Tayvan lideri Lai Ching-te, Pekin’e rağmen Esvatini gezisine başladı

Tayvan lideri Lai Ching-te, Pekin’in engellemeye çalıştığı sürpriz bir ziyaret için Esvatini’ye vardı. Esvatini Kralı’na Tayvan’ın dünyayla ilişki kurma hakkı bulunduğunu ve hiçbir ülkenin bunu durduramayacağını savundu. Çin ise Lai’yi “sıçan” diye niteleyerek kınadı.

Çin, kendisine bağlı olan Tayvan’ın diğer devletlerle Pekin’den bağımsız ilişki kurmasına karşı çıkıyor. Tayvan hükümeti ise Çin’e rağmen ABD  desteğiyle diğer ülkelerle olan bağlarını geliştirmeye çalışıyor.

Geçen ay Tayvan, Çin’in üç Hint Okyanusu ülkesinden, Lai’nin uçağının Esvatini’ye gitmek için hava sahalarından geçiş iznini geri çekmelerini istediğini söylemişti. Lai’nin küçük Güney Afrika krallığı Esvatini’ye yapacağı ziyaret, Kral III. Mswati’nin tahta çıkışının 40. yıl dönümü içindi. Esvatini, Taipei ile resmî diplomatik ilişkileri bulunan 12 ülkeden biri.

Tayvan’ın, Çin’in karşı çıktığı “resmî adını” kullanarak konuşan Lai, pazar günü başkanlık ofisi tarafından paylaşılan açıklamalarında krala şunları söyledi:

“Çin Cumhuriyeti, Tayvan, egemen bir ulustur ve dünyaya ait bir Tayvan’dır.”

“Tayvan’ın 23 milyon insanının dünyayla ilişki kurma hakkı vardır ve hiçbir ülkenin Tayvan’ın dünyaya katkıda bulunmasını engelleme hakkı yoktur; hiçbir ülke buna kalkışmamalıdır.”

Lai, yaklaşık 1,3 milyon nüfusa sahip eski adıyla Svaziland olan Esvatini’ye cumartesi günü ulaştı. Ziyaret, önceden iki hükümet tarafından da duyurulmamıştı. Lai, Esvatini hükümetine ait bir uçakla seyahat etti.

Konunun hassasiyeti nedeniyle adının açıklanmaması koşuluyla konuşan üst düzey bir Tayvan güvenlik yetkilisi, “önce varış, sonra duyuru” modelinin üst düzey uluslararası diplomaside yaygın olarak kullanıldığını ve bunun “dış güçlerden gelebilecek olası müdahalelerin belirsiz risklerini” en aza indirdiğini söyledi.

Cumartesi geç saatlerde Çin’in Tayvan İşleri Ofisi, Lai’nin Esvatini’ye “gizlice sızarak” gittiğini belirtti.

Bir sözcü açıklamasında, “Lai Ching-te’nin, sokakta koşuşturan bir sıçan gibi aşağılık davranışı, kaçınılmaz olarak uluslararası toplumun alayına maruz kalacaktır,” dedi.

Tayvan’ın Çin politikasını belirleyen Anakara İşleri Konseyi ise Lai’nin herhangi bir yere gitmek için Pekin’in iznine ihtiyacı olmadığını söyledi.

Konsey ayrıca, “Tayvan İşleri Ofisi’nin balıkçı karısı ağzıyla ettiği pespaye sözler son derece sıkıcıdır,” ifadelerini kullandı.

Lai’nin geçen ay hava sahası geçiş izni sorunu nedeniyle iptal edilen planları, ABD’nin Çin’i eleştirmesine; Avrupa Birliği, Britanya, Fransa ve Almanya’nın ise endişe dile getirmesine yol açmıştı.