Rusya’yı çevreleyen NATO ülkelerinin askeri harcamaları üçte bir oranında arttı

Stokholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) verilerine göre, Rusya’ya komşu NATO ülkeleri, 2024 yılında askeri harcamalarını yüzde 32 artırarak 116,6 milyar dolara çıkardı. Polonya, Türkiye ve İsveç’in başı çektiği bu artış, ittifakın genel büyüme oranını önemli ölçüde aşıyor. Ukrayna’nın bütçesi de dahil edildiğinde bölgedeki toplam askeri harcama, Rusya’nın 149 milyar dolarlık bütçesini bir buçuk kat aşıyor.

Stokholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) verilerine göre, Rusya’yı çevreleyen NATO “kuşağı” ülkelerinin askeri harcamaları 2024 yılında 88,5 milyar dolardan 116,6 milyar dolara yükselerek yüzde 32’lik artış gösterdi.

Bu ülkelerin savunmaya ayırdığı pay, 2021’de Gayri Safi Yurtiçi Hasılasının (GSYİH) yüzde 1,7’si iken, bu oran 2023’te yüzde 2,1’e, 2024’te ise yüzde 2,5’e ulaştı. Büyüme hızı, harcamaları bir yılda yüzde 12 artan ittifakın genel ortalamasının oldukça üzerinde gerçekleşti.

Türkiye’den Norveç’e kadar uzanan ve Rusya, Belarus ve Ukrayna ile kara veya deniz sınırı bulunan 12 NATO ülkesinden 10’u, 1999’dan sonra ittifakın doğuya doğru genişleme dalgaları kapsamında örgüte katılmıştı.

Sınırdaki harcamalar üçte bir arttı

Bu ülkeler arasında 2024’te savunmaya en fazla harcamayı 38 milyar dolarla Polonya yaptı. Polonya’nın harcamaları 2023’e göre yüzde 44 arttı. Polonya’yı, harcamalarını yüzde 28 artırarak 25 milyar dolara çıkaran Türkiye ve yüzde 38’lik artışla 12 milyar dolara ulaşan İsveç takip etti.

Ukrayna’nın 2024 yılı askeri bütçesi 65 milyar dolar olarak belirlenirken, bu miktarın üçte ikisi olan 41 milyar dolar dış mali yardımlarla karşılandı. Batı’nın 44 milyar dolarlık askeri sevkiyatıyla birlikte Ukrayna’nın toplam askeri bütçesi 109 milyar dolara (GSYİH’nin yüzde 57’si) ulaştı.

Ukrayna dahil edildiğinde, bu NATO “kuşağının” toplam harcamaları 226 milyar dolara ulaşıyor. Bu rakam, SIPRI’nin 2024 yılı için 149 milyar dolar olarak tahmin ettiği Rusya’nın harcamalarından bir buçuk kat daha fazla.

2021’den bu yana olan döneme bakıldığında, Rusya’yı çevreleyen NATO ülkelerinin savunma bütçeleri üç yılda 47 milyar dolardan 87 milyar dolara yükseldi.

Ekonomiye oranla artış ise GSYİH’nin yüzde 0,8’i oldu. Özellikle Polonya, harcamalarını GSYİH’nin yüzde 2,2’sinden yüzde 4,2’sine çıkararak bu alanda ABD’yi bile geride bıraktı ve ittifakın en militarize üyesi haline geldi.

Kiev’in dış askeri yardımlar dahil toplam askeri bütçesi ise 10 milyar dolardan 118 milyar dolara çıktı.

NATO’dan yüzde 5 hedefi: “Uygulanamaz”

Haziran ayında yapılan NATO zirvesinde, üye ülkeler 2035 yılına kadar GSYİH’lerinin yüzde 5’ini savunmaya ayırma taahhüdünde bulundu.

Bu taahhüt, GSYİH’nin en az yüzde 3,5’inin temel silahlanma ihtiyaçlarına, yüzde 1,5’inin ise altyapının korunması, sivil savunma, inovasyon ve askeri-endüstriyel kompleksin geliştirilmesine harcanmasını öngörüyor.

Ancak İspanya Savunma Bakanı Margarita Robles, 27 Haziran’da yaptığı açıklamada bu hedefin “kesinlikle uygulanamaz” olduğunu söyledi.

Başbakan Pedro Sanchez de, “İspanya, savunmaya GSYİH’sinin yüzde 2,1’ini harcayacak, ne daha fazla ne daha az,” diyerek yüzde 5’lik harcamanın israf olacağını ekledi.

Robles, “Ne yüzde 5’i ne de yüzde 3,5’i karşılayabilecek bir sanayi mevcut değil; ne Amerikan ne de tabii ki Avrupa sanayisi,” diye konuştu. Bakan, örnek olarak İspanya’nın 2024’te sipariş ettiği ancak 2030’dan önce teslim alamayacağı Patriot füze sistemlerini gösterdi.

2024 yılında 32 üye ülkeden 14’ünün savunma harcamaları, daha önce üzerinde anlaşılan yüzde 2’lik GSYİH hedefinin altında kaldı. Avrupa’nın ortalama harcamaları 2021’de GSYİH’nin yüzde 1,65’i iken 2024’te yüzde 2,02’ye yükseldi. ABD’nin harcamaları ise GSYİH’nin yüzde 3,4’ü seviyesinde sabit kaldı.

“Rus tehdidi” söylemi ve harcama planları

Avrupa’daki silahlanma, “Rus tehdidi” söylemleri eşliğinde artıyor. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, haziran ayındaki zirvede, “Rusya, silahlı kuvvetlerini şaşırtıcı bir hızla artırıyor ve yeniden yapılandırıyor,” dedi.

Rutte, “Üç, beş veya yedi yıl içinde Rusya bize başarıyla saldırabilir. Bu yüzden hazırlıklı olmalıyız,” diye ekleyerek askeri harcamaların artırılması gerektiğini belirtti.

Buna karşılık Rusya, önümüzdeki üç yıllık dönemde askeri harcamalarını düşürmeyi planlıyor. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, haziran ayında NATO yetkililerinin açıklamalarının ardından, “[Hükümette] herkes bu yönde düşünüyor. Avrupa ise harcamalarını nasıl artıracağını düşünüyor. Peki, kim saldırgan eylemlere hazırlanıyor? Biz mi, onlar mı?” ifadelerini kullandı.

Putin, “Eğer her şeyimiz dökülüyorsa, NATO’ya saldırmaya nasıl niyetlenelim? Saçmalıyorlar, kendileri de buna kesinlikle inanmıyor. Ama kendi halklarını buna inandırmaya çalışıyorlar. Neden? İnsanlardan daha fazla para koparmak ve sosyal alandaki ağır harcama yükünü kabul etmelerini sağlamak için,” diye konuştu.

Mart ayında Avrupa Birliği, 800 milyar avroluk “ReArm Europe” adlı yeniden silahlanma planını onayladı. Programa göre, bu planın finansmanı için AB’nin az gelişmiş bölgelerine yönelik yardım programından fon kullanılması, bütçe açığı ve kamu borcu eşiklerinin yükseltilmesi ve özel sermayenin daha aktif şekilde çekilmesi hedefleniyor.

NATO Genel Sekreteri Rutte, ek üretim hatlarının kurulması gerektiğini vurgulayarak önceliğin mühimmat, manevra kabiliyetine sahip kara birlikleri, uzun menzilli füzeler ve hava savunma sistemleri olduğunu belirtti.

Rutte, “Vergileri artırabilir, borçları çoğaltabilir veya başka bir yerden tasarruf bulabilirsiniz. Ama bu benim değil, ulusal siyasetçilerin işi. Benim tek yapmam gereken, toplu olarak Rusça dil kurslarına gitmemek için ihtiyacımız olan şeye sahip olduğumuzdan emin olmak,” önerisinde bulundu.

Fransa’nın askeri harcamaları ise GSYİH’ye oranla 2021’de yüzde 1,98 iken 2024’te yüzde 2,05’e yükseldi.