Avrupa
Tarihçi Doç. Dr. Amar: Berlin yönetimi ulusal çıkar nihilizmine sürüklendi

Koç Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Tarik Cyril Amar, Saksonya-Anhalt eyalet seçimlerinin ardından geleneksel partilerin uyguladığı tecrit stratejisinin tamamen çöktüğünü vurguladı. Berlin yönetiminin Rusya ile tırmandırdığı vekalet savaşı yüzünden Almanya’yı ekonomik ve stratejik bir felakete sürüklediğini belirten tarihçi Amar, Avrupa’nın Washington’a bağımlı kalmadan Rusya ile rasyonel bir güvenlik mimarisi kurması gerektiğini ifade etti.
Koç Üniversitesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi, 20. yüzyıl tarihçisi, yazar ve siyaset analisti Doç. Dr. Tarik Cyril Amar, Almanya merkezli 99 ZU EINS kanalında gazeteci Daniel’in sunduğu Odak Noktaları programında Almanya’nın iç siyaseti, Saksonya-Anhalt eyalet seçimleri, tırmanan militarizm ve küresel jeopolitik dengeler üzerine değerlendirmeler yaptı.
Almanya’da aşırı sağcı Almanya için Alternatif partisinin Saksonya-Anhalt eyaletinde elde ettiği seçim başarısını değerlendiren Amar, ana akım partilerin yıllardır uyguladığı tecrit stratejisinin çöktüğünü belirtti.
Tarihçi Amar, siyasi yelpazedeki geleneksel yapıların çaresizlik içinde kaldığını vurguladı.
“Güvenlik duvarı bir zombiydi, kafasından vuruldu”
Geleneksel partilerin AfD ile işbirliğini reddetmek için kurduğu tecrit hattını yorumlayan Amar, “Güvenlik duvarı zaten yaşayan bir ölüden farksızdı, ancak bu seçimle birlikte adeta kafasından vuruldu. Bu stratejinin hiçbir şekilde işlemediği ampirik olarak kanıtlandı. Güvenlik duvarı uygulaması AfD’ye olağanüstü derecede alan açtı ve bu anlamsız tutum sürdükçe parti güçlenmeye devam edecek” ifadelerini kullandı.
Bir siyasi hareketin yasaklanmaması durumunda sistem dışına itilmesinin ters tepeceğini dile getiren Amar, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Bir partiyi yasaklamıyorsanız, ki ben yasaklanmasına da karşıyım, ‘seçimlere katılabilirsiniz ama koalisyon pazarlıklarında yer alamazsınız’ diyemezsiniz. Bu iki temel nedenden ötürü felaket getirir. İlk olarak AfD kendisini sistemin mağduru olarak sunma şansı yakalıyor. Seçmenleri de yerleşik düzene karşı mücadele ettikleri yönünde güçlü bir duyguya kapılıyor. İkinci ve çok daha temel neden ise federal sistemimizin koalisyon mantığıyla ilgilidir. İnsanlara ‘oy verebilirsiniz ama meclisteki sandalye sayınız ne olursa olsun koalisyon kuramazsınız’ dediğiniz anda, o yurttaşları ikinci sınıf seçmen konumuna düşürürsünüz. Başka bir partiye verilen oyun sağladığı yürütmeyi belirleme gücünü onların elinden alırsınız.”
Hristiyan Demokrat Birlik lideri Friedrich Merz’in seçim sonrası tutumunu Stalingrad Muharebesi’ndeki teslim oluş sürecine benzeten Amar, “Merz pes etmeyeceğini söylüyor. Bu durum bana 1943 yılının Şubat sabahında karargah kapısı çalınana kadar direneceğini söyleyen Mareşal Paulus’u hatırlatıyor. Merz şimdiden Saksonya-Anhalt için Anayasa ve federal sadakat ilkelerini hatırlatmaya başladı. Bu ilkeler teorik olarak doğrudur fakat Magdeburg’da bu ilkelere saldıran olmadı. Merz aslında yargıyı ve anayasal araçları siyasi bir sopa gibi kullanarak merkeziyetçi bir baskı kurmak istiyor. İki milyon nüfuslu bir eyaleti vesayet altına almaya kalkışmak, Alice Weidel, Tino Chrupalla ve Björn Höcke’nin kapalı kapılar ardında kutlama yapmasına yol açar” dedi.
Sahra Wagenknecht İttifakı üyesi olduğunu ancak parti adına konuşmadığını hatırlatan Amar, AfD ile Sahra Wagenknecht İttifakı arasında aritmetik olarak mümkün görünen bir koalisyon ihtimalinin siyaseten tamamen geçersiz olduğunu, iki hareketin yan yana gelmesinin tabanlar nezdinde kabul görmeyeceğini dile getirdi.
“Merkez siyaset ucuz enerji ve barış rotasına dönmeli”
Berlin’deki karar vericilerin AfD’nin yükselişini durdurmak için atması gereken adımların aslında son derece net olduğunu belirten Amar, hükümetin savaş çizgisini terk etmesi gerektiğini söyledi.
Alman halkının derin bir savaş korkusu taşıdığını ifade eden Amar, şu değerlendirmeyi yaptı:
“Berlin yönetiminin AfD’nin zeminini kaydırması zor değil. Öncelikle vekalet savaşı siyasetinden vazgeçmeleri gerekir. İnsanlar savaştan gerçekten korkuyor. Rusya ile yürütülen çatışma rotasından çıkıldığı takdirde ülkeye yeniden ucuz enerji getirme imkanı doğar. Bu iki unsur birbirine doğrudan bağlıdır. Aynı zamanda geleneksel partilerin göç alanında AfD ile yarışmayı bırakması şart. Çünkü merkez partiler ne kadar sertleşirse sertleşsin, AfD daima çok daha radikal ve acımasız önerilerle onların önüne geçecektir. Merkez siyasetçilerin yapması gereken asıl hamle, kemer sıkma politikalarını çöpe atarak halkın ekonomik refahını yeniden güvenceye almaktır. Rusya ile barış ve ekonomik işbirliği istemek Vladimir Putin sempatizanlığı anlamına gelmez; rasyonel bir devlet aklının gereğidir.”
Almanya’nın askeri kapasitesi ve jeopolitik gücü konusundaki yanılsamalara dikkat çeken Amar, Berlin’deki elitlerin Rusya’nın askeri ve nükleer kapasitesini hafife aldığını kaydetti.
“1941 yılındaki dev yanılgı tekrar ediyor”
Almanya’nın geçmişteki hatalı askeri değerlendirmeleriyle günümüz arasındaki benzerlikleri aktaran Amar, tarihsel paralelliklerin ürkütücü boyutlara ulaştığını ifade etti.
Tarihçi Doç. Dr. Amar, Alman karar alıcılarının içine düştüğü zihinsel karmaşayı şu sözlerle açıkladı:
“Almanya’nın Sovyetler Birliği ile açık bir savaşa giriştiği 1941 yılının Haziran ayında da benzer bir kibir hakimdi. Alman tarafı Sovyetleri killi ayaklar üzerindeki dev olarak nitelendiriyor, güçlü bir darbe indirildiğinde tüm sistemin çökeceğini zannediyordu. Bu yanılsamayı besleyen temel etken, Sovyetler Birliği’nin hemen öncesinde Finlandiya’ya karşı yürüttüğü Kış Savaşı’nda sergilediği zayıf performanstı. Moskova o savaşı kazandı ancak ağır kayıplar verdi. Bugün Almanya’da Ukrayna cephesine bakıp benzer bir kibre kapılanlar var. Rus ordusunun Ukrayna’da yavaş ilerlemesini izleyerek onların gerçek gücünü küçümsüyorlar. Bu durum bir tür akıl tutulmasıdır. Bir yandan Rusya’nın tüm Avrupa’yı işgal edebilecek güçte olduğunu söyleyip diğer yandan onların ilkel ve çaresiz olduğunu öne sürüyorlar. Rusya’nın doğrudan bir NATO çatışmasında neleri seferber edebileceğini tamamen göz ardı ediyorlar.”
Nükleer dengeler konusunda Batı başkentlerinde tehlikeli bir cehaletin hüküm sürdüğünü belirten Amar, Moskova’nın nükleer silahlarını asla kullanmayacağı varsayımının ve Fransa ile İngiltere’nin nükleer cephaneliğinin NATO için yeterli bir denge unsuru oluşturacağı inancının stratejik bir fanteziden ibaret olduğunu söyledi.
“1990 yılında yaşanan birleşme değil, fiili bir ilhaktı”
Doğu Almanya’da aşırı sağın yükselişini geçmişin otoriter mirasına bağlayan sosyolojik tezleri sert bir dille eleştiren Amar, bu yaklaşımın tamamen temelsiz olduğunu ifade etti.
Eski Doğu Almanya topraklarında yaşayan yurttaşların Batı sistemine yönelik şüpheciliğini sağlıklı bir tepki olarak yorumlayan Amar, şu ifadeleri kullandı:
“Doğu eyaletlerindeki insanların geçmişteki otoriter rejim alışkanlıkları yüzünden demokrasiyi beceremediği yönündeki iddia tam bir zırvalıktır. Olay tam tersidir. Doğu’daki yurttaşlar, Batı Almanya’da nesiller boyu zihinlere kazınan geleneksel parti düzenine yönelik aşırı hürmetten yoksundur. Biz Batı’da gözümüzü kapatıp aynı partilere oy vermeye şartlandırılarak büyütüldük. Doğu’da bu körü körüne itaat mekanizması bulunmuyor ve bu durum aslında demokratik açıdan sağlıklıdır. 1990 yılındaki süreç, aklı başında herkesin bildiği üzere gerçek bir birleşme değildi; fiili bir ilhaktı. Batı Almanya, Doğu’yu yuttu. O dönem iki devletin de feshini öngören yeni bir anayasa meclisi toplanabilirdi ancak Soğuk Savaş’ın asimetrik sonuçları sebebiyle Batı sistemi Doğu’ya zorla genişletildi. İnsanlar uzun yıllar süren derin ekonomik yıkımlar yaşadı. Bu mağduriyet geçmişteki rejimin değil, kurulan bu yeni düzenin eseriydi.”
Saksonya-Anhalt eyaletinde göçmen nüfusun büyük kentlerdeki gibi yoğun olmadığını, kayıtlı yabancı nüfusun çoğunluğunu Ukraynalılar, Suriyeliler ve Polonyalıların oluşturduğunu belirten Amar, sağ siyasetin reel sorunlardan ziyade geleceğe dair pompalanan korkular üzerinden kitleleri mobilize ettiğine dikkat çekti.
“AfD artık bir protesto hareketi değil, kitle partisidir”
AfD’nin sadece toplumun dışına itilmiş yoksul kesimlerin partisi olduğu yönündeki tezin geçerliliğini yitirdiğini ifade eden Amar, hareketin sınıfsal profilini ayrıntılarıyla anlattı.
Partinin tabanını tüm toplumsal katmanlara yaydığını belirten Amar, sözlerini şöyle sürdürdü:
“AfD’yi sadece kaybedenlerin partisi olarak görmek büyük bir yanılgıdır. Saksonya-Anhalt seçim sonuçları incelendiğinde hareketin toplumun her kesiminden oy aldığı görülür. En yaşlı seçmen grubu hariç tüm yaş gruplarında ve meslek kollarında birinci çıktılar. İşçilerin yüzde 66 gibi ezici bir bölümü bu partiye yöneldi. Sadece yüksek gelirli, lüks semtlerde oturup vicdanını rahatlatmak adına Yeşiller partisine oy veren tuzu kuru akademisyen elitler arasında zayıflar. Dolayısıyla AfD artık klasik anlamda bir halk partisi niteliği kazandı. Bu vasıf artık ne Hristiyan Demokratlarda ne de Sosyal Demokratlarda var. AfD geçici bir öfkeyi temsil eden protesto hareketi evresini çoktan geride bıraktı; köklü bir kemik seçmen kitlesi inşa etti. Orta sınıf ve zanaatkarlar da statü kaybı korkusuyla bu yapıya sığınıyor. Kapitalizmin kriz üretmediği yanılsaması sadece refah dönemlerinde büyüyenlerin inandığı bir yalandır. İnsanlar ekonomik çöküş tehlikesini iliklerine kadar hissediyor.”
AfD’nin piyasa odaklı, sert bir kapitalist programa sahip olduğunu ve halkın ekonomik sorunlarına gerçek bir çözüm sunamayacağını vurgulayan Amar, partinin güvenlik ve göç üzerinden kurduğu söylemin seçmen korkularını istismar ettiğini belirtti.
“AfD iktidara yaklaştıkça batı sistemine boyun eğer”
AfD’nin dış politika ve güvenlik konularındaki savaş karşıtı söylemlerine güvenilemeyeceğini ifade eden Amar, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni örneğini hatırlattı.
AfD liderliğinin iktidara yaklaştığı anda uluslararası güvenlik mimarisine entegre olacağını dile getiren Amar, şunları kaydetti:
“AfD’nin savaşa karşı olduğu ve Rusya ile barış istediği yönündeki açıklamaları kayıtlarda yer alıyor ancak bu çizginin iktidar basamaklarında korunabileceğine inanmıyorum. Batı ve NATO sistemi, yeni yükselen siyasi hareketleri ehlileştirme konusunda son derece acımasız mekanizmalara sahiptir. Giorgia Meloni İtalya’da bu gerçeği gördü ve sistem dışına itilmemek adına Ukrayna ile NATO politikalarına tam uyum sağladı. AfD de iktidara ortak olduğunda benzer şekilde boyun eğecektir. Alice Weidel gibi figürler sisteme uyum sağlamakta zorluk çekmez. Tino Chrupalla gibi isimler samimi olsa dahi marjinalleştirilir. Üstelik Almanya’da devasa bir askeri-sanayi kompleksi kuruluyor. Önümüzdeki yıllarda bu sektöre en az 500 milyar avro aktarılacak. Rheinmetall ve teknoloji şirketleriyle masaya oturacak bir AfD hükümetinin silahlanma yarışını durduracağını düşünmek hayalperestliktir. Zorunlu askerliği ve baskıcı devlet mekanizmalarını savunan bir hareket, militaristleşmeyi geriye saramaz.”
Sahra Wagenknecht İttifakı’nın savaş karşıtı tutumunda samimi olduğunu ifade eden Amar, Almanya’nın yeniden silahlanma politikalarıyla kendi sonunu hazırladığını belirtti.
“Berlin yönetimi ulusal çıkar nihilizmine sürüklendi”
Almanya Başbakanı Friedrich Merz ve koalisyon ortaklarının Rusya politikasını rasyonel temellerden kopmuş bir intihar çizgisi olarak nitelendiren Amar, hükümetin Alman halkının çıkarlarını feda ettiğini vurguladı.
Doç. Dr. Amar, Berlin’in benimsediği stratejik körlüğü şu sözlerle eleştirdi:
“Berlin yönetiminin Ukrayna krizinde izlediği tutum, Almanya’nın tanımlanabilir hiçbir ulusal çıkarıyla bağdaşmıyor. Karar vericiler tam anlamıyla bir ulusal çıkar nihilizmine sürüklendi. Rusya ile Ukrayna arasındaki çatışmanın kökleri karmaşıktır. Moskova 2022 yılının Şubat ayında büyük bir saldırı başlattı ancak bu krizin fitili Batı ittifakı tarafından ateşlendi. 2022 yılının ilk aylarında barış masası kurulmuşken Batı bu anlaşmayı engelledi. Berlin kendi bağımsız duruşunu geliştirmek yerine tamamen Washington’ın güdümüne girdi. Rusya’yı canavarlaştırıp rasyonel gerekçelerini dinlemeyi reddettiler. Ukrayna’da beş yıl yaşamış ve akıcı şekilde Ukraynaca konuşan bir tarihçi olarak biliyorum ki o ülke tepeden tırnağa yolsuzluk batağındadır. Kendi halkının iliğini sömüren bir yönetime Almanya bugüne kadar resmi verilere göre en az 100 milyar avro para akıttı. Gerçek rakamın çok daha yüksek olduğunu tahmin ediyorum. Rusya ile açık bir savaş riskini göze alarak ülkeyi felakete sürüklüyorlar. Yurttaşların ‘Bu hükümet bizi temsil etmiyor’ hissi sonuna kadar haklı bir tespittir.”
Dışişleri Bakanı Annalena Baerbock’un Rusya ile doğrudan savaş halinde olunduğuna dair beyanlarını hatırlatan Amar, diplomasinin tamamen dışlanmasının kabul edilemez bir sorumsuzluk olduğunu kaydetti.
“İstanbul görüşmelerini Boris Johnson baltaladı”
Krizin diplomasi yoluyla çözülebileceği kritik kavşakların Batılı liderler eliyle sabote edildiğini belirten Amar, 2014 yılından bu yana kaçırılan fırsatları sıraladı.
Çözümün defalarca masadan döndüğünü ifade eden Amar, tarihi süreci şöyle özetledi:
“İlk büyük kırılma 2014 yılının Şubat ayında Kiev’de yaşandı. Viktor Yanukoviç yönetimi ile muhalifler arasında imzalanan geçiş anlaşması ertesi gün çiğnendi. Batı o dönem Rusya ile birlikte hareket edip anlaşmanın arkasında dursaydı, Kırım dahi Ukrayna sınırları içinde kalmaya devam edecekti. İkinci büyük fırsat 2015 yılındaki Minsk 2 mutabakatıydı. Ukrayna yönetimi Batı’nın teşvikiyle bu metni adım adım sabote etti. Yıllar sonra Angela Merkel ve François Hollande, Minsk anlaşmalarını sadece Ukrayna’ya zaman kazandırmak amacıyla imzaladıklarını açıkça itiraf etti. Üçüncü fırsat 2021 yılının sonunda Rusya’nın sunduğu kapsamlı güvenlik mimarisi taslaklarıydı. Batı bu talepleri kibirle geri çevirdi. Nihayet 2022 yılı baharında önce Belarus’ta ardından İstanbul’da taraflar barışa çok yaklaştı. Ancak dönemin Birleşik Krallık Başbakanı Boris Johnson tüm Batı adına Kiev’e giderek Volodimir Zelenskiy’e ‘Anlaşmayı imzalama, savaşa devam et’ talimatını verdi. Sonuçta yüz binlerce Ukraynalı yaşamını yitirdi, ülke harabeye döndü ve bugün gelinen nokta 2022’de elde edilebilecek şartların fersah fersah gerisinde kaldı.”
İstanbul’da kaçırılan barış fırsatının faturasının hem Ukrayna halkına hem de ekonomik yıkımla yüzleşen Avrupa kıtasına kesildiğini vurgulayan Amar, Batı’nın krizden çıkış yollarını kasten tıkadığını kaydetti.
“Bu kez Rosenberg için değil, batı için savaşa gidiyorlar”
Almanya’da yükselen militarizmin geçmişteki Prusya veya Nazi dönemi kalıplarından farklı bir karaktere büründüğünü ifade eden Doç. Dr. Amar, bunu Yeni Alman Militarizmi olarak kavramsallaştırdığını belirtti.
Toplumun zihinsel bir dönüşüme zorlandığını vurgulayan Amar, şu değerlendirmeleri yaptı:
“Eski Alman militarizmi son derece içe dönük, nasyonalist ve dünyadan yalıtılmış bir yapıdaydı. Almanlar bütün dünyaya karşı tek başına savaşıyordu. Bugün karşı karşıya kaldığımız yeni Alman militarizmi ise çok daha sinsi, kibirli ve tehlikelidir. Çünkü bu militarizm, Batılılaşmış, sözde erdemli ve aydınlanmış olma iddiasıyla pazarlanıyor. Kendilerini Batı değerler topluluğunun öncüsü sayıyorlar. Artık Alfred Rosenberg’in ırkçı safsataları veya Adolf Hitler’in Kavgam kitabındaki doğu imparatorluğu hayalleri için savaşa gitmiyorlar; liberal tarihçiler Timothy Snyder ve Anne Applebaum’un söylemleri uğruna cepheye koşuyorlar. Kendilerini ahlaken o kadar üstün görüyorlar ki, bu kez NATO ile birlikte Rusya’yı yenebilecekleri yanılsamasına kapılıyorlar. Hristiyan Demokrat politikacı Roderich Kiesewetter’in ‘Rusya tıpkı Almanya’nın 1945’te öğrendiği gibi kaybetmeyi öğrenmeli’ sözü bu hastalıklı zihniyetin özetidir. İkinci Dünya Savaşı’nda 27 milyon insanını kaybetmiş bir halka bu kibri sergilemek cehaletin zirvesidir. Rusya’yı geçmişte kendilerinin oturduğu dışlanmış medeniyetsiz düşman rolüne sokarak rahatlamaya çalışıyorlar.”
Tarihçi Sönke Neitzel gibi isimlerin televizyon ekranlarında fedakarlık ve vatan uğruna can verme kavramlarını yeniden meşrulaştırmaya çalıştığını söyleyen Amar, askeri yetkililerin toplumu savaşa hazırlamak amacıyla okullara ve medyaya yoğun biçimde müdahale ettiğini kaydetti.
“Amerikan imparatorluğu içeriden paslanıyor ve çöküyor”
Küresel jeopolitikte ABD hegemonyasının geri döndürülemez bir zayıflama sürecine girdiğini belirten Amar, Washington’ın bu gerilemeyi şiddet ve ekonomik terörle perdelemeye çalıştığını kaydetti.
ABD’nin müttefiklerini dahi hedef alan ekonomik yaptırımlarına dikkat çeken Amar, şunları aktardı:
“Amerika Birleşik Devletleri sistemi derin bir yapısal kriz içindedir. Washington yönetimi hem hasmı olan İran’a hem de en sadık müşterisi konumundaki Kanada’ya aynı ekonomik savaş aygıtlarıyla saldırıyor. Donald Trump yönetimi Kanada’yı aşağılayıcı gümrük tarifeleriyle tehdit ederken, Hazine Bakanı Scott Bessent İran’ı ekonomik abluka yoluyla boğma politikasını yürütüyor. Yaptırımların rejimleri değil, doğrudan halkları hedef aldığı apaçık bir gerçektir; amaç insanları çaresiz bırakıp isyana kışkırtmaktır. İran iki kez askeri saldırıları püskürterek savunma zaferi kazandı. Amerikan hegemonyasının sahada tıkandığı görülüyor. Uçak gemilerinde yaşanan lojistik ve insani skandallar bu çürümenin en somut göstergesidir. Aylarca denizde kalan USS Abraham Lincoln gemisinde hijyen, kanalizasyon ve gıda sistemleri çöktü. Uçak gemileri Amerikan askeri gücünün dünyaya dehşet saçan en temel sembolüdür. Bu sembolün içeriden çürümesi, imparatorluğun paslandığını açıkça belgeliyor.”
Sovyetler Birliği’nin çöküş sürecini Mihail Gorbaçov liderliğinde insani ve barışçıl bir uzlaşıyla yönettiğini hatırlatan Amar, ABD’nin gerileyişini kabullenmek yerine yıkıcı savaşlara sarılacağı ve bunun dünya için çok daha tehlikeli sonuçlar doğuracağı uyarısında bulundu.
Avrupa’nın 450 milyonluk nüfusu ve modern ekonomisiyle bağımsız bir savunma kapasitesi geliştirebileceğini dile getiren Amar, kıtanın kurtuluşunun Washington’a bağımlılığı bitirmekten, Rusya ve Çin ile rasyonel komşuluk ilişkileri kurmaktan geçtiğini ifade etti.
“Yöneticilerin çılgın savaşlarına katılmamak meşru haktır”
Gençlik yıllarında Batı Almanya ordusunda bizzat görev aldığını hatırlatan Amar, mevcut şartlar altında zorunlu askerlik veya orduya katılım çağrılarına kesinlikle itaat edilmemesi gerektiğini söyledi.
Bireysel direniş ve sivil itaatsizliğin meşru bir hak olduğunu vurgulayan Amar, sözlerini şöyle tamamladı:
“Gençken orduda görev yaptım, pasifist değilim ancak bugünkü tabloda hiçbir askeri çağrıya icabet etmem. İnsanların kendilerini Friedrich Merz, Carsten Breuer veya Johann Wadephul gibi isimlerin çılgın savaş heveslerine teslim etmesi akıl kârı değildir. Askeri birliğe kaydolup emir beklemek, yukarıdaki fanatiklere savaşa hazır bir piyon daha sunulduğu mesajını verir. Bir yurttaş olarak, yöneticiler ülkeyi anlamsız bir yıkıma sürüklüyorsa orada dur demek ve emirlere itaatsizlik etmek ahlaki bir görevdir. Almanya ayrıca İsrail’in Gazze’deki eylemlerine sağladığı destek nedeniyle Uluslararası Adalet Divanı önünde suç ortaklığı davasıyla karşı karşıyadır. Bu gerçekler ışığında halkın militarist histeriye teslim olmaması hayati önem taşır.”
Doç. Dr. Tarik Cyril Amar, Berlin’deki elitlerin akıl dışı gerilim politikalarına karşı barış ve egemenlik zemininde bir direncin örgütlenmesi gerektiğini ifade ederek mülakatını sonlandırdı.
Avrupa
Anket: Avrupalıların yüzde 71’i AB’nin kendi ordusunu kurmasını istiyor

Güvenlik alanındaki düşünce kuruluşu GLOBSEC’in “Trendler 2026” anketine göre Avrupalıların yüzde 71’i AB ordusu fikrini desteklerken yüzde 77’si NATO üyeliğinin korunmasından yana tavır alıyor. Anketin yapıldığı 11 AB ülkesinde en yüksek destek yüzde 82 ile Romanya’da ölçülürken zorunlu askerliğin olmadığı ülkelerde bu uygulamaya yüzde 64 oranında onay veriliyor.
Güvenlik alanındaki düşünce kuruluşu GLOBSEC’in “Trendler 2026” anketine göre Avrupalıların yaklaşık yüzde 71’i, Avrupa Birliğinin (AB) kendi ordusunu kurmasını istiyor.
Avrupa hükümetleri, bir yandan Rusya’ya dönük histeriyi körüklerken, diğer yandan NATO yapılarının yanı sıra veya bu yapılar dışında kendi kolektif savunmalarını örgütleme seçeneğini tartışmaya başladı.
Sıradan Avrupalıların bu yöndeki tutumu hükümetlerin çabalarına ivme kazandırabilir.
Politico’nun aktardığına göre AB ordusu fikri, anketin yapıldığı 11 AB ülkesinin tamamında yüksek destek gördü.
Destek oranı Romanya’da yüzde 82’ye ulaşırken bu ülkeyi yüzde 78 ile Litvanya ve yüzde 75 ile Fransa izledi.
Savunma alanındaki entegrasyona geleneksel olarak temkinli yaklaşan ülkelerde dahi katılımcıların çoğunluğu fikre olumlu baktı; oran Polonya ve Bulgaristan’da yaklaşık yüzde 70, Almanya’da ise yüzde 69 oldu.
Öte yandan kendi ordusunu kurma isteği, NATO’ya duyulan güvensizliği yansıtmıyor.
ABD ve İngiltere’nin de dahil edildiği ankette katılımcıların yaklaşık yüzde 77’si ittifak üyeliğinin korunmasından yana görüş bildirdi.
AB genelinde yüzde 78’lik kesim, NATO’ya katılımın yanı sıra birliğin kendi savunma kapasitesinin geliştirilmesini destekledi.
Avrupalılar ayrıca zorunlu askerlik dahil ulusal savunmaya kişisel katkı sağlamanın farklı biçimlerine güçlü destek veriyor.
Zorunlu askerliğin olmadığı ülkelerde bu uygulamanın getirilmesine yüzde 64 oranında destek çıkarken en yüksek oranlar Çekya, Fransa, Almanya ve Slovakya’da kaydedildi.
Katılımcıların onda altısı savunma harcamalarının artırılmasını isterken aynı orandaki kesim saldırı durumunda ülkesini bizzat savunmaya hazır olduğunu belirtti.
Katılımcıların yalnızca yarısı Avrupa’nın ABD’nin güçlü desteği olmadan kendi güvenliğini sağlayabileceğinden emin; ülkesinin ciddi krize veya savaşa hazır olduğunu düşünenlerin oranı ise üçte birde kalıyor.
Bu nedenle katılımcıların yüzde 80’inden fazlası, ABD’nin rolünü azaltması halinde Avrupa ülkelerinin kendi güvenlikleri için daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini düşünüyor.
Avrupa
Merz’e silahlanma borçlanmalarını sınırlandırma çağrısı

Almanya Ekonomi Uzmanları Konseyi, Şansölye Friedrich Merz’e borçla finanse edilen savunma harcamalarını sınırlaması çağrısında bulundu.
Beş üyeden oluşan konsey çarşamba günü (11 Kasım) yaptığı açıklamada, yeniden silahlanmayı finanse etmek için mevcut borçlanma hızının devam etmesi halinde Almanya’nın borcunun 2040 yılına kadar GSYİH’nin yüzde 98’ine ulaşabileceğini belirtti.
Bu oran şu anda yüzde 63 seviyesinde ve AB ortalaması olan yüzde 82,9’un altında bulunuyor.
Konsey Başkanı Monika Schnitzer yaptığı açıklamada şunları söyledi:
“Bütçedeki harcama artışını sınırlamak kaçınılmaz. Konsolidasyon, büyümeyi engellemeyecek şekilde tasarlanmalı ve yük, nesiller ve sosyal gruplar arasında adil bir şekilde dağıtılmalı.”
Bu uyarı, normalde federal hükümetin yapısal açığını GSYİH’nin yüzde 0,35’iyle sınırlayan anayasal borç freninin geleceği konusunda Almanya’da süren tartışmayı daha da alevlendirecek.
Alman mali ortodoksluğu altüst oldu
2025 yılının başlarında, CDU’nun federal seçimleri kazanmasından kısa bir süre sonra Almanya, yeniden silahlanma amacıyla neredeyse sınırsız borçlanmaya izin vermek üzere borç frenini gevşetmişti.
Hıristiyan Demokratlar ve Sosyal Demokratlardan koalisyon hükümeti tarafından kurulan 15 üyeli komisyon, o zamandan beri borç frenini kalıcı olarak yeniden düzenlemek ve 2029’dan sonra savunma harcamalarını daha esnek bir mali çerçeveye nasıl geri döndürüleceği konusunda ortak bir öneriye varamadı.
Almanya, GSYİH’nın yüzde 3,5’ini temel savunma harcamalarına ayırma yönündeki NATO hedefini karşılamaya çalışırken, Merz’in CDU-SPD koalisyonu, 2030 sonuna kadar olan beş yıllık dönemde Bundeswehr’in (Alman Silahlı Kuvvetleri) teçhizatı için 780 milyar avroya kadar harcama yapmayı planlıyor.
Savunma reformuna, borçlanma yoluyla finanse edilecek ve önümüzdeki on yıl boyunca ülkenin eskimiş demiryolları, iletişim ağları ve diğer altyapı varlıklarına harcanacak 500 milyar avroluk bir fonun oluşturulması da eşlik ediyor.
Avrupa’nın en büyük ekonomisi yeniden büyüme hedefine yönelirken, bu önlemler bir araya gelerek yıllardır süren mali ortodoksluğu alt üst etti.
Artan faiz giderleri finasman açıklarını genişletecek
Hükümete bağımsız danışmanlık hizmeti sunan konsey, enerji fiyatlarındaki artışa rağmen bu harcama artışının iktisadi büyümeyi bu yıl yüzde 1,3’e, 2027’de ise yüzde 1’e çıkarmaya yardımcı olacağını tahmin ediyor.
Konsey, tüketici fiyat enflasyonunun 2026’da yüzde 2,8’e, gelecek yıl ise yüzde 3,3’e ulaşacağını öngörüyor.
Bununla birlikte iktisatçılar, “artan faiz giderlerinin ana bütçedeki finansman açıklarını genişleteceği” konusunda uyarıyor.
Öte yandan Almanya’nın borç seyri, ülkeyi AB mali kuralları tarafından belirlenen sınırların çok ötesine taşıyacak.
Uzmanlar bu riski sınırlamak için, normal bütçeden karşılanması gereken payı artırarak, borçla finanse edilen savunma harcamalarını kademeli olarak ortadan kaldırmayı öneriyorlar.
Silahlanmayı bütçeden karşılama önerisi
Mevcut kurallara göre, GSYİH’nin yüzde 1’ini aşan savunma harcamaları “borç freni” kuralından muaf ve yeni borçlanma yoluyla finanse edilebilir.
Konsey, 2031’den itibaren bu eşiğin yıllık 0,25 puan artırılmasını öneriyor; bu da hükümetin daha fazla askeri harcamayı vergiler veya diğer alanlardaki kesintiler yoluyla finanse etmesini gerektirecek.
Bu, 2040 yılına kadar GSYİH’nin yüzde 4,6’sı oranında bir mali konsolidasyon anlamına geliyor.
Konsey, “Böylesi kademeli bir ayarlama, gerekli konsolidasyonun makroekonomik etkisini daha uzun bir süreye yayar,” dedi.
Fransızlar, Almanların nükleer iştahından çekiniyor
Öte yandan Fransız askeri uzmanlar, Almanya’nın uzun menzilli silah sistemlerini kullanarak Rusya’ya yönelik yeterince koordine edilmemiş saldırılar düzenlemesi durumunda nükleer bir tırmanma riski olduğuna dair uyarıda bulunuyorlar.
Financial Times’ta yer alan başka bir habere göre, Almanya şu anda Rusya topraklarının derinliklerindeki hedefleri vurabilmesini sağlayacak silahların –füzeler, hipersonik füzeler ve seyir füzeleri– tedarikini tüm hızıyla sürdürüyor.
Aynı zamanda, Bundeswehr, Fransa’nın nükleer kuvvetleriyle işbirliğine devam ediyor.
Bu durum, bir savaş durumunda Rusya’nın, uzun menzilli silahlarla gerçekleştirilecek bir Alman saldırısını, nükleer stratejisine göre nükleer bir misillemeyi tetikleyecek bir eylem olarak yorumlama riskini beraberinde getiriyor.
Paris’teki kaynaklar, bir nükleer güç olarak Fransa’nın “bu tür risklerden kaçınmayı” öğrendiğini, Almanya’nın ise bunu henüz öğrenemediğini belirtiyor.
Bu nedenle, Alman uzun menzilli silahlarının olası kullanımına ilişkin anlaşmalara acilen varılması gerekiyor.
German Foreign Policy’ye göre bu durum, şu anda Berlin ile Paris arasındaki gerginliklerin, özellikle savunma sanayinde tırmanıyor olması nedeniyle karmaşıklaşıyor çünkü Almanya, kilit konularda Fransa’yı kenara itip liderliği ele geçirmeyi amaçlıyor.
Berlin-Fransa arasında artan gerilim
Almanya ile Fransa arasındaki gerginlikler, en son pazartesi günü Berlin’de düzenlenen Fransız-Alman Parlamenter Asamblesi oturumunda gündeme geldi.
Fransız Savunma Bakanı Catherine Vautrin ve Alman mevkidaşı Boris Pistorius, ifade vermek üzere davet edildi.
Arka planda, iki ülke arasında devam eden çatışmalar vardı; bu çatışmalar sadece savunma sanayinde değil ama öncelikle bu alanda yaşanıyor.
Örneğin, son teknoloji ürünü altıncı nesil avcı uçağını (FCAS) ortaklaşa geliştirme planları başarısızlıkla sonuçlandı.
İçeriden gelen bilgiler, yüksek teknolojili bir ana muharebe tankını (MGCS) ortaklaşa üretme planlarının da artık başarı şansı kalmadığını gösteriyor.
Alman silah üreticileri, MGCS’nin yerini alabilecek kendi yeni ana muharebe tanklarını halihazırda geliştirirken, FCAS projesinin başarısızlığı, ülkenin amiral gemisi sektörlerinden biri olan Fransa’nın askeri havacılık endüstrisi için acı bir darbe oldu.
Paris, ağır borç yükü nedeniyle bu projeyi tek başına finanse etmekte zorlanıyor.
Fransa’nın uzun süredir Avrupa’nın lideri olarak kabul edildiği uzay araştırmaları alanında bile Almanya, batı komşusunu geride bırakmaya çalışıyor.
Örneğin Berlin, “Alman Starlink”i geliştirmeyi hedefliyor ve bu da “Avrupa Starlink”i olan AB projesi IRIS2’yi zayıflatıyor. Fransa, umutlarını IRIS2’ye bağlamıştı.
Almanya, Fransız silahlarını tercih etmiyor
Berlin, 2022 sonbaharında bir Avrupa füze kalkanı kurulmasını başlattığında (Avrupa Hava Kalkanı Girişimi, ESSI), kısa menziller için Alman IRIS-T SLM sistemine (Diehl Defence), uzun menziller için İsrail’in Arrow 3 (Israel Aerospace Industries) sistemine ve orta menzil için ise prensipte çok uygun olan SAMP/T yerine ABD’nin Patriot sistemine (Raytheon/RTX) güvenmişti.
Almanya’nın SAMP/T sistemleri yerine Patriot sistemlerini tercih etmesinin ardındaki nedenlere ilişkin olarak, Paris’te hakim görüş, Berlin’in Washington ile olan ittifakını tercih etmeye devam ettiği yönünde.
Fakat Pistorius’un pazartesi günü yeniden teyit ettiği gibi, durum aslında böyle değil. Alman hükümeti, Fransa’nın savunma sanayisine fayda sağlayacak Fransız silahlarını satın almaktan düzenli olarak kaçınırken, aynı zamanda, örneğin yukarıda bahsedilen yüksek teknolojili muharebe tankı veya “Alman Starlink” gibi Alman silah sistemlerini geliştirmeye de çaba sarf ediyor.
Pistorius, Berlin’deki oturumda bunun biraz zaman alacağını açıkladı; “geçiş aşaması” için, boşluğu doldurmak üzere halihazırda test edilmiş ve piyasada mevcut olan geçici çözümler satın alınıyor. Bunlar genellikle ABD menşeli savunma ürünleri.
Fakat Berlin’in uzun vadede tamamen Alman askeri güçlenmesine güvenme hedefi de Paris’te ciddi endişelere yol açıyor.
Örneğin, pazartesi günü Almanya’nın başkentinde yapılan duruşmaya ilişkin yakın tarihli bir Fransız raporunda, Almanya’nın yeni silah alımlarına aktardığı “neredeyse sınırsız fonların”, Avrupa’daki “savaş sonrası dengenin” “sorgulanacağına” dair “endişeler” uyandırdığı belirtiliyor.
Uzun yıllardır kabul edilen, “Paris askeri güç, Berlin iktisadi güç” önermesinin, Almanya’nın yeniden silahlanmasından dolayı yakında geçmişte kalabileceği konuşuluyor.
Avrupa
AP’de AfD’li milletvekilinin dokunulmazlığının kaldırılması istendi

Avrupa Parlamentosu (AP), alkollü araç kullandığı ve reşit olmayan bir kişiye beyzbol sopasıyla şiddetli bir şekilde saldırdığı iddiasıyla AfD’li Arno Bausemer’in dokunulmazlığının kaldırılmasını istedi.
Parlamento Başkanı Roberta Metsola, çarşamba günü (11 Kasım), Saksonya-Anhalt eyaletinin onu yargılayabilmesi için, “Egemen Ulusların Avrupası” adlı aşırı sağcı grubun üyesi ve aynı zamanda Almanya için Alternatif’in (AfD) eyalet mali işler sorumlusu Bausemer’in dokunulmazlığının kaldırılmasına yönelik bir talebin kendisine ulaştığını doğruladı.
Bausemer, Ağustos ayında eyaletteki seçim kampanyası sırasında 14 yaşındaki bir gence beyzbol sopasıyla saldırmakla suçlanıyor.
Bausemer, AfD seçim afişlerine zarar verdiğini söylediği “genci suçüstü yakaladığını” ve beyzbol sopası kullandığını itiraf etti.
Saksonya-Anhalt Eyalet Kriminal Polis Dairesi (LKA), saldırıda “kesici-delici olmayan bir silahın kullanıldığı” iddiasını doğruladı.
Birkaç gün sonra, AfD’li vekil bir trafik kontrolünde durduruldu. Burada alınan kan örneğinde, Almanya’da izin verilen sınırın iki katı olan litre başına bir gram alkol seviyesi tespit edildiği bildirildi.
KU Leuven’de siyaset araştırmacısı olan Wouter Wolfs, EUobserver’a verdiği demeçte, parlamento dokunulmazlığının, Avrupa Parlamentosu üyelerinin haksız yasal işlemlerden korkmadan “görevlerini gerçekten bağımsız bir şekilde yerine getirebilmeleri” için uygulandığını söyledi.
Parlamento dokunulmazlığı, AP milletvekillerinin sadece görüşleri veya oy kullanma şekilleri nedeniyle değil, aynı zamanda isnat edilen suçlar nedeniyle de gözaltına alınmayacaklarını garanti eder.
Bu dokunulmazlık, siyasetçileri parlamento görevlerinden dikkatlerini başka yöne çekmeyi amaçlayan hukuki mücadelelerden korur.
Tek istisna, suçüstü yakalanmaları durumu fakat bunun da ne anlama geldiği bazen tartışmalı.
Şu anda, iş uyuşmazlığı ile Holokost inkârı arasında değişen suçlamalar nedeniyle 10 milletvekilinin dokunulmazlığı Avrupa Parlamentosu’nda inceleniyor.
Wolfs, son zamanlarda görülen bazı davalarda, parlamentonun “oldukça şüpheli gerekçelerle” milletvekillerinin dokunulmazlığını koruduğunu, yani siyasi müttefiklerinin onları koruduğu durumlarda bunu yaptığını, fakat esasen milletvekillerinin çoğu zaman yargılanmaya gönderildiğini belirtti.
Alman Yeşiller Partisi milletvekili Daniel Freund, EUobserver’a verdiği demeçte, dokunulmazlık hükmündeki sorunun, dokunulmazlığın fiilen kaldırılmasının uzun zaman alması olduğunu belirterek, bunun “hem parlamentonun güvenilirliğini hem de herkesin kanun önünde eşit olduğu ilkesini zedelediğini” ifade etti.
Çoğu durumda, dokunulmazlığın kaldırılmasından sorumlu olan parlamentonun hukuk işleri komitesinin bir şikayeti alması ile konunun karara bağlandığı genel kurul oylaması arasındaki süre yaklaşık beş aydır, ancak bazı durumlarda bu süre bir yıla kadar uzayabiliyor.
Wolfs, parlamentonun Bausemer’in dokunulmazlığını kaldırmasını beklediğini, böylece aleyhindeki yargılama sürecinin yeniden başlayabileceğini belirtti.
Amerika1 hafta önceMavi dalga, Demokratik Sosyalizm veya laciverdin tonları
Asya2 hafta önceÇin Komünist Partisi’nden ‘demir şapkalı prenslere’ tasfiye uyarısı
Dünya Basını2 hafta önceTarihçi Emmanuel Todd: Fransa’da asıl tehdit Rusya değil Macron yönetimidir
Dünya Basını2 hafta önceABD’ye “gözünü Türk dünyasına dikme” çağrısı
Asya2 hafta önceBangladeş’te konfeksiyon işçilerinin ücret isyanı
Asya2 hafta önce6,3 milyar dolarlık Binance vurgunundan “Kuzey Koreli hackerlar” sorumlu iddiası
Dünya Basını2 hafta önceDemokrasi namına: AB’nin iç düşmana karşı savaşı
Ortadoğu2 hafta önceEisenkot’tan koalisyon için üç şart







