Rusya ile ABD arasında imzalanan son nükleer anlaşmanın süresi bu gece doluyor

Rusya ile ABD arasında imzalanan son nükleer anlaşma birkaç saat içinde sona erecek ve yeni bir silahlanma yarışı riski ortaya çıkacak.

Dünyanın kasıtlı bir nükleer savaşa en yakın olduğu kabul edilen 1962 Küba Füze Krizi’nden bu yana on yıllar boyunca müzakere edilen silah kontrol anlaşmaları ağı, felaketle sonuçlanabilecek bir nükleer çatışma olasılığını azaltmayı amaçlıyordu.

Washington ve Moskova son dakikada bir tür anlaşmaya varmadıkça, Yeni START anlaşması sona erdiğinde, dünyanın en büyük iki nükleer gücü yarım asırdan fazla bir süredir ilk kez herhangi bir sınırlama ile karşı karşıya olmayacak.

MALİYETLER YENİ SİLAH YARIŞINI KISITLAYABİLİR

Anlaşmanın tam olarak ne zaman sona ereceği konusunda karışıklık vardı, ancak silah kontrol uzmanları Reuters’e, bunun çarşamba günü 23:00 GMT’de, yani 2010 yılında anlaşmanın imzalandığı Prag’da gece yarısı olacağını düşündüklerini söylediler.

Anlaşmanın sona ermesine az bir süre kala, Papa Leo her iki tarafa da anlaşmada belirlenen sınırlamaları terk etmemeleri için çağrıda bulundu.

“Bu anlaşmanın sona ermesine izin vermemek için acil bir çağrıda bulunuyorum” diyen ilk ABD’li papa, haftalık genel kabulünde “Korku ve güvensizlik mantığını, ortak iyilik için seçimlere rehberlik edebilecek ortak bir etik anlayışla değiştirmek her zamankinden daha acil” dedi.

Amerikan Bilim İnsanları Federasyonu Nükleer Bilgi Projesi’nin müdür yardımcısı Matt Korda, anlaşmanın temel hükümlerinin uzatılması konusunda bir anlaşma olmazsa, Rusya ve ABD’nin daha fazla savaş başlığı eklemek istediklerinde herhangi bir kısıtlamaya tabi olmayacaklarını söyledi.

“Anlaşma olmadan, her iki taraf da konuşlandırılmış füzelerine ve ağır bombardıman uçaklarına yüzlerce ek savaş başlığı yükleyebilecek ve en maksimalist senaryoda, şu anda konuşlandırılmış silahlarının boyutunu yaklaşık iki katına çıkarabilecek” dedi.

Öte yandan Korda, nükleer silahların maliyetini göz önünde bulundurarak, Yeni START’ın sona ermesinin mutlaka bir silahlanma yarışı anlamına gelmediğini kabul etmenin önemli olduğunu söyledi.

ABD Başkanı Donald Trump, silah kontrolü konusunda farklı sinyaller verdi. Geçen ay, anlaşma sona ererse, daha iyi bir anlaşma yapacağını söyledi.

Rus yetkililer, şu ana kadar Başkan Vladimir Putin’in anlaşmanın süresini uzatma önerisine Washington’dan herhangi bir yanıt gelmediğini söyledi.

BÜYÜK GÜÇLERİN MANEVRA ALANI

Nükleer savaş başlıklarının toplam envanteri, 1986’da 70.000’den fazla olan zirve seviyesinden 2025’te yaklaşık 12.000 savaş başlığına geriledi, ancak ABD ve Rusya silahlarını modernize ediyor ve Çin son on yılda silah envanterini iki katından fazla artırdı.

Moskova ve Washington’daki silah kontrolü destekçileri, anlaşmanın sona ermesinin sadece savaş başlıklarına getirilen sınırlamaları ortadan kaldırmakla kalmayıp, güveni, itimadı ve nükleer niyetleri doğrulama yeteneğini de zedeleyeceğini söylüyor.

Her iki tarafta da silah kontrolüne karşı çıkanlar, bu tür faydaların en iyi ihtimalle belirsiz olduğunu ve bu tür anlaşmaların büyük güçlerin nükleer inovasyonunu engellediğini, hileye izin verdiğini ve esasen büyük güçlerin manevra alanını daralttığını söylüyor.