Bizi Takip Edin

Diplomasi

Rusya’yı çevreleyen NATO ülkelerinin askeri harcamaları üçte bir oranında arttı

Yayınlanma

Stokholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) verilerine göre, Rusya’ya komşu NATO ülkeleri, 2024 yılında askeri harcamalarını yüzde 32 artırarak 116,6 milyar dolara çıkardı. Polonya, Türkiye ve İsveç’in başı çektiği bu artış, ittifakın genel büyüme oranını önemli ölçüde aşıyor. Ukrayna’nın bütçesi de dahil edildiğinde bölgedeki toplam askeri harcama, Rusya’nın 149 milyar dolarlık bütçesini bir buçuk kat aşıyor.

Stokholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) verilerine göre, Rusya’yı çevreleyen NATO “kuşağı” ülkelerinin askeri harcamaları 2024 yılında 88,5 milyar dolardan 116,6 milyar dolara yükselerek yüzde 32’lik artış gösterdi.

Bu ülkelerin savunmaya ayırdığı pay, 2021’de Gayri Safi Yurtiçi Hasılasının (GSYİH) yüzde 1,7’si iken, bu oran 2023’te yüzde 2,1’e, 2024’te ise yüzde 2,5’e ulaştı. Büyüme hızı, harcamaları bir yılda yüzde 12 artan ittifakın genel ortalamasının oldukça üzerinde gerçekleşti.

Türkiye’den Norveç’e kadar uzanan ve Rusya, Belarus ve Ukrayna ile kara veya deniz sınırı bulunan 12 NATO ülkesinden 10’u, 1999’dan sonra ittifakın doğuya doğru genişleme dalgaları kapsamında örgüte katılmıştı.

Sınırdaki harcamalar üçte bir arttı

Bu ülkeler arasında 2024’te savunmaya en fazla harcamayı 38 milyar dolarla Polonya yaptı. Polonya’nın harcamaları 2023’e göre yüzde 44 arttı. Polonya’yı, harcamalarını yüzde 28 artırarak 25 milyar dolara çıkaran Türkiye ve yüzde 38’lik artışla 12 milyar dolara ulaşan İsveç takip etti.

Ukrayna’nın 2024 yılı askeri bütçesi 65 milyar dolar olarak belirlenirken, bu miktarın üçte ikisi olan 41 milyar dolar dış mali yardımlarla karşılandı. Batı’nın 44 milyar dolarlık askeri sevkiyatıyla birlikte Ukrayna’nın toplam askeri bütçesi 109 milyar dolara (GSYİH’nin yüzde 57’si) ulaştı.

Ukrayna dahil edildiğinde, bu NATO “kuşağının” toplam harcamaları 226 milyar dolara ulaşıyor. Bu rakam, SIPRI’nin 2024 yılı için 149 milyar dolar olarak tahmin ettiği Rusya’nın harcamalarından bir buçuk kat daha fazla.

2021’den bu yana olan döneme bakıldığında, Rusya’yı çevreleyen NATO ülkelerinin savunma bütçeleri üç yılda 47 milyar dolardan 87 milyar dolara yükseldi.

Ekonomiye oranla artış ise GSYİH’nin yüzde 0,8’i oldu. Özellikle Polonya, harcamalarını GSYİH’nin yüzde 2,2’sinden yüzde 4,2’sine çıkararak bu alanda ABD’yi bile geride bıraktı ve ittifakın en militarize üyesi haline geldi.

Kiev’in dış askeri yardımlar dahil toplam askeri bütçesi ise 10 milyar dolardan 118 milyar dolara çıktı.

NATO’dan yüzde 5 hedefi: “Uygulanamaz”

Haziran ayında yapılan NATO zirvesinde, üye ülkeler 2035 yılına kadar GSYİH’lerinin yüzde 5’ini savunmaya ayırma taahhüdünde bulundu.

Bu taahhüt, GSYİH’nin en az yüzde 3,5’inin temel silahlanma ihtiyaçlarına, yüzde 1,5’inin ise altyapının korunması, sivil savunma, inovasyon ve askeri-endüstriyel kompleksin geliştirilmesine harcanmasını öngörüyor.

Ancak İspanya Savunma Bakanı Margarita Robles, 27 Haziran’da yaptığı açıklamada bu hedefin “kesinlikle uygulanamaz” olduğunu söyledi.

Başbakan Pedro Sanchez de, “İspanya, savunmaya GSYİH’sinin yüzde 2,1’ini harcayacak, ne daha fazla ne daha az,” diyerek yüzde 5’lik harcamanın israf olacağını ekledi.

Robles, “Ne yüzde 5’i ne de yüzde 3,5’i karşılayabilecek bir sanayi mevcut değil; ne Amerikan ne de tabii ki Avrupa sanayisi,” diye konuştu. Bakan, örnek olarak İspanya’nın 2024’te sipariş ettiği ancak 2030’dan önce teslim alamayacağı Patriot füze sistemlerini gösterdi.

2024 yılında 32 üye ülkeden 14’ünün savunma harcamaları, daha önce üzerinde anlaşılan yüzde 2’lik GSYİH hedefinin altında kaldı. Avrupa’nın ortalama harcamaları 2021’de GSYİH’nin yüzde 1,65’i iken 2024’te yüzde 2,02’ye yükseldi. ABD’nin harcamaları ise GSYİH’nin yüzde 3,4’ü seviyesinde sabit kaldı.

“Rus tehdidi” söylemi ve harcama planları

Avrupa’daki silahlanma, “Rus tehdidi” söylemleri eşliğinde artıyor. NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, haziran ayındaki zirvede, “Rusya, silahlı kuvvetlerini şaşırtıcı bir hızla artırıyor ve yeniden yapılandırıyor,” dedi.

Rutte, “Üç, beş veya yedi yıl içinde Rusya bize başarıyla saldırabilir. Bu yüzden hazırlıklı olmalıyız,” diye ekleyerek askeri harcamaların artırılması gerektiğini belirtti.

Buna karşılık Rusya, önümüzdeki üç yıllık dönemde askeri harcamalarını düşürmeyi planlıyor. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, haziran ayında NATO yetkililerinin açıklamalarının ardından, “[Hükümette] herkes bu yönde düşünüyor. Avrupa ise harcamalarını nasıl artıracağını düşünüyor. Peki, kim saldırgan eylemlere hazırlanıyor? Biz mi, onlar mı?” ifadelerini kullandı.

Putin, “Eğer her şeyimiz dökülüyorsa, NATO’ya saldırmaya nasıl niyetlenelim? Saçmalıyorlar, kendileri de buna kesinlikle inanmıyor. Ama kendi halklarını buna inandırmaya çalışıyorlar. Neden? İnsanlardan daha fazla para koparmak ve sosyal alandaki ağır harcama yükünü kabul etmelerini sağlamak için,” diye konuştu.

Mart ayında Avrupa Birliği, 800 milyar avroluk “ReArm Europe” adlı yeniden silahlanma planını onayladı. Programa göre, bu planın finansmanı için AB’nin az gelişmiş bölgelerine yönelik yardım programından fon kullanılması, bütçe açığı ve kamu borcu eşiklerinin yükseltilmesi ve özel sermayenin daha aktif şekilde çekilmesi hedefleniyor.

NATO Genel Sekreteri Rutte, ek üretim hatlarının kurulması gerektiğini vurgulayarak önceliğin mühimmat, manevra kabiliyetine sahip kara birlikleri, uzun menzilli füzeler ve hava savunma sistemleri olduğunu belirtti.

Rutte, “Vergileri artırabilir, borçları çoğaltabilir veya başka bir yerden tasarruf bulabilirsiniz. Ama bu benim değil, ulusal siyasetçilerin işi. Benim tek yapmam gereken, toplu olarak Rusça dil kurslarına gitmemek için ihtiyacımız olan şeye sahip olduğumuzdan emin olmak,” önerisinde bulundu.

Fransa’nın askeri harcamaları ise GSYİH’ye oranla 2021’de yüzde 1,98 iken 2024’te yüzde 2,05’e yükseldi.

Diplomasi

UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Yayınlanma

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.

FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.

Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.

UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.

Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.

Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.

Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.

Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.

Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.

Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.

Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.

En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.

POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

Yayınlanma

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.

Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.

Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.

Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.

ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.

Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.

Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.

Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.

Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.

Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.

GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.

Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Yayınlanma

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.

Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.

The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.

ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.

Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu

Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.

Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.

Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.

Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.

Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English