Bizi Takip Edin

ASYA

ŞİÖ liderlerinden Semerkant Deklarasyonu: Yeni ve çok kutuplu bir düzen

Yayınlanma

Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Devlet Başkanları Konseyi toplantısının sonuçlarına ilişkin bildiri, üye devletlerin liderleri tarafından imzalandı. Liderler, örgütün diğer devletlerle işbirliğine açık olduğunu yeniden teyit etti.

Özbekistan’ın Semerkant şehrinde Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in ev sahipliğinde 22.’si düzenlenen zirve sona erdi. ŞİÖ üyesi Rusya, Çin, Kazakistan, Kırgızistan, Tacikistan, Pakistan, Hindistan ve Özbekistan liderleri zirve sonuçlarına ilişkin Semerkant Deklarasyonu’nu imzaladı.

Dünyanın yeni bir büyük değişim ve gelişim çağına doğru giderken, birçok zorluk ve tehditle karşı karşıya olduğuna dikkat çeken söz konusu deklarasyon, bölgesel istikrarı, sürdürülebilir ekonomik kalkınmayı, ulaşım ve iletişim bağlarını güçlendirmeyi, daha temsili, demokratik ve çok kutuplu bir uluslararası düzen inşa etmeyi amaçlayan çeşitli yaklaşımlar içeriyor.

Deklarasyonda Orta Asya’nın ŞİÖ için önemi vurgulanarak, “Örgütün üyeleri Orta Asya’yı ŞİÖ’nün çekirdeği olarak görüyor ve bölge ülkelerinin refah ve barış, sürdürülebilir kalkınma ve iyi bir komşuluk, güven ve dostluk alanı oluşturma çabalarını destekliyor” denildi.

Egemenliğe saygı ve iç işlere karışmama vurgusu

Her ülkenin kendi siyasi, ekonomik ve sosyal kalkınma yollarını seçme haklarına saygı duyulması ve her ülkenin ulusal egemenliğine, bağımsızlığına, toprak bütünlüğüne ve eşitliğine iç işlerine müdahale olmaksızın saygı gösterilmesi ilkesinin altı çizilen deklarasyonda, bu ilkelerin  uluslararası ilişkilerin sürdürülebilir gelişiminin temeli olduğu vurgulandı.

Üye ülkelerin, ŞİÖ’nün barış ve güvenliği koruma çabalarını güçlendirmeye devam edeceği teyit edilen bildiride, uluslararası ve bölgesel çatışmalarla mücadele etmek için üye ülkeler arasındaki ilişkilerin siyasi ve diplomatik yollarla derinleştirileceği kaydedildi.

Dünya çapındaki terör eylemlerini kınayan ŞİÖ liderleri, terörizmi, ayrılıkçılığı ve aşırıcılığı destekleyebilecek koşulları ortadan kaldırmayı amaçladıklarını beyan etti.

Liderler, Afganistan’da tüm etnik, dini ve siyasi grupların temsilcilerinin katılımıyla kapsayıcı bir hükümete ihtiyaç duyulduğunu kaydetti.

Nükleer silahsızlanma gündemi

Küresel füze savunma sistemlerinin bazı ülkeler tarafından tek taraflı olarak geliştirilmesini kınayan liderler, bunun uluslararası güvenlik ve istikrarı olumsuz etkilediğini dile getirdi.

Nükleer silahsızlanma gündemi hakkında konuşan ŞİÖ liderleri, Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması’nın taraf devletleri olarak, nükleer enerjinin barışçıl kullanımı konusunda işbirliğini geliştirmeyi amaçlayan anlaşmanın tüm ilkelerini dengelemeye ve desteklemeye devam edeceklerini bildirdi.

Çoklu alanlarda işbirliğinin derinleştirilmesi

Liderler, ekonomik gerçekler dikkate alınarak Dünya Ticaret Örgütünün etkinliğinin artırılması ve organizasyonda reform yapılması çağrısında bulundu.

ŞİÖ ülkeleri çeşitli alanlardaki işbirliğinin yanı sıra, inovasyon, girişimcilik, yoksulluğun azaltılması ve geleneksel tıptan oluşan görev güçlerinin oluşturulmasına ilişkin kararı da kabul etti.

ŞİÖ Devlet Başkanları Konseyi’nin 22. toplantısında ayrıca küresel gıda güvenliğinin korunması, uluslararası enerji güvenliği, iklim değişikliğinin ele alınması ve güvenli, istikrarlı ve çeşitlendirilmiş bir tedarik zincirinin sürdürülmesine ilişkin bir dizi bildiri ve belge de yayınlandı.

Bir sonraki Zirve Hindistan’da

Zirveye, örgüte üye Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Hindistan Başbakanı Narendra Modi, gözlemci ülkeler Belarus Cumhurbaşkanı Aleksandr Lukaşenko, Moğolistan Cumhurbaşkanı Ukhnaagiin Khurelsukh, İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi, davetli liderler Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Türkmenistan Cumhurbaşkanı Serdar Berdimuhammedov ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev katıldı.

Bu zirvenin ardından ŞİÖ dönem başkanlığı Hindistan’a geçerken, bir sonraki ŞİÖ Zirvesi 2023’te Hindistan’da yapılacak.

ASYA

Japonya’da LDP’nin fon skandalını araştıran meclis komitesi önümüzdeki hafta toplanacak

Yayınlanma

Japonya’da Meclis etik komisyonunun önümüzdeki hafta örtülü ödenek skandalının arka planını araştırmak üzere toplanacağı bildirildi.

The Japan Times’ın haberine göre, iktidardaki Liberal Demokrat Parti’yi (LDP) taviz vermeye zorlayan bir haftalık tartışmaların ardından, iktidar ve muhalefet partileri perşembe günü komitenin programı ve hükümetin gelecek mali yıl için bütçe teklifine ilişkin son müzakereler üzerinde anlaştı.

Japonya Anayasal Demokrat Partisi milletvekili ve komitenin kıdemli üyesi Manabu Terata perşembe günü gazetecilere yaptığı açıklamada, komitenin muhtemelen önümüzdeki çarşamba ve perşembe günü toplanarak beş üst düzey LDP milletvekilini bir komisyon planına karıştıkları gerekçesiyle sorgulayacağını söyledi.

Toplantının halka açık olup olmayacağı ise henüz bilinmiyor. Prensip olarak komitenin ifade verecek her bireyin iradesini dikkate alması gerekiyor ve katılmayı kabul eden beş milletvekili de toplantının gizli kalmasını tercih edeceklerini ima etti.

Ancak Terata, önümüzdeki hafta başında yapılacak son görüşmelerde muhalefetin toplantıların açık yapılması için bastırmaya devam edeceğini de sözlerine ekledi.

Terata, “Hesap verebilirliği sağlamanın en önemli koşullarından birinin bu kişilerin seçmenlere kamuoyu önünde açıklama yapması ve bizim de sorgulama yapmamız olduğuna inanıyorum” dedi ve ekledi: “Bu yönde çalışmaya devam etmek istiyorum.”

Kishida, rüşvet skandalı sonrası LDP liderliğinde değişikliklere devam ediyor

Dört ana muhalefet partisi – Anayasal Demokrat Partisi CDP, Nippon Ishin no Kai, Japon Komünist Partisi ve Halk için Demokratik Parti – başlangıçta 51 LDP milletvekilinin katılımını talep etmişti. Perşembe günü öğleden sonra itibariyle ise beş LDP milletvekili katılmayı kabul etti.

LDP, muhalefetin baskısı altında, katılabilecek ve katılmak isteyen milletvekillerini kendi içinde seçiyor.

Parlamento düzenlemeleri, zan altındaki bir milletvekilinin ifade vermeyi teklif etmesi halinde bir komisyonun açılmasına izin veriyor.

İktidar partisi, muhalefetin skandala karışan daha fazla sayıda milletvekilinin komisyona katılması konusunda ısrarını sürdürmesi üzerine bütçe görüşmelerinin hızlandırılması karşılığında taviz vermek zorunda kaldı.

Bütçenin onaylanması için önemli bir ön koşul olan halka açık oturum ise önümüzdeki perşembe günü yapılacak.

Okumaya Devam Et

ASYA

Çin araştırma gemisinin Maldivler’e ulaşması Hindistan’ın güvenlik endişelerini artırdı

Yayınlanma

Küresel gemi takip verilerine göre, bir Çin araştırma gemisi perşembe günü Maldivler’e ulaştı. Hindistan’da tedirginlik yarattı.

MarineTraffic verilerine göre, Çin’in doğal kaynaklar bakanlığına bağlı bir araştırma enstitüsüne ait olan Xiang Yang Hong 03, Çin’in güneydoğusundaki Xiamen limanından ayrıldıktan bir aydan fazla bir süre sonra Maldivler’in başkenti Male’de bir liman ziyareti gerçekleştirdi.

Gemi takip verilerine göre sivil gemi buraya varmadan önce üç haftadan fazla bir süre Hindistan, Maldivler ve Sri Lanka’nın münhasır ekonomik bölgelerinin hemen dışındaki sularda araştırma yaptı.

Çin Dışişleri Bakanlığı geminin yaptığı araştırmanın “sadece” barışçıl amaçlarla bilimsel anlayışa fayda sağlamak için yapıldığını söyledi.

ABD’li bir düşünce kuruluşu ocak ayında Çin donanmasının, deniz kuvvetlerinin konuşlandırılması için “bu görevlerden elde edilen verilerden yararlanabileceği” yorumunu yapmıştı.

Son yıllarda Hindistan, orduya ait olmasalar bile Çin’in Hint Okyanusu’ndaki araştırma gemilerinin varlığından duyduğu endişeyi dile getirmişti.

Hintli bir güvenlik yetkilisi daha önce gemilerin “çift kullanımlı” olduğunu, yani topladıkları verilerin hem sivil hem de askeri amaçlar için kullanılabileceğini iddia etmişti.

Xiang Yang Hong 03 Hint Okyanusunu birçok kez ziyaret etti.

Gemi 2021 yılında Endonezya’daki Sunda Boğazı’ndan geçerek Endonezyalı yetkilileri alarma geçirmişti.

Roket ve füze fırlatmalarını takip edebilen askeri bir gemi olan Yuan Wang 5 ise, 2022 yılında Kolombo’ya vararak Hindistan’ı alarma geçirmişti..

Sri Lanka’ya en son Ekim 2023’te bir Çin araştırma gemisi yanaşmış ve Hindistan’ın endişelerini yeniden canlandırmıştı. Ancak ocak ayında ada ülkesi yabancı araştırma gemilerine bir yıl süreyle moratoryum uygulayarak Çin’in uğrayacağı bir limanı fiilen reddetti.

Xiang Yang Hong 03’ün gelişi, Maldivler Devlet Başkanı Muhammed Muizzu’nun ocak ayında Çin’e yaptığı ve Pekin’in 920 milyon yuan (128 milyon $) ‘karşılıksız yardım teklifiyle’ ilişkileri geliştirdiği ziyaretin ardından gerçekleşti.

Maldivler, geminin kendi sularında hiçbir araştırma yapmayacağını, sadece personel rotasyonu ve malzeme ikmali için duracağını söyledi.

Okumaya Devam Et

ASYA

Çin, balıkçı teknesi krizinden sonra Tayvanlı teknelere yönelik denetim başlattı

Yayınlanma

Geçtiğimiz hafta Tayvan devriyelerinin takip ettiği Çin balıkçı teknesinin alabora olması sonucu iki Çinli balıkçının hayatını kaybetmesinin ardından gerilimin yükselebileceğine dair endişe artıyor.

Bu hafta Çin kıyı devriye botları, anakaradan sadece birkaç kilometre uzakta bulunan Kinmen takımadaları açıklarındaki sularda faaliyet gösterdi ve denetim için Tayvanlı bir tur teknesine bindi. Tayvan yönetimi gemiye çıkışın “paniğe” neden olduğunu söyledi.

Denetim, Taipei’nin Kinmen ve yakındaki Matsu adaları yakınlarında “kısıtlı sular” kurduğu 1990’lardan bu yana devam eden statükodan bir kopuş olarak yorumlandı. On yıllar boyunca Çin ve Tayvan sahil güvenlik gemileri bu sınırlara genel olarak uydular.

Tayvan’ın iktidardaki Demokratik İlerleme Partisi (DPP) yetkililerinden Wen Lii, “teamüllerin çiğnenmesi ve Tayvan’ın kısıtlı sularının sınırlarının bulanıklaştırılmasının endişe verici olduğunu” söyledi.

“Bu fiilen Çin’in kolluk kuvvetlerinin genişletilmesi anlamına geliyor” dedi ve ekledi: “Bu aynı zamanda Pekin’in, Tayvan Boğazı’nın orta çizgisinin ötesinde ve şimdi de Kinmen çevresindeki sularda sık sık askeri saldırıları içeren daha geniş çaplı baskılarının bir parçasını temsil ediyor.”

Çin Global Times gazetesi ise, Çin’in anakaradaki balıkçıların güvenliğini korumak amacıyla Xiamen ve Kinmen arasındaki sularda kolluk kuvvetlerini ve devriyeleri güçlendirdiğini yazdı.

Global Times, Pekin’in operasyonunun tamamen haklı olduğunu savundu ve DPP’yi somut eylemlerle anakara balıkçılarının canlarına ve mallarına saygı göstermeye çağırdı.

Çin Sahil Güvenlik (CCG) sözcüsü Gan Yu da, Fujian sahil güvenliğinin deniz hukuku uygulamasını güçlendireceğini ve balıkçıların can ve mal güvenliğini sağlamak için Xiamen ve Kinmen arasındaki sularda düzenli olarak hukuk uygulaması ve devriye gezeceğini açıkladı.

Geçmişte anakara Xiamen ve Kinmen arasındaki sularda çok sık kolluk kuvveti ve denetim yapmıyordu ve Tayvan yetkililerinin yasa uygulamalarına karşı nadiren sert karşı önlemler alıyordu.

Çinli balıkçı teknelerine yönelik müdahalenin ardından, anakara bu olaya tepki olarak denetimleri başlattı.

Pekin ayrıca “Tayvan’ın anakara balıkçılarına yönelik acımasız muamelesini ve Tayvan’ın ‘şiddetli kolluk kuvvetleri’ uygulamalarını” da kınadı. Tayvan ise suçlamaları reddetti.

Pekin ve Tayvan arasında balıkçı teknesi krizi

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English