Suudi Arabistan NEOM projesinde geri adım atıyor

Suudi Arabistan, 2030 Vizyonu’nun amiral gemisi olan 1,5 trilyon dolarlık NEOM projesini, maliyet artışları ve petrol gelirlerindeki düşüş nedeniyle önemli ölçüde küçültmeye hazırlanıyor. Başlangıçta 170 kilometrelik devasa dikey bir şehir olarak kurgulanan The Line projesinin hedefleri revize edilirken, bölgenin gelecekte yapay zeka odaklı veri merkezleri için üs haline getirilmesi planlanıyor.

Riyad yönetimi, yıllardır süregelen gecikmeler ve maliyetlerdeki yükselişin ardından, 1,5 trilyon dolarlık devasa projesi NEOM’u önemli ölçüde küçülterek yeniden tasarlıyor.

Financial Times’ın (FT) konuya aşina kaynaklara dayandırdığı haberine göre, NEOM Yönetim Kurulu Başkanı Veliaht Prens Muhammed bin Selman, projenin ilk inşa aşamasının tamamlanmasıyla birlikte hedeflerin daraltıldığı daha küçük ölçekli plan üzerinde çalışıyor.

Kaynaklar, bu değişimin başlangıçtaki iddialı konseptten bir geri adım niteliği taşıdığına işaret ederken, bir yetkili, “Sistem, hedeflerini gerektiğinde revize edip uyarlama kapasitesine sahip olduğunu gösteriyor” değerlendirmesinde bulundu.

Yeni odak: Yapay zeka ve veri merkezleri

2017’de duyurulan ve Suudi Arabistan’ın kuzeybatısında Kızıldeniz kıyısında yükselmesi planlanan NEOM, yüksek teknoloji odaklı yerleşim vizyonuyla 2030 hedeflerinin vitrini olarak lanse edilmişti.

Özellikle 170 kilometre uzunluğunda tasarlanan dikey şehir The Line, kent yaşamını kökten değiştirme iddiasındaydı.

Ancak yeni planlamayla birlikte The Line’ın radikal bir dönüşüm geçireceği belirtiliyor.

Kaynaklar, projenin mevcut altyapıyı bambaşka şekilde kullanarak veri merkezleri için merkez üssü haline gelebileceğini kaydediyor.

Deniz suyu ile soğutma avantajına dikkat çeken bir kaynak, “Kıyıda olması nedeniyle deniz suyu ile soğutma yapılabilecek; bu da burayı yapay zeka veri merkezleri için ideal bir nokta kılıyor” ifadelerini kullandı.

Düşük petrol fiyatları kamu finansmanını baskılıyor

NEOM yönetiminin, girişimleri ulusal hedeflerle uyumlu hale getirmek için “önceliklendirme yöntemlerini sürekli değerlendirdiğini” açıkladığı bu dönemde, Riyad üzerindeki mali baskı artıyor.

Petrol fiyatlarının varil başına 66 dolar seviyelerinde seyretmesi, bütçesini dengelemek için 90 doların üzerinde bir rakama ihtiyaç duyan Suudi Arabistan’ı harcama kısıntısına zorluyor.

Kamu finansmanının ana damarı olan devlet petrol şirketi Aramco, pazartesi günü yılın ilk tahvil ihracını gerçekleştirerek 2 milyar dolar kaynak sağladı.

Ülkenin 2030’da Expo fuarına ve 2034’te futbol Dünya Kupası’na ev sahipliği yapacak olması da maliyet yükünü ağırlaştıran diğer temel faktörler arasında yer alıyor.

Kamu Yatırım Fonu’nun megaproje portföyü mercek altında

Prens Selman’ın başkanlığını yürüttüğü 1 trilyon dolarlık Kamu Yatırım Fonu (PIF) bünyesindeki tüm megaprojeler kapsamlı bir incelemeden geçiriliyor.

Son 10 yılda aktarılan devasa kaynaklara rağmen projelerin beklenen getiriyi sağlamaması, eleştiri oklarını fon yönetimine çevirmiş durumda.

New York Times, geçtiğimiz kasım ayında yayımladığı analizde, PIF’in yeni yatırımlar için nakit sıkıntısı yaşamaya başladığını ve ülke servetinin büyük bölümünün mali açıdan zorlanan projelere aktarıldığını öne sürmüştü.

Riyad yönetimi, şimdi bu projeleri daha gerçekçi bir zemine oturtarak mali sürdürülebilirliği sağlamaya çalışıyor.