‘Rusya, İran’a hedef istihbaratı sağlıyor’

Wall Street Journal’a konuşan kaynaklar, Rusya’nın İran’a ABD ve müttefiklerinin Ortadoğu’daki hedeflerine yönelik saldırılar için istihbarat ve ileri dron teknolojisi sağladığını aktarıyor. Uydu görüntülerinden taktik önerilere uzanan bu destek, İran’ın son saldırılarında doğrudan etkili oldu.

Rusya, İran’a Ortadoğu’daki ABD ve müttefiklerine ait askeri hedeflere yönelik saldırılar için istihbarat ve gelişmiş insansız hava aracı teknolojisi sağlıyor.

Wall Street Journal’a konuşan, konuya aşina iki kaynak bu işbirliğinin Ukrayna savaşının ilk günlerinde kurulduğunu ve zaman içinde genişlediğini aktardı. Kaynaklar arasında Avrupa’daki üst düzey bir istihbarat yetkilisi ile Ortadoğulu bir diplomat yer aldı.

Aynı kaynaklar, Rusya’nın son dönemde İran’a doğrudan uydu görüntüleri aktardığını belirtti. Bu görüntüler, hedeflerin konumu ve askeri değerine ilişkin ayrıntılar içeriyor.

Rusya’nın desteği istihbaratla sınırlı kalmadı. Moskova, İran’a daha gelişmiş insansız hava aracı teknolojileri de sağladı. Sevkiyatlar, modifiye edilmiş Şahid dronları için iletişim, navigasyon ve hedefleme sistemlerini geliştiren bileşenleri kapsıyor.

Wall Street Journal’a konuşan birden fazla kaynak, Rusya’nın Ukrayna’daki bombardıman tecrübesini de İran’la paylaştığını ifade etti. Bu kapsamda, operasyonlarda kaç dron kullanılacağı ve hangi irtifadan saldırı yapılacağı gibi taktik öneriler Tahran’a iletildi.

Son saldırılarda Rus desteğinin izi görüldü

Kaynaklara göre Moskova’nın sağladığı bu destek, İran’ın son dönemde Ortadoğu’daki saldırılarında kullanıldı. Hedefler arasında Ürdün’de konuşlu THAAD füze savunma sistemine ait erken uyarı radarı yer aldı. Ayrıca Bahreyn, Kuveyt ve Umman’daki çeşitli askeri ve kritik altyapı tesisleri de saldırıların hedefi oldu.

Verilerin Rusya Hava-Uzay Kuvvetleri’ne ait uydulardan sağlandığı aktarıldı. King’s College London’da görev yapan ve geçmişte CIA’de İran silahlı kuvvetleri üzerine çalışan Jim Lamson, bu tür görüntülerin operasyonel değerine dikkat çekti.

Lamson, “Eğer bu görüntüler belirli uçak tipleri, mühimmat depoları, hava savunma sistemleri veya deniz unsurlarının hareketleri gibi ayrıntılar içeriyorsa, İran için doğrudan operasyonel avantaj sağlar” değerlendirmesinde bulundu.

İran’ın saldırı kapasitesi genişledi

İran, Haziran 2025’te İsrail ile 12 gün süren savaş sırasında da bölge ülkelerine sınırlı saldırılar düzenlemişti. Bu adımlar, ABD’nin İran’ın nükleer tesislerini hedef alan bombardımanının ardından tansiyonu düşürmeye yönelik bir hamle olarak yorumlanmıştı.

Ancak son dönemde İran, hem askeri hem sivil hedeflere yönelik daha kapsamlı ve etkili saldırılar gerçekleştirdi. Enerji altyapısı, liman tesisleri, Dubai’deki havaalanı, oteller ve konut alanları bu saldırılardan etkilendi. ABD büyükelçiliği, askeri üsler, hava savunma sistemleri, bankalar ve veri merkezleri de hedef listesinde yer aldı.

Rusya’nın Ukrayna taktikleri İran sahasına taşındı

Paris’teki Sciences Po Üniversitesi’nden Nicole Graewski, İran’ın saldırı yöntemlerinin Rusya’nın Ukrayna’daki taktiklerini yansıttığını belirtti.

Graewski, İran’ın geniş çaplı dron kullanımının radar sistemlerini devre dışı bırakmayı ve ardından füze saldırılarına zemin hazırlamayı hedeflediğini ifade etti.

Graweski, “Bu saldırılar ağırlıklı olarak radarlar ve komuta merkezlerini hedef alıyor. İran’ın kompleks saldırı modeli giderek Rusya’nın yaklaşımına benziyor” dedi.

Stratejik ortaklık sahaya yansıdı

Ocak 2025’te Rusya ve İran liderleri kapsamlı stratejik ortaklık anlaşması imzaladı. Ekim ayında yürürlüğe giren anlaşma, savunma, enerji, ekonomi, teknoloji ve güvenlik alanlarını kapsıyor. Metin doğrudan askeri destek maddesi içermese de iki ülke arasındaki işbirliği sahada giderek somutlaştı.

Geçmişte Moskova, İran’a doğrudan askeri destek vermemiş ve özellikle Haziran 2025’teki çatışmalar sırasında Tahran’a açık destek sunmamıştı. O dönemde bazı uzmanlar, Moskova’nın İran’a somut katkı sağlayacak kapasiteden yoksun olduğunu ifade etmişti.

Ancak mevcut tablo bu değerlendirmeyi değiştirdi. Rusya, daha savaş başlamadan önce İran’a Ukrayna’daki dron kullanımına ilişkin deneyim aktarmaya başladı. İranlı subaylardan oluşan bir heyet Kırım’a giderek Ukrayna şehirleri ve cephe hatlarına yönelik saldırıların görüntülerini inceledi.

Rusya’nın Tataristan’daki Alabuga özel ekonomik bölgesinde seri üretime geçirdiği İran menşeli dronlar önemli ölçüde geliştirildi. Bu sistemler daha hassas navigasyon, gelişmiş hedefleme ve elektronik harp karşı tedbirleriyle donatıldı. Moskova, bu teknolojilerin bir bölümünü Tahran’la paylaştı.

Moskova destek düzeyini sınırlı tutuyor

Rusya’nın daha geniş çaplı askeri destek sunma kapasitesi bulunmasına rağmen, Moskova’nın bu desteği sınırlı tuttuğu değerlendiriliyor. Bunun arkasında, Donald Trump yönetimiyle ilişkileri germeme isteği yer alıyor.

Trump, Rusya’nın İran’a “bir miktar” destek verebileceğini ifade etmişti.

Jim Lamson, mevcut desteğin kapsamı sınırlı olsa da etkisinin yüksek olduğunu vurguladı.

Lamson, “Rusya’nın sağladığı uydu verileri ve dron kullanımına ilişkin taktik öneriler sınırlı görünebilir. Ancak bu unsurlar, İran’ın savaş yürütme kabiliyetini ve belirli askeri hedefleri vurma kapasitesini doğrudan güçlendiriyor” değerlendirmesinde bulundu.