Bizi Takip Edin

Amerika

Trump, 1,5 trilyon dolarlık savunma bütçesi istedi

Yayınlanma

ABD Başkanı Donald Trump, Kongre’den 2027 yılında 1,5 trilyon dolarlık savunma bütçesi talep edeceğini açıkladı.

Bu, Pentagon’un bu yılki bütçesine göre 500 milyar dolarlık büyük bir artış anlamına geliyor.

Bu büyük artış, Trump’ın Golden Dome (Altın Kubbe) hava savunma projesinden yeni bir savaş gemisi tasarımı talebine kadar bazı askeri hedeflerinin ne kadar pahalı olduğunu yansıtıyor; çünkü bu programların hiçbiri mevcut harcama düzeyleriyle tam olarak finanse edilemiyor.

Başkan, Truth Social’daki gönderisinde, paranın “Hayalindeki Ordu” için kullanılacağını söylemekten başka fazla ayrıntı vermedi. Trump, gümrük vergisi gelirlerinin bu artışı karşılayabileceğini öne sürdü, fakat Kongre’nin anayasal olarak harcamalar üzerinde sahip olduğu yetkiyi atlatmayı başarsa bile, mevcut gümrük vergisi gelirleri, başkanın talep etmeyi planladığı miktarın birkaç yüz milyar dolar altında kalacak.

Yarım trilyon dolarlık yeni harcama bulmak zor olsa da, Trump ve bazı Kongre Cumhuriyetçileri bunu başarabileceklerinden emin görünüyorlar. Kongre’nin uzlaşma tasarısı yoluyla Pentagon’un kasasına aktarılmasına karar verdiği 150 milyar dolarlık yeni fon sayesinde bütçe bu yıl 1 trilyon dolara ulaştı, fakat bunun büyük bir kısmı önümüzdeki beş yıl boyunca çeşitli uzun vadeli projelere dağıtılacak.

Bazı Cumhuriyetçiler, Pentagon’un finansmanında yıllık önemli artışlar yapılması gerektiğini uzun süredir savunuyorlar ve mevcut %3,5’lik oranın %5’e çıkarılmasını talep ediyorlar.

Nebraska’dan Cumhuriyetçi Temsilci Don Bacon, Trump’ın yönetiminin Kongre’deki savunma şahinlerinin yetersiz bulduğu bütçeleri önermesinin ardından, Trump’ın hedeflerini “iyi haber” olarak nitelendirdi.

Bacon, “Kalıcı olarak GSYİH’nin %4’ü veya daha fazlasına ihtiyacımız olduğunu düşünüyoruz. Donanmamızı, Hava Kuvvetlerimizi, ICBM’lerimizi [kıtalararası balistik füze], bombardıman uçaklarımızı inşa etmek ve askerlerimizin ihtiyaçlarını karşılamak için bu kadar para gerekiyor,” dedi.

2026 bütçesi, Kongre’nin eklediği 150 milyar dolar sayesinde 1 trilyon dolara ulaştı. Bu tek seferlik enjeksiyon, Altın Kubbe’ye ve daha hassas güdümlü mühimmat ve hava savunma silahları inşa etmek için yeni girişimlere ivme kazandırdı. Fakat bu fonun yıllık harcama yasasına dahil edilmesi gerekecek ve Trump’ın yeni önerisi bunu dikkate alıyor gibi görünüyor.

Savunma şirketlerine ültimatom

Öte yandan Trump’ın sürpriz bütçe açıklaması, büyük savunma şirketlerinin performansını eleştirerek savunma hisselerinin düşüşüne neden olmasından sadece birkaç saat sonra geldi.

Başka bir sosyal medya gönderisinde Trump, savunma şirketlerinin hisse geri alımlarına, yöneticilere yüksek maaşlar vermesine ve hissedarlara temettü dağıtmasına izin vermeyeceğini söyledi.

Ayrıca, silahlar için çok yavaş hareket ettikleri ve çok fazla ücret talep ettikleri için şirketleri eleştirdi.

Trump, RTX gibi savunma şirketlerinin silah üretimini hızlandırıncaya kadar temettü ödemelerini veya hisse geri alımlarını engelleyeceğine söz verdi. Bu, Wall Street normlarına yönelik nadir bir hamle ve savunma hisselerinin düşmesine neden olurken, Amerika’nın askeri-sanayi kompleksinde köklü değişikliklerin habercisi oldu.

Trump ve Pentagon, savunma sanayisini yüksek maliyetler ve yavaş üretim nedeniyle eleştirdi ve savaş ekipmanlarının üretimini daha hızlı hale getirmek için dramatik değişiklikler vaat etti.

Trump, çarşamba günü Beyaz Saray tarafından yayınlanan yürütme emrinde, “Yıllarca yanlış öncelikler belirledikten sonra, geleneksel savunma yüklenicileri, ülkenin savaşçıları yerine yatırımcıların getirilerini önceliklendirmeye teşvik edildi,” dedi.

Savunma hisseleri, Trump’ın paylaşımlarının ardından düştü ve hafta sonu Venezuela Devlet Başkanı Nicolás Maduro ve eşinin Venezuela’dan kaçırılarak New York’a getirilmesi için ABD askeri teçhizatının kullanılmasıyla elde edilen son kazançlar tersine döndü.

Savunma devi Lockheed Martin’in hisseleri %4,8, Northrop Grumman %5,5 ve General Dynamics %3,6 düşüş kaydetti.

Trump, Truth Social’da yaptığı paylaşımlardan birinde, “Savaş Bakanlığı tarafından, savunma yüklenicisi Raytheon’un Savaş Bakanlığı’nın ihtiyaçlarına en az yanıt veren şirket olduğu bilgisi verildi,” diye yazdı.

Raytheon, Ukrayna’da yoğun olarak kullanılan Patriot füze savunma sisteminin yanı sıra, dünyanın dört bir yanındaki ordular için Tomahawk füzeleri de üretiyor.

Başkanlık emri, savunma şirketlerinin temettü ödemelerini durdurdu

Trump’ın başkanlık emri, savunma şirketlerinin “zamanında ve bütçeye uygun olarak üstün bir ürün üretebilecek duruma gelene kadar” temettü ödemelerine veya hisse geri alımlarına izin verilmediğini belirtti.

Kararnamede, Pentagon şefi Pete Hegseth’in 30 gün içinde sözleşmelerinde düşük performans gösteren ve hisse geri alımına girişen savunma müteahhitlerini belirleyeceği belirtildi. 

Trump, Pentagon başkanının daha sonra bu firmalarla görüşeceği ve firmaların bildirimden sonraki 15 gün içinde Pentagon’un incelemesi için bir düzeltme planı sunma şansına sahip olacağı eklendi.

Kararda, Pentagon başkanı düzeltme planını yetersiz bulursa, hükümetin yaptırımlar da dahil olmak üzere düzeltici önlemler alabileceği belirtildi.

Hegseth, iki ay içinde, şirketin sözleşmesini yerine getirmekte yetersiz kalması durumunda, gelecekteki tüm savunma sözleşmelerinde hisse geri alımını yasaklayan hükümler bulunmasını sağlayacak.

Kararda, “Ayrıca, Bakan, gelecekteki sözleşmelerde, yüklenicilere ödenecek yönetici teşvik ücretlerinin, hisse geri alımlarından kaynaklanan serbest nakit akışı veya hisse başına kazanç gibi kısa vadeli finansal göstergelere bağlı olmayacağını, bunun yerine zamanında teslimata bağlı olacağını” garanti edeceği vurgulanıyor.

Karar, ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonuna, önerilen yasağı uygulamak için düzenlemeler yayınlamayı düşünmesini talimat verdi.

Trump yönetici maaş paketlerini de eleştirdi

Trump ayrıca savunma sanayindeki yönetici maaş paketlerini “aşırı ve haksız” olarak nitelendirdi ve bunların 5 milyon dolar ile sınırlandırılması gerektiğini söyledi.

En büyük savunma şirketlerinin CEO’ları genellikle nakit ödemeler ve hisse senedi hibeleriyle birlikte yılda 20 milyon dolardan fazla kazanıyor.

Trump, sosyal medyada bu bileşenlerin tam olarak nasıl sınırlandırılacağını açıklamadı, fakat emrinde Pentagon başkanının, bir yüklenicinin düşük performansını belirledikten sonra, hükümetin yönetici maaşlarını mevcut seviyelerde sınırlandırmasını sağlamak için gerekli adımları atacağı belirtildi.

Kararda ayrıca, gelecekteki sözleşmeler kapsamında yöneticilere ödenecek teşvik tazminatının, zamanında teslimat, üretim artışı ve operasyonel iyileştirmelerle bağlantılı olması gerektiği belirtildi.

Trump, belirli şirket veya yöneticilerin adını vermeden, “Bundan böyle, bu yöneticiler hem bu önemli ekipmanı teslim etmek ve bakımını yapmak hem de gelecekteki askeri ekipmanın en son modellerini üretmek için YENİ ve MODERN üretim tesisleri kurmalıdır,” diye yazdı.

Hisse geri alımları savunma şirketleri arasında yaygın ve birçoğu temettü ödüyor. Örneğin Lockheed, ekim ayında temettüsünü 23. yıl üst üste artırarak hisse başına 3,45 dolara çıkardı. Aynı zamanda, 2 milyar dolara kadar hisse satın alımına izin vererek, geri alımlar için taahhüt edilen toplam tutarı 9,1 milyar dolara çıkardı.

Lockheed’in F-35 savaş uçağı, ABD’nin en pahalı savunma programlarından biri, artan maliyetler ve gecikmelerle boğuşuyor. Birçok büyük savunma programı, ürünü teslim etmek için başlangıçta vaat edilenden çok daha uzun süre ve çok daha yüksek bir fiyat gerektiriyor.

Northrop Grumman tarafından tasarlanan ve yönetilen, eskiyen Minuteman III füzelerinin yerini alacak 140 milyar dolarlık Sentinel kıtalararası balistik füze programı, bütçenin %81 üzerinde olacak.

Amerika

ABD Senatosu, dijital dolar yasağını içeren tasarıyı kabul etti

Yayınlanma

ABD Senatosu, Fed’in 31 Aralık 2030’a kadar merkez bankası dijital para birimi (CBDC) niteliğinde bir dijital dolar çıkarmasını yasaklayan düzenlemeyi kabul etti. 85’e karşı 5 oyla geçen hüküm, 21st Century ROAD to Housing Act tasarısına Cumhuriyetçilerin girişimiyle eklendi. Düzenlemenin yürürlüğe girmesi için Temsilciler Meclisi’nin de onayı ve Başkan Trump’ın imzası gerekiyor.

ABD Senatosu, Merkez Bankası’nın (Fed) merkez bankası dijital para birimi (CBDC) olarak dijital dolar veya CBDC’ye “esaslı ölçüde benzer” herhangi bir dijital varlık çıkarmasını 31 Aralık 2030’a kadar yasaklayan 21st Century ROAD to Housing Act tasarısını kabul etti.

Tasarı Senato’da 85’e karşı 5 oyla geçti.

CBDC, nakit ve kaydi paranın yanında ulusal para biriminin üçüncü biçimi olarak tanımlanıyor. Bu tür dijital para birimlerinin ihracı ve kontrolü doğrudan merkez bankaları tarafından yürütülüyor.

Bazı CBDC projelerinde kripto para ve blokzincir teknolojilerinden yararlanılsa ve dijital para birimleri kriptografik tokenlar şeklinde ihraç edilse de, bu varlıklar merkezi bir ihraççıya sahip olmaları nedeniyle kripto para olarak değerlendirilmiyor.

Dünyada birçok ülke kendi CBDC projelerini geliştiriyor veya test ediyor.

Çin, dijital yuanı 2020 yılından bu yana deneme programları kapsamında test ederken, Rusya’da dijital rublenin geniş çaplı kullanımına 1 Eylül’de başlanması planlanıyor.

Esasen emlak piyasasına ilişkin düzenlemeler içeren 21st Century ROAD to Housing Act tasarısındaki CBDC yasağı hükmü, Cumhuriyetçilerin girişimiyle metne eklendi.

Tasarının şimdi Temsilciler Meclisi’nde oylanması, ardından da Başkan Donald Trump’ın imzasına sunulması gerekiyor.

Trump yönetimi daha önce de dijital doların hayata geçirilmesine karşı çıkarken, sabit kripto para birimlerini destekleyen bir çizgi izledi.

ABD’de GENIUS Act adlı sabit kripto para yasasının kabul edilmesinin ardından Hazine Bakanı Scott Bessent, ABD devlet tahvilleriyle desteklenen sabit kripto para birimlerinin Amerikan kamu borcuna yönelik yeni bir talep kaynağı oluşturacağını ve doların dijital ödemelerdeki konumunu güçlendireceğini söyledi.

Fed de dijital dolar fikrinden bir yıldan uzun süre önce uzaklaşmıştı.

Kurumun eski başkanı Jerome Powell, görev süresi boyunca ABD’de merkez bankası dijital para biriminin hayata geçirilmeyeceğini açıklamıştı. Powell’ın yerine gelen mevcut Fed Başkanı Kevin Warsh da CBDC karşıtı bir tutum sergiliyor.

Avrupa Birliği ise dolar bazlı sabit kripto para birimlerinin yaygınlaşmasına karşılık dijital euro projesini bir CBDC olarak destekliyor. Birlik, pazarını korumaya yönelik adımlar da attı.

Bu yıl yürürlüğe giren MiCA kripto varlık düzenlemeleri, Avrupa’daki kripto para borsalarında işlem gören tüm sabit kripto para birimlerinin, özel lisans almış ve AB içinde faaliyet gösteren ihraççılar tarafından çıkarılmasını şart koşuyor.

Toplam piyasa değeri 317 milyar dolar olan sabit kripto para piyasasının yüzde 90’dan fazlasını dolar bazlı ürünler oluşturuyor.

En büyük sabit kripto para birimleri, 186 milyar dolarlık piyasa değerine sahip Tether’in USDT’si ile 74 milyar dolarlık piyasa değerine sahip Circle’ın USDC’si olarak öne çıkıyor.

Trump ailesiyle bağlantılı kripto para projesi World Liberty Financial tarafından yaklaşık bir yıl önce piyasaya sürülen USD1 adlı sabit kripto para birimi ise yaklaşık 4,5 milyar dolarlık piyasa değeriyle kategorisinde dördüncü sırada yer alıyor.

USD1 arzının yaklaşık yüzde 75’i Binance’te tutuluyor.

Okumaya Devam Et

Amerika

Google yapay zeka için A24 stüdyosuna ortak oluyor

Yayınlanma

Google, yapay zeka alanında iş birliği geliştirmek amacıyla bağımsız film stüdyosu A24’e yaklaşık 75 milyon dolar yatırım yapmaya hazırlanıyor. The Wall Street Journal gazetesinin kaynaklara dayandırdığı habere göre ortaklık kapsamında sinema sektörüne yönelik yeni yapay zeka araçlarının geliştirilmesi hedefleniyor.

The Wall Street Journal gazetesinin konuya aşina kaynaklara dayandırdığı haberine göre Google, yapay zeka alanındaki ortaklık kapsamında bağımsız film stüdyosu A24’e yaklaşık 75 milyon dolar yatırım yapacak.

Gazete, bu adımın teknoloji devinin bir sinema stüdyosundan ilk kez hisse satın aldığı örnek olduğunu kaydetti.

Google bünyesindeki yapay zeka birimi DeepMind ile A24, filmlerin üretimi ve dağıtımı için yeni araçlar geliştirmeyi planlıyor.

A24 stüdyosunun teknoloji ve inovasyon alanındaki çalışmalarını yürüten ortağı Scott Belsky, geliştiricilerin yapay zekayı film üretimini hızlandırmak ve maliyetleri düşürmek amacıyla öne çıkardığını, ancak bu durumun sinemacılar arasında memnuniyetsizlik yarattığını ifade etti.

Sürece ilişkin değerlendirmede bulunan Belsky, “Yaratıcı kontrolü koruyan ve risk alma isteğini teşvik eden daha etkili yapay zeka uygulama yöntemlerinin olduğuna inanıyoruz” dedi.

Yeni araçların, kullanıcı taleplerine göre doğrudan içerik üreten üretken yapay zekadan farklı olacağını belirten Belsky, Google’ın A24 stüdyosunun film ve televizyon arşivine erişim hakkı elde etmeyeceğini kaydetti.

DeepMind Başkan Yardımcısı Eli Collins ise ortaklığa ilişkin, “Teknolojinin, alanındaki en iyi uzmanların ellerine ulaştığı anlarda büyük ilerlemelerin kaydedileceğine inanıyoruz.” açıklamasında bulundu.

ABD merkezli bağımsız bir sinema şirketi olan A24 stüdyosu, özellikle yazar ve festival filmleri üzerine odaklanmasıyla tanınıyor. Yakın zamanda “Gerçekliğin Sahne Arkası” (Y2K) ve “Marty Supreme” filmlerini izleyiciyle buluşturan stüdyonun portföyünde, yedi Oscar ödülü kazanan “Her Şey Her Yerde Aynı Anda” (Everything Everywhere All at Once) yapımının yanı sıra “Yeşil Şövalye” (The Green Knight), “Deniz Feneri” (The Lighthouse), “Cadı” (The Witch), “Ritüel” (Midsommar), “Geçmiş Yaşamlar” (Past Lives), “Demir Pençe” (The Iron Claw), “When You Finish Saving the World” ve “İç Savaş” (Civil War) gibi filmler yer alıyor.

Okumaya Devam Et

Amerika

SpaceX, 6,3 milyar dolarlık bilgi işlem gücü anlaşması imzaladı

Yayınlanma

SpaceX, açık kaynaklı yapay zeka girişimi Reflection AI ile önemli bir bilgi işlem gücü anlaşması imzaladı.

Anlaşma kapsamında Reflection, gelişmiş modelleri eğitmek ve çalıştırmak için kullanılan en üst düzey yapay zeka çipleri olan Nvidia GB300’lere anında erişim elde edecek.

CNBC’nin incelediği belgelere göre, 1 Temmuz 2026’dan itibaren 2029 yılına kadar SpaceX’e aylık 150 milyon dolar ödeme yapmayı kabul etti.

Anlaşma süresi sonuna kadar devam ederse, ödemelerin toplam tutarı yaklaşık 6,3 milyar dolara ulaşacak.

Her iki şirket de ilk üç ayın ardından 90 gün önceden bildirimde bulunarak sözleşmeyi feshedebilir.

Anlaşma, SpaceX’in rekor kıran halka arzının ardından devasa veri merkezi altyapısını nasıl kullandığını gösteriyor.

Şirket, Colossus’u kısmen ChatGPT’nin rakibi olan Grok’a güç sağlamak amacıyla kurmuştu. 

Şimdi ise SpaceX, bu altyapıyı dışardaki yapay zeka şirketlerine hesaplama gücü kapasitesi satmak için de kullanıyor.

SpaceX, daha önce Anthropic, Google ve Cursor ile hesaplama gücü konusunda anlaşmalar imzalamıştı. Musk’ın şirketi şu anda Cursor’u satın alma sürecinde.

Reflection, bu listeye stratejik açıdan farklı bir müşteri daha ekliyor: Hükümetlerin ve işletmelerin kapalı yapay zeka sistemlerine olan bağımlılığını yeniden değerlendirdiği bir dönemde, açık kaynaklı modellere odaklanan bir yapay zeka laboratuvarı.

Zamanlama dikkat çekici. Anthropic’in Fable ve Mythos’a erişimi kesmesinin ardından açık kaynaklı yapay zeka ivme kazandı.

Bu durum, kritik işler için kapalı model sağlayıcılarına güvenmenin riskleri konusunda soru işaretleri yarattı.

Bu olay, açık model şirketlerine, müşterilerin modelleri daha fazla kontrol sahibi olarak inceleyebilmesi, özelleştirebilmesi ve çalıştırabilmesi gerektiği yönünde daha güçlü bir argüman sağladı.

Reflection, son değerlemesi 25 milyar dolar olan bu girişim olarak, OpenAI, Anthropic ve Google’ın öncü sistemleriyle rekabet edebilecek Amerikan açık kaynaklı yapay zeka modelleri geliştirmeye çalışırken, hükümetlere ve işletmelere kapalı sistemlere kıyasla daha fazla esneklik sunma hedefiyle bu yaklaşımı doğrudan benimsedi.

Reflection sözcüsü yaptığı açıklamada, “Son zamanlarda yaşanan olaylar, açık kaynağın yapay zeka ekosistemi için ne kadar önemli olduğunu ortaya koyuyor; giderek daha fazla ülke ve işletme, yalnızca kapalı modellere bağımlı olmanın getirdiği riskleri ve maliyetleri fark ediyor,” dedi.

Reflection, bu anlaşmanın kendisine “Amerikan açık zekası” olarak adlandırdığı şeyi hızlandırmak için ek hesaplama gücü, yani hesaplama kapasitesi sağladığını belirtti.

Girişim henüz halka açık bir öncü açık kaynaklı model yayınlamadı fakat hükümet ve ulusal güvenlik müşterileriyle ivme kazanmaya devam ediyor.

Şirket, Enerji Bakanlığı’nın Genesis Misyonu ile birlikte çalışıyor ve Pentagon’un daha geniş kapsamlı yapay zeka çabalarının bir parçası.

SpaceX için bu anlaşma, hesaplama gücünün yapay zeka yarışında stratejik bir değer haline geldiğinin bir başka işareti.

Gelişmiş Nvidia çiplerine erişim, öncü modelleri eğitmeye ve kullanmaya çalışan şirketler için hâlâ en büyük kısıtlamalardan biri olmaya devam ediyor.

Colossus’u dış müşterilere açarak şirket, kıt grafik işlem birimi kapasitesini satmak için yarışan bulut sağlayıcıları ve yapay zeka altyapı şirketlerinin yanına konumlanıyor.

Bu aynı zamanda SpaceX’e, büyüyen yapay zeka altyapısı anlatısını haklı çıkarmak için başka bir yol sunuyor.

Yatırımcılar, SpaceX’in roketler ve Starlink’in ötesine geçerek yapay zeka, veri merkezleri ve hesaplama hizmetlerine genişleyip genişleyemeyeceğini izliyor.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English