Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü (IISS) tarafından hazırlanan rapor, Rusya’nın Avrupa’daki NATO askeri altyapısını ve hava savunma zafiyetlerini izlemek amacıyla gölge filosuna ait tankerleri denizden İHA fırlatma platformu olarak kullandığına işaret ediyor. Raporda, Ağustos 2024 ile Şubat 2026 döneminde Avrupa semalarında stratejik öneme sahip askeri noktalar üzerinde tespit edilen 144 İHA vakası ele alındı.

Rusya’nın, Avrupa ülkelerindeki NATO askeri altyapısını gözetlemek ve hava savunma sistemlerindeki zafiyetleri tespit etmek amacıyla gölge filosuna ait tankerleri deniz platformu olarak kullandığı ihtimali üzerinde duruluyor.

Londra merkezli düşünce kuruluşu Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü (IISS) analistleri tarafından hazırlanan ve Bloomberg tarafından aktarılan rapora göre, Moskova yönetiminin bu adımları geniş kapsamlı bir istihbarat faaliyetinin parçası olarak değerlendiriliyor.

Perşembe günü yayımlanan raporda yer alan verilere göre, Ağustos 2024 ile Şubat 2026 arasındaki dönemde, aralarında İrlanda’nın da yer aldığı 11 Avrupa ülkesinin hava sahasında toplam 144 İHA uçuşu kayda geçirildi.

Bu uçuşlar sebebiyle bazı bölgelerde büyük havalimanlarının geçici olarak kapatılması gibi ciddi aksaklıklar yaşandığı belirtiliyor. Tespit edilen İHA vakalarının yaklaşık yarısının doğrudan askeri tesislerin üzerinde gerçekleştiği aktarılıyor.

İnsansız hava araçlarının, ABD’ye ait B61-12 taktik nükleer bombalarının depolandığı üsler ile Fransa’nın balistik füze taşıyan denizaltılarına ev sahipliği yapan askeri liman gibi son derece hassas ve stratejik bölgelerin üzerinde uçtuğu bildiriliyor.

Raporda, söz konusu uçuşların Rusya’nın Avrupa semalarındaki koordineli gözetleme faaliyetlerinin bir parçası olduğu, temel amacın ise kıtadaki hava savunma ağını haritalandırmak ve test etmek olduğu ifade ediliyor.

Avrupa’daki mevcut hava savunma sistemlerinin füze, bombardıman uçakları ve savaş jetleri gibi daha büyük tehditlere karşı tasarlandığı, bu sebeple alçaktan uçan, yavaş ve küçük boyutlu İHA’ları tespit etmekte ve izlemekte zorlandığı kaydediliyor.

Çalışmanın eş yazarlarından Charlie Edwards, konuya dair yaptığı açıklamada, “Rusya ile bağlantılı gemilerin ve bu ülkeye hizmet eden gölge filonun, İHA’ları fırlatmak, sinyallerini yakalamak ya da bu sinyalleri aktarmak amacıyla deniz platformu olarak kullanılmış olmasını muhtemel görüyoruz” ifadelerini kullandı.

Patruşev: NATO gemilerini beklemeden düşmanın burnunun dibinde olmalıyız

Avrupa’nın yanıtı yetersiz kaldı

İHA ihlallerine maruz kalan Almanya, Danimarka, Belçika ve Hollanda gibi Avrupa ülkelerinin, bağlantılar belirgin olmasına rağmen bu eylemlerden dolayı doğrudan Rusya’yı suçlamaktan kaçındığı belirtiliyor.

Raporda, Avrupa devletlerinin bu duruma yönelik kurumsal reaksiyonu “parçalı” ve “uyumsuz” olarak nitelendirilirken, sorumluların tespit edilme sürecinin çok yavaş işlediği ve verilen yanıtların çoğunlukla orantısız kaldığı vurgulanıyor.

Edwards, Akdeniz bölgesinde benzer İHA faaliyetlerinin görülmemesini, bu havzadaki deniz gözetleme kapasitesinin gelişmiş olmasına ve ABD denizaltılarının bölgedeki yoğun varlığına bağlıyor.

Analist, Akdeniz’de fark edilmeden hareket etmenin ve bu tip platformlardan hava aracı yönlendirmenin çok daha güç olduğunu ekliyor.

Denetimler başlayınca uçuşlar kesildi

Araştırmanın diğer yazarı Louis Byrne ise bazı hükümetlerin bu olayları kendi içlerinde aktif olarak soruşturduğunu ifade etti.

Byrne, 2026 yılının başlarında Avrupa ülkelerinin gölge filoya ait tankerleri denizlerde durdurmaya ve üzerlerinde arama yapmaya başlamasıyla birlikte, şüpheli İHA uçuşlarının neredeyse tamamen bıçak gibi kesildiğine dikkat çekti.

Bu gelişmelerle eş zamanlı olarak Avrupa Birliği (AB), Akdeniz’de gölge filoya ait tankerlerin durdurulması ve aranması için askeri gemilerin görevlendirilmesine izin veren bir düzenlemeyi yakın dönemde onaylamıştı.

Bugüne kadar bu sınıftaki yaklaşık on gemiye yönelik operasyonlar gerçekleştiren Ukrayna ise Birleşmiş Milletler’e (BM) başvuruda bulunarak gölge filo tankerlerinin meşru askeri hedef olarak tanınmasını talep etmişti.

AB, Birleşik Krallık’taki başbakanlık değişikliğinin, uzun süredir tartışılan Brexit’in yeniden düzenlenmesi konusunda bir anlaşmaya varılmasını yavaşlatmayacağını umuyor.

Avrupa Komisyonu, Başbakan Keir Starmer’ın halefinin göreve başlamasından sonraki günler ve haftalar içinde tarım ve ticaret konularındaki uzun süredir devam eden müzakereleri sonuçlandırmayı planlıyor.

POLITICO’ya göre Brüksel’in onaylamayı planladığı konular arasında, gıda ürünlerinin ithalat ve ihracatını düzenleyen bitki sağlığı kurallarına ilişkin bir anlaşma; işletmelerin yüksek karbon vergileri ödemesini önlemek için emisyon ticareti sistemlerinin uyumlaştırılması; ve gençlerin sınırlı sürelerle yaşamalarını, seyahat etmelerini, eğitim görmelerini veya çalışmalarını sağlayacak karşılıklı bir gençlik hareketliliği programı yer alıyor.

Bu üç alanda, yaz tatili öncesinde tarafların bir araya gelmesi öncesinde anlaşmaya varılması bekleniyordu.

Başlangıçta 22 Temmuz’da yapılması planlanan AB-Birleşik Krallık zirvesi, bu ayın başlarında Starmer’ın istifasının ardından ertelendi.

Zor günler geçiren İşçi Partisi lideri, ilişkilerde büyük bir “resetleme” duyurmayı umuyordu.

Fakat POLITICO’ya konuşan Avrupalı yetkililerden biri, AB’nin ivmeyi kaybetmemek için yeni bir hükümetin göreve başlamasının ardından zirveyi “mümkün olan en kısa sürede” yeniden gündeme almayı planladığını söyledi.

Henüz kesin bir tarih belirlenmedi ama ekim ortası en olası tarih olarak görülüyor.

İkinci bir yetkili, bu hızın Brüksel’de, Reform UK’in anketlerde yükselişte olması nedeniyle, karşılıklı yarar sağlayan anlaşmaları bir an önce sonuçlandırmanın daha iyi olacağına dair farkındalığı yansıttığını söyledi.

İngiliz hükümeti ayrıca, Ukrayna’ya yönelik bir savunma planına katılma konusunda ilgi gösteriyor.

Bu plan kapsamında, İngiltere savunma sektöründen yapılacak alımlar, AB tarafından verilen 90 milyar avroluk kredi ile finanse edilebilecek.

Bunun dışında, ülkenin AB’nin iç elektrik pazarına entegrasyonu konusunda da görüşmeler sürüyor.

Her iki konunun da temmuz zirvesine kadar çözülmesi beklenmese de üç aylık ek süre, yeniden planlanan toplantıya yetiştirilmek üzere bir anlaşmanın duyurulmasını mümkün kılabilir.

Büyük Manchester eski Belediye Başkanı Andy Burnham, Starmer’ın yerini alacak en güçlü aday olarak görülüyor ve İngiliz müzakereciler, görüşmeleri baltalayacak türde önemli bir politika değişikliği beklemediklerini belirttiler. 

Fakat müzakerelerin her iki tarafındaki yetkililer, planlanan anlaşmaların onay alabilmesi için hâlâ önemli çalışmaların yapılması gerektiği konusunda uyarıda bulundu.

Bu çabaların bir parçası olarak, Birleşik Krallık AB İlişkileri Bakanı Nick Thomas-Symonds, giderek belirsizleşen jeopolitik ortam karşısında ticari bağları kolaylaştırmak ve iki ekonomiyi birbirine bağlamak amacıyla tasarlanan ortak gündemi görüşmek üzere çarşamba günü Brüksel’e gitti.

Thomas-Symonds, AB Ticaret Komiseri Maroš Šefčovič ile yapacağı görüşmeler öncesinde, “Bugün Brüksel’de gerçekleştireceğim toplantılar, geçen yılki Zirve’de duyurduğumuz, hane halkı faturalarını düşürmeyi, gençlere fırsatlar sunmayı ve ülkemizin güvenliğini güçlendirmeyi amaçlayan anlaşmaları hayata geçirmeye odaklanıyor,” dedi.

İki diplomatın doğruladığı bilgilere göre, çarşamba günü Komisyon ile yapılan kapalı kapı toplantısında AB büyükelçilerine de müzakerelerin son durumu hakkında bilgi verildi.

OPEC+ koalisyonu bünyesindeki yedi ülkenin, küresel piyasalardaki fiyat düşüşüne rağmen ağustos ayından itibaren petrol üretim hedeflerini artırmaya devam edeceği belirtiliyor. Reuters haber ajansına konuşan kaynaklar, artış miktarının haziran ve temmuz aylarındaki seviyelerle benzer olacağını ifade ediyor.

OPEC+ anlaşması kapsamında yer alan petrol üreticisi ülkelerin, ağustos ayından itibaren üretim hedeflerini yükseltme yönünde karar alması bekleniyor.

Reuters haber ajansına bilgi veren ve kimliklerinin açıklanmasını istemeyen üç kaynak, üretici ülkelerin arz artışını sürdürme eğiliminde olduğunu kaydetti.

Planlamalara göre ağustos ayında petrol üretiminin, haziran ve temmuz aylarındaki artış hızına paralel olarak günlük yaklaşık 188 bin varil seviyesinde artırılması öngörülüyor.

Konuya ilişkin resmi kararın, 5 Temmuz günü yapılması planlanan toplantıda alınabileceği belirtiliyor.

Söz konusu arz artışı planı, petrol fiyatlarında gözlenen düşüş eğiliminin yaşandığı bir dönemde gündeme geliyor. Küresel gösterge niteliğindeki Brent ham petrolünün varil fiyatı, halihazırda 72 doların hemen üzerinde işlem görüyor.

Birleşik Arap Emirlikleri’nin mayıs ayında gruptan ayrılmasının ardından geriye kalan yedi OPEC+ ülkesi olan Suudi Arabistan, Rusya, Irak, Kuveyt, Kazakistan, Cezayir ve Umman, haziran ayı için üretimlerini günlük 188 bin varil artırma kararı almış, aynı miktar temmuz ayı için de onaylanmıştı.

Geçen hafta, OPEC içindeki en büyük petrol üreticilerinden biri olan Irak’ın Petrol Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, organizasyonun ülkenin petrol üretimi kotasını kademeli olarak iade etmeye başladığı aktarılmıştı.

ABD ve İsrail ile İran arasındaki gerilimlerin tetiklediği Ortadoğu krizi ve ihracat hatlarında yaşanan engellemeler nedeniyle, nisan ayında OPEC ülkelerinin toplam petrol üretimi son 36 yılın en düşük seviyesine gerilemişti.

Yılın ilk çeyreğinde, Irak’ın güneyindeki petrol sahalarında üretimin yüzde 70 oranında düştüğü bildirilmişti.

Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş engellerinin ardından Bağdat yönetimi ile Kürdistan Bölgesel Yönetimi, geçici olarak durdurulan petrol ihracatının Türkiye’deki enerji üssü olan Ceyhan Limanı üzerinden yeniden başlatılması konusunda uzlaşmaya varmıştı.