Trump, 1,5 trilyon dolarlık savunma bütçesi istedi

ABD Başkanı Donald Trump, Kongre’den 2027 yılında 1,5 trilyon dolarlık savunma bütçesi talep edeceğini açıkladı.

Bu, Pentagon’un bu yılki bütçesine göre 500 milyar dolarlık büyük bir artış anlamına geliyor.

Bu büyük artış, Trump’ın Golden Dome (Altın Kubbe) hava savunma projesinden yeni bir savaş gemisi tasarımı talebine kadar bazı askeri hedeflerinin ne kadar pahalı olduğunu yansıtıyor; çünkü bu programların hiçbiri mevcut harcama düzeyleriyle tam olarak finanse edilemiyor.

Başkan, Truth Social’daki gönderisinde, paranın “Hayalindeki Ordu” için kullanılacağını söylemekten başka fazla ayrıntı vermedi. Trump, gümrük vergisi gelirlerinin bu artışı karşılayabileceğini öne sürdü, fakat Kongre’nin anayasal olarak harcamalar üzerinde sahip olduğu yetkiyi atlatmayı başarsa bile, mevcut gümrük vergisi gelirleri, başkanın talep etmeyi planladığı miktarın birkaç yüz milyar dolar altında kalacak.

Yarım trilyon dolarlık yeni harcama bulmak zor olsa da, Trump ve bazı Kongre Cumhuriyetçileri bunu başarabileceklerinden emin görünüyorlar. Kongre’nin uzlaşma tasarısı yoluyla Pentagon’un kasasına aktarılmasına karar verdiği 150 milyar dolarlık yeni fon sayesinde bütçe bu yıl 1 trilyon dolara ulaştı, fakat bunun büyük bir kısmı önümüzdeki beş yıl boyunca çeşitli uzun vadeli projelere dağıtılacak.

Bazı Cumhuriyetçiler, Pentagon’un finansmanında yıllık önemli artışlar yapılması gerektiğini uzun süredir savunuyorlar ve mevcut %3,5’lik oranın %5’e çıkarılmasını talep ediyorlar.

Nebraska’dan Cumhuriyetçi Temsilci Don Bacon, Trump’ın yönetiminin Kongre’deki savunma şahinlerinin yetersiz bulduğu bütçeleri önermesinin ardından, Trump’ın hedeflerini “iyi haber” olarak nitelendirdi.

Bacon, “Kalıcı olarak GSYİH’nin %4’ü veya daha fazlasına ihtiyacımız olduğunu düşünüyoruz. Donanmamızı, Hava Kuvvetlerimizi, ICBM’lerimizi [kıtalararası balistik füze], bombardıman uçaklarımızı inşa etmek ve askerlerimizin ihtiyaçlarını karşılamak için bu kadar para gerekiyor,” dedi.

2026 bütçesi, Kongre’nin eklediği 150 milyar dolar sayesinde 1 trilyon dolara ulaştı. Bu tek seferlik enjeksiyon, Altın Kubbe’ye ve daha hassas güdümlü mühimmat ve hava savunma silahları inşa etmek için yeni girişimlere ivme kazandırdı. Fakat bu fonun yıllık harcama yasasına dahil edilmesi gerekecek ve Trump’ın yeni önerisi bunu dikkate alıyor gibi görünüyor.

Savunma şirketlerine ültimatom

Öte yandan Trump’ın sürpriz bütçe açıklaması, büyük savunma şirketlerinin performansını eleştirerek savunma hisselerinin düşüşüne neden olmasından sadece birkaç saat sonra geldi.

Başka bir sosyal medya gönderisinde Trump, savunma şirketlerinin hisse geri alımlarına, yöneticilere yüksek maaşlar vermesine ve hissedarlara temettü dağıtmasına izin vermeyeceğini söyledi.

Ayrıca, silahlar için çok yavaş hareket ettikleri ve çok fazla ücret talep ettikleri için şirketleri eleştirdi.

Trump, RTX gibi savunma şirketlerinin silah üretimini hızlandırıncaya kadar temettü ödemelerini veya hisse geri alımlarını engelleyeceğine söz verdi. Bu, Wall Street normlarına yönelik nadir bir hamle ve savunma hisselerinin düşmesine neden olurken, Amerika’nın askeri-sanayi kompleksinde köklü değişikliklerin habercisi oldu.

Trump ve Pentagon, savunma sanayisini yüksek maliyetler ve yavaş üretim nedeniyle eleştirdi ve savaş ekipmanlarının üretimini daha hızlı hale getirmek için dramatik değişiklikler vaat etti.

Trump, çarşamba günü Beyaz Saray tarafından yayınlanan yürütme emrinde, “Yıllarca yanlış öncelikler belirledikten sonra, geleneksel savunma yüklenicileri, ülkenin savaşçıları yerine yatırımcıların getirilerini önceliklendirmeye teşvik edildi,” dedi.

Savunma hisseleri, Trump’ın paylaşımlarının ardından düştü ve hafta sonu Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro ve eşinin Venezuela’dan kaçırılarak New York’a getirilmesi için ABD askeri teçhizatının kullanılmasıyla elde edilen son kazançlar tersine döndü.

Savunma devi Lockheed Martin’in hisseleri %4,8, Northrop Grumman %5,5 ve General Dynamics %3,6 düşüş kaydetti.

Trump, Truth Social’da yaptığı paylaşımlardan birinde, “Savaş Bakanlığı tarafından, savunma yüklenicisi Raytheon’un Savaş Bakanlığı’nın ihtiyaçlarına en az yanıt veren şirket olduğu bilgisi verildi,” diye yazdı.

Raytheon, Ukrayna’da yoğun olarak kullanılan Patriot füze savunma sisteminin yanı sıra, dünyanın dört bir yanındaki ordular için Tomahawk füzeleri de üretiyor.

Başkanlık emri, savunma şirketlerinin temettü ödemelerini durdurdu

Trump’ın başkanlık emri, savunma şirketlerinin “zamanında ve bütçeye uygun olarak üstün bir ürün üretebilecek duruma gelene kadar” temettü ödemelerine veya hisse geri alımlarına izin verilmediğini belirtti.

Kararnamede, Pentagon şefi Pete Hegseth’in 30 gün içinde sözleşmelerinde düşük performans gösteren ve hisse geri alımına girişen savunma müteahhitlerini belirleyeceği belirtildi. 

Trump, Pentagon başkanının daha sonra bu firmalarla görüşeceği ve firmaların bildirimden sonraki 15 gün içinde Pentagon’un incelemesi için bir düzeltme planı sunma şansına sahip olacağı eklendi.

Kararda, Pentagon başkanı düzeltme planını yetersiz bulursa, hükümetin yaptırımlar da dahil olmak üzere düzeltici önlemler alabileceği belirtildi.

Hegseth, iki ay içinde, şirketin sözleşmesini yerine getirmekte yetersiz kalması durumunda, gelecekteki tüm savunma sözleşmelerinde hisse geri alımını yasaklayan hükümler bulunmasını sağlayacak.

Kararda, “Ayrıca, Bakan, gelecekteki sözleşmelerde, yüklenicilere ödenecek yönetici teşvik ücretlerinin, hisse geri alımlarından kaynaklanan serbest nakit akışı veya hisse başına kazanç gibi kısa vadeli finansal göstergelere bağlı olmayacağını, bunun yerine zamanında teslimata bağlı olacağını” garanti edeceği vurgulanıyor.

Karar, ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonuna, önerilen yasağı uygulamak için düzenlemeler yayınlamayı düşünmesini talimat verdi.

Trump yönetici maaş paketlerini de eleştirdi

Trump ayrıca savunma sanayindeki yönetici maaş paketlerini “aşırı ve haksız” olarak nitelendirdi ve bunların 5 milyon dolar ile sınırlandırılması gerektiğini söyledi.

En büyük savunma şirketlerinin CEO’ları genellikle nakit ödemeler ve hisse senedi hibeleriyle birlikte yılda 20 milyon dolardan fazla kazanıyor.

Trump, sosyal medyada bu bileşenlerin tam olarak nasıl sınırlandırılacağını açıklamadı, fakat emrinde Pentagon başkanının, bir yüklenicinin düşük performansını belirledikten sonra, hükümetin yönetici maaşlarını mevcut seviyelerde sınırlandırmasını sağlamak için gerekli adımları atacağı belirtildi.

Kararda ayrıca, gelecekteki sözleşmeler kapsamında yöneticilere ödenecek teşvik tazminatının, zamanında teslimat, üretim artışı ve operasyonel iyileştirmelerle bağlantılı olması gerektiği belirtildi.

Trump, belirli şirket veya yöneticilerin adını vermeden, “Bundan böyle, bu yöneticiler hem bu önemli ekipmanı teslim etmek ve bakımını yapmak hem de gelecekteki askeri ekipmanın en son modellerini üretmek için YENİ ve MODERN üretim tesisleri kurmalıdır,” diye yazdı.

Hisse geri alımları savunma şirketleri arasında yaygın ve birçoğu temettü ödüyor. Örneğin Lockheed, ekim ayında temettüsünü 23. yıl üst üste artırarak hisse başına 3,45 dolara çıkardı. Aynı zamanda, 2 milyar dolara kadar hisse satın alımına izin vererek, geri alımlar için taahhüt edilen toplam tutarı 9,1 milyar dolara çıkardı.

Lockheed’in F-35 savaş uçağı, ABD’nin en pahalı savunma programlarından biri, artan maliyetler ve gecikmelerle boğuşuyor. Birçok büyük savunma programı, ürünü teslim etmek için başlangıçta vaat edilenden çok daha uzun süre ve çok daha yüksek bir fiyat gerektiriyor.

Northrop Grumman tarafından tasarlanan ve yönetilen, eskiyen Minuteman III füzelerinin yerini alacak 140 milyar dolarlık Sentinel kıtalararası balistik füze programı, bütçenin %81 üzerinde olacak.