Rusya, pandemiden bu yana en düşük petrol fiyatlarına hazırlanıyor

Rusya İktisadi Kalkınma Bakanlığı, 2025-2028 dönemi için güncellenen sosyo-ekonomik kalkınma tahmininde, 2025 yılında Ural petrolünün ortalama fiyatını varil başına 56 dolara düşürdü. Bu tahmin, bütçede öngörülen 69,7 dolarlık fiyatın ve harcamaların planlandığı 60 dolarlık eşik fiyatın altında kalıyor.

Rusya İktisadi Kalkınma Bakanlığı, 2025-2028 dönemi için güncellenen sosyo-ekonomik kalkınma tahminini açıkladı.

Bakanlık, 2025 yılında Ural petrolünün ortalama fiyatını varil başına 56 dolara düşürdü. Bu, 2020’den bu yana görülen en düşük seviye olarak kayıtlara geçti.

2020’de pandemi nedeniyle petrol talebinin düşmesiyle Ural petrolünün ortalama fiyatı 41,7 dolar olmuştu.

Daha önce Rus petrolü 2015-2016 yıllarında sırasıyla 51,2 ve 41,9 dolar seviyelerinde işlem görmüştü.

Yeni tahmin, sadece bütçede öngörülen 69,7 dolarlık fiyatın değil, aynı zamanda harcamaların planlandığı varil başına 60 dolarlık eşik fiyatın da altında kalıyor.

Petrol ve doğalgaz gelirleri eşik fiyatın üzerinde olduğunda Varlık Fonu’na aktarılırken, fiili petrol fiyatı 60 doların altına düştüğünde eksik kalan miktar Varlık Fonu’ndan karşılanıyor. 1 Nisan itibarıyla Varlık Fonu’nda 3,27 trilyon ruble likit varlık bulunuyordu.

Petrol fiyatlarındaki düşüşün temel nedeni olarak ABD’nin başlattığı ticaret savaşı. Uzmanlar, bu durumun dünya ekonomisinde en azından bir yavaşlama, hatta resesyon beklentisine yol açtığını belirtiyor.

Brent petrolünün fiyatı 60 doların altına, Ural petrolünün fiyatı ise 50 doların altına gerilemişti.

İlk çeyrekte bütçenin petrol ve doğalgaz gelirleri geçen yıla göre yüzde 10, mart ayında ise yüzde 17 daha düşük gerçekleşti.

Yatırım bankeri Yevgeniy Kogan, Telegram kanalından paylaştığı değerlendirmesinde petrol fiyatındaki her 1 dolarlık düşüşün bütçeye yıllık yaklaşık 160 milyar ruble gelir kaybına mal olduğunu tahmin etti.

Öte yandan Raiffeisenbank analistlerinin hesaplamalarına göre, yıllık ortalama petrol fiyatının 55 dolara düşmesi durumunda, Varlık Fonu’ndan döviz satılarak telafi edilmesi gereken gelir kaybı 0,9 trilyon rubleye ulaşacak.

T-Investments Baş Ekonomisti Sofya Donets ise, Rus petrol fiyatlarındaki varil başına 10 dolarlık bir düşüşün (örneğin 65 dolardan 55 dolara) ekonominin GSYİH büyümesinde en az 0,5 puanlık bir kayba ve diğer faktörler sabit kalmak kaydıyla devlet bütçesinin gelirlerinde yaklaşık 1 trilyon rublelik bir azalmaya yol açtığını yazdı.

Ancak tahminde sadece petrol fiyatı değil, dolar kuru da değişti. Ocak-nisan aylarında rublenin anormal derecede güçlenmesi dikkate alınarak, İktisadi Kalkınma Bakanlığı bu yıl için ortalama ruble kuru tahminini 96,5 ruble/dolardan 94,3 ruble/dolara düşürdü.

Bakanlık, yıl sonunda kurun 98,7 ruble/dolar olmasını bekliyor. Petrol ve doğalgaz vergileri dolar cinsinden belirlendiği için, bu senaryoda ruble cinsinden de azalacaklar.

Tverdıye Tsifrı analistleri, bu kur ve petrol fiyatı parametrelerinde, diğer faktörler sabit kalmak kaydıyla, 2025 yılında federal bütçe açığının eksik petrol ve doğalgaz gelirleri nedeniyle Maliye Bakanlığı’nın planından 2-2,5 trilyon ruble daha fazla olabileceğini tahmin ediyor.

Bu durum kısmen diğer gelirlerle telafi edilecek. İktisadi Kalkınma Bakanlığı, enflasyon tahminini yüzde 4,5’ten yüzde 7,6’ya yükseltti ve ekonomik büyüme tahminini yüzde 2,5 olarak sabit tuttu.

Tverdıye Tsifrı analistleri, daha yüksek nominal GSYİH’nin, nominal olarak daha güçlü petrol ve doğalgaz dışı bütçe gelirleri için ön koşullar yarattığını belirtiyor.

İktisadi Kalkınma Bakanlığı, GSYİH büyüme tahmininin değişmemesini yılın iyi başlamasıyla açıklıyor.

Bakanlık, İnterfaks‘a yaptığı açıklamada, “Bu değerlendirmeyi oldukça gerçekçi buluyoruz… Bakanlık ilk çeyrek trendine bakıyor; ekonomi yavaş yavaş yavaşlıyor, ancak keskin bir çöküş beklemiyoruz. 2025 sonunda yüzde 1,5 büyüme elde etmek için, bir çeyrekte teknik bir resesyon olması gerekir – temel senaryoda buna güvenmiyoruz,” ifadesini kullandı.

Ek petrol ve doğalgaz dışı gelirler büyük olasılıkla harcanacak, bütçe kuralı Maliye Bakanlığı’na buna izin veriyor.

Bunun yanı sıra Bloomberg Economics’ten Aleksandr İsakov da borç servisi harcamalarındaki artış ve planlananın üzerindeki petrol ve doğalgaz dışı gelirler nedeniyle harcama planının 1-1,2 trilyon ruble artmasını bekliyordu.

Donets, Varlık Fonu’ndaki önemli azalma ve savunma harcamalarının esnek olmaması göz önüne alındığında, petrol ve doğalgaz gelirlerindeki eksikliğin özellikle hassas olduğunu belirtti.

Bu yılki bütçe yasasında 1,2 trilyon ruble (GSYİH’nin yüzde 0,5’i) açık öngörülüyor.

Maliye Bakan Yardımcısı Vladimir Kolıçev, petrol fiyatının “60 dolara yakın” olması durumunda açığın “biraz daha fazla” olacağını, ancak artışın GSYİH’nin yüzde 1’ini (yaklaşık 2 trilyon ruble) aşmayacağını söyledi. İlk üç ay sonunda açık 2,2 trilyon ruble olarak gerçekleşti.

İktisadi Kalkınma Bakanlığı’nın tahminine göre, önümüzdeki yıllarda petrol fiyatları yavaş yavaş toparlanacak, ancak önemli ölçüde artmayacak: gelecek yıl varil başına 61 dolar, 2027’de 63 dolar ve 2028’de 65 dolar.