Rusya’da benzin fiyatları 2018’den bu yana en yüksek seviyeyi gördü

Rosstat verileri, Rusya’da benzin fiyatlarındaki artışın yılın başından bu yana en sert sıçramayı yaparak ‘yakıt şoku’ endişelerini tetiklediğini ortaya koydu. Uzmanlar, Batı yaptırımları nedeniyle rafinerilerde yaşanan üretim ve onarım sorunları ile devlet sübvansiyonlarındaki azalmayı fiyat artışlarının temel nedenleri olarak gösteriyor. Hükümetin, fiyatları kontrol altına almak için benzin ihracatını tamamen yasaklamayı değerlendirdiği bildiriliyor.

Rusya Federal İstatistik Kurumu (Rosstat) verilerine göre, ülkede yakıt enflasyonu yeniden keskin bir şekilde hızlanarak Rusya ekonomisini bir ‘yakıt şoku’ tehdidiyle karşı karşıya bıraktı.

Kurumun verileri, 8-15 Temmuz haftasında perakende benzin fiyatlarının yüzde 0,4 artarak yılın başından bu yana en güçlü sıçramayı kaydettiğini gösterdi.

Karşılaştırmalı olarak, ocak-mayıs döneminde benzin fiyatları haftalık ortalama yüzde 0,1 artarken, haziran sonunda bu oran haftalık yüzde 0,2’ye, temmuz ortasında ise iki katına çıkmıştı.

Yıllık artış 2018’den bu yana rekor seviyede

MMI analistleri, yükselen benzin fiyatlarının Rosstat’ın enflasyon verilerindeki ‘ana şok’ olduğunu belirtiyor.

Akaryakıt istasyonlarındaki yıllık fiyat artışı, üst üste altıncı ayda da yüzde 11’in üzerinde seyrederek ülkenin bir yakıt krizi yaşadığı 2018’den bu yana en yüksek seviyelere ulaştı.

MMI, Rusya’daki petrol rafinerilerinde yakıt üretimiyle ilgili ciddi sorunlar yaşandığı ihtimalini dışlamıyor.

Ukrayna’ya ait insansız hava araçlarının petrol rafinerilerine yönelik bir dizi saldırısının ardından üretimin yüzde 20 düştüğü geçen yılın mayıs ayından bu yana, hükümetin istatistikleri gizlemesi nedeniyle ülkede benzin üretimine ilişkin güvenilir veri bulunmuyor.

Enerji bakanı yaptırımların etkisine işaret etti

Enerji Bakanı Sergey Tsivilev, çarşamba günü parlamentonun üst kanadı Federasyon Konseyi’nde yaptığı konuşmada, Batı yaptırımları nedeniyle rafinerilerde onarım sorunları yaşandığını itiraf etti.

Tsivilev, “Neden bazen aksaklıklar oluyor? Zira içinde bulunduğumuz yaptırım rejiminde, diyelim ki bir onarım için 4 ay planlanmışken, bize bir şeyler gecikmeli teslim ediliyor, bir şeyler eksik tedarik ediliyor,” sözleriyle durumu gerekçelendirdi.

Hükümet ihracat yasağını masaya yatırdı

Perakende benzin fiyatları, nisan ayında keskin bir şekilde artmaya başlayan toptan piyasa fiyatlarını takip ediyor.

Dört aydan kısa bir sürede, St. Petersburg Uluslararası Emtia ve Ham Madde Borsası’nda Ai-92 benzininin ton başına maliyeti yüzde 29 artarak 65 bin rubleyi aştı. Ai-95 benzininin fiyatı ise yüzde 28 artışla ton başına 73,8 bin rubleye ulaştı.

Yılın başından bu yana toptan fiyatların yüzde 30’dan fazla artması üzerine hükümet, ülkeden benzin ihracatının tamamen yasaklanması ihtimalini yeniden tartışmaya başladı.

İnterfaks‘ın kaynaklarına göre, halihazırda yürürlükte olan kısıtlamaların daha da sıkılaştırılması gündemde.

Mevcut durumda tüccarların, aracıların ve petrol depolarının benzin ihraç etmesi yasak.

Yeni kurallarla birlikte, en büyük devlet petrol şirketleri de dahil olmak üzere benzin üreticilerinin de ihracat yapması engellenebilir.

Sübvansiyonlar azaldı, rafineriler bakıma girdi

Reuters‘e konuşan petrol tüccarları arasındaki kaynaklar, benzin arzının azalması nedeniyle fiyatların arttığını belirtti.

Haziran ayında Gazprom’a ait Astrahan Gaz İşleme Tesisi ve Surgut Stabilize Kondensat Tesisi bakıma alınırken, temmuz ayında da Kuybişev Rafinerisi’nin bakıma alınması planlanıyor.

Open Oil Market Genel Müdürü Sergey Tereşkin ise devletin, petrol şirketlerine yurt içinde benzini ucuz tutmaları için sağladığı sübvansiyonları azaltmasının da etkili olduğuna dikkat çekti.

Petrol şirketleri, damper mekanizması kapsamında ilk çeyrekte 405 milyar ruble alırken, ikinci çeyrekte bu rakam sadece 139,7 milyar rubleye düştü.

Tereşkin, “Sübvansiyonlardaki azalma, damper formülünde dikkate alınan petrol ürünlerinin ‘dış’ fiyatlarını düşüren petrol fiyatlarındaki düşüşten kaynaklandı. Sübvansiyon hacmi ne kadar düşükse, petrol arıtımının kârlılığı da o kadar düşer. Kayıpları telafi etmenin tek yolu borsa fiyatlarını artırmaktır ki Haziran ve Temmuz 2025’te olan da buydu,” diye konuştu.