Rusya’da yabancı yatırımcıların mülklerine el konulabilecek

Rusya hükümeti, ABD ve diğer bazı ülkelerin ‘hasmane eylemlerine’ yanıt olarak, yabancı varlıklara el koyma mekanizmasını öngören yasa tasarısını onayladı. Tasarı, Rusya’nın yurt dışında el konulan varlıklarının tazmini için ABD’nin Rusya’daki mülklerinin kullanılmasını öngören kararname kapsamında hazırlandı.

Rusya hükümetinin yasa tasarıları komisyonu, ABD ve diğer bazı ülkelerin Rusya’ya ve Rusya Merkez Bankası’na yönelik ‘hasmane eylemlerine’ yanıt olarak, yabancı varlıklara el koyma mekanizmasını öngören yasa tasarısını onayladı.

Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan tasarı, Tahkim Usul Kanunu’nda ve “Değerleme Faaliyetleri Hakkında” ve “İcra Takibi Hakkında” kanunlarda değişiklik yapıyor.

RBK gazetesinin hükümet ve komisyon kaynaklarına dayandırdığı bilgiye göre, komisyon toplantısı 3 Şubat’ta gerçekleşti.

Adalet Bakanlığı’nın açıklama notunda belirttiği üzere, “hasım ülkeler” tarafından tartışılan Rusya’nın varlıklarına el konulması planı, yalnızca uluslararası hukukun değil, aynı zamanda Rusya Federasyonu’nun mülk sahibi ve alacaklı olarak haklarının da ağır bir ihlali.

Bu nedenle söz konusu ülkeler, verilen zararı tazmin etme yükümlülüğü taşıyor. Yasa tasarısının hazırlanması, Rus mahkemelerine, yurt dışında el konulan Rus varlıklarının neden olduğu kayıpları telafi etmek için ABD’nin Rusya’daki mülklerini kullanma hakkı veren Vladimir Putin’in kararnamesinin uygulanması kapsamında başlatıldı.

BGP Litigation Uyum ve Yaptırım Hukuku Uygulaması kıdemli avukatı Mariya Udodova, hükümet komisyonu tarafından onaylanan mekanizmanın, Nisan 2024’te kabul edilen bir Amerikan yasasına yanıt olduğunu belirtti.

Udodova, “Bu yasa, Rus egemen varlıklarına mahkeme kararı olmaksızın el konulmasına izin veriyor, ancak şimdilik ‘uykuda’ kalıyor,” diye vurguladı ve ekledi: “İki mekanizma arasındaki temel fark, Amerikan versiyonunda yalnızca egemen varlıklara el konulabilmesidir. Rus versiyonu ise Rusya’da bulunan hem kamuya ait hem de özel varlıklara el konulmasına izin veriyor.”

Rusya’nın yurt dışındaki egemen varlıkları, ağırlıklı olarak devlet tahvilleri ve banka hesaplarından oluşuyor.

Bu bağlamda, Adalet Bakanlığı, hasım ülkelere ve bu ülkelerin vatandaşlarına karşı dava açmak için birkaç olası gerekçe sıralıyor:

— Yabancı devletlerin, Rusya’ya ait devlet tahvillerine veya bunlardan elde edilen gelirlere el konulması şeklinde sözleşmeden doğan yükümlülüklerini ihlal etmesi.

— Yaptırım rejimi kapsamında faaliyet gösteren bankalar, saklama kuruluşları ve diğer finansal piyasa katılımcıları tarafından Rus hesaplarının bloke edilmesi.

– Rusya’nın varlıklarını kaybetmesine yol açan kararlar sonucunda maddi zarara neden olunması.

— Varlıklar hakkında bilgi aktarımı, gerekli işlemlerin yapılmaması veya Rusya’nın mülkiyetinin rızası olmaksızın yabancı devletlerin tasarrufuna geçmesini sağlayan işlemlerin gerçekleştirilmesi gibi yollarla Rus varlıklarına el konulmasına karışan özel şahısların zarara ortak olması.

— Yaptırımlar nedeniyle Rusya’ya karşı yükümlülüklerini yerine getirmekten kaçınan bir kuruluşla aynı gruba dahil olan şirketlerin müteselsil sorumluluğu.

– Özel kişilerin, örneğin bu varlıklar kullanılarak oluşturulan bir fondan para alarak, Rus varlıklarına el konulmasından haksız kazanç elde etmesi.

Bu gerekçelerden herhangi biri, “Rusya’nın çıkarlarını korumak” amacıyla bir davanın konusu olabilir.

Bu tür davalarda davacı, Rusya Federasyonu (varlıkların hak sahibi veya belirli bir hükümet organı tarafından temsil edilir) veya Merkez Bankası olabilir.

Davalılar ise, “Amerika Birleşik Devletleri’nin ve diğer yabancı devletlerin dostane olmayan eylemlerine karşı önlemler hakkında” yasa tasarısına göre belirlenen devletler olabilir.

Bu, davalılar listesine yalnızca ABD’nin değil, diğer ülkelerin de dahil edilebileceği anlamına geliyor.

BBNP Hukuk Bürosu’nun yönetici ortağı Maksim Baraşev, yasa tasarısını yorumlarken, “Rusya’da mülkü bulunan yabancı girişimciler, yabancı iştirakler ve diğer kişiler, Rusya’nın yurt dışındaki mülklerinin el konulmasına dolaylı olarak karışmaları nedeniyle bu mülklerinden zorla mahrum bırakılabilirler,” ifadelerini kullandı.