatmin etmeyecek.

Rusya Bilimler Akademisi Orta Asya Araştırmaları Bölümü Başkanı Stanislav Priçin’e göre, liderlerin bir araya gelmiş olması ve Putin’in kamuoyunda tepki çekmeyen bir tutum ortaya koyması, ilişkilerin istikrara kavuşması için ilk önemli adım sayılabilir.

Priçin, “Şimdi tarafların sonraki adımlarına bakmak gerekiyor” dedi. Silayev ise ilişkilerin gerçek göstergesinin, tutuklu Rusya vatandaşlarının, Sputnik Azerbaycan’ın ve faaliyetleri durdurulan Rus Evi’nin durumunun nasıl gelişeceği olacağını de sözlerine ekledi.

Diplomasi

UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Yayınlanma

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.

FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.

Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.

UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.

Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.

Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.

Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.

Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.

Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.

Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.

Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.

En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.

POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

Yayınlanma

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.

Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.

Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.

Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.

ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.

Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.

Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.

Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.

Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.

Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.

GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.

Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Yayınlanma

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.

Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.

The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.

ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.

Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu

Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.

Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.

Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.

Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.

Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English