Trump, Ukrayna ve İran savaşları kritik aşamaya girerken Netanyahu ile Zelenskiy’yi ağırlayacak

ABD Başkanı Donald Trump, İran ve Ukrayna’daki savaşların kritik aşamalara ulaştığı bir dönemde, salı günü İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’yi ağırlayacak. Trump’ın iki liderle ilişkileri ise belirgin biçimde farklı bir seyir izliyor.

Ukrayna’nın Rus ilerleyişini yavaşlatmasıyla Zelenskiy ile ilişkiler ısınırken, Netanyahu Washington’a, İran çatışmasından dolayı Beyaz Saray’da artan rahatsızlığın ve ABD’nin Orta Doğu’ya daha fazla müdahil olmasına karşı çıkan bazı Trump destekçilerinin eleştirilerinin gölgesinde geliyor.

İki lider, Trump’ın en yakın müttefiklerinden biri olan ve Trump’ı sık sık Ukrayna savaşına daha fazla destek vermeye ikna etmeye çalışan şahin Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham için düzenlenecek anma törenine katılmak üzere Washington’da bulunuyor.

Zelenskiy, Washington’a varışının ardından yaptığı açıklamada, Trump ve ekibiyle gerçekleştireceği görüşmelerde balistik füzelere karşı savunma ile ABD’yle stratejik işbirliğinin “bir numaralı öncelik” olduğunu söyledi.

Hem Ukrayna savaşı hem de genişleyen Orta Doğu çatışması kritik dönemeçlerde bulunuyor. İran savaşındaki ateşkesin çökmesinin ardından Trump, diplomasiye bir şans daha vermek amacıyla ABD hava saldırılarını durdurduğunu söylüyor. Zelenskiy ise Ukrayna’nın son dönemde elde ettiği başarılarla moral bulmuş durumda.

Buna rağmen her iki çatışmanın da sona ereceğine dair henüz bir işaret bulunmuyor.

NETANYAHU, YENİDEN SEÇİLMEK İÇİN TRUMP’IN DESTEĞİNİ ARIYOR

Netanyahu’nun Trump’la ilişkileri zaman zaman yakın, zaman zaman gergin bir seyir izledi. Trump bazı durumlarda,  Hizbullah’ı zayıflatmak amacıyla Lübnan’daki hedeflere saldırmak isteyen İsrail liderini dizginlemek zorunda kaldı.

Haziran ayında gerçekleşen sert bir telefon görüşmesinde Trump’ın Netanyahu’ya “lanet olası deli” dediği basına sızmış, daha sonra bu ifade Trump tarafından kamuoyu önünde de doğrulanmıştı. Bu olay, iki lider arasındaki gerilimi açıkça ortaya koydu.

Konuya yakın kaynaklara göre Netanyahu, 27 Ekim’de yapılacak seçim öncesinde Trump’ın yeniden seçilme kampanyasına destek vermesini sağlamayı amaçlıyor.

İki lider arasındaki geleneksel yakın ilişkiyi sergileyecek bir Trump görüşmesi, kamuoyu yoklamalarında zorlanan Netanyahu’ya iç politikada yardımcı olabilir.

Netanyahu, Washington’a hareket etmeden önce yayımladığı video mesajında, “Bu karmaşık zamanlarda hem büyük bir kararlılıkla hem de büyük bir bilgelikle hareket etmek gerekiyor. Gündemdeki tüm meseleleri, öncelikle de İran’ı görüşeceğiz” dedi.

Netanyahu, “Elbette hedefimiz güvenliğimizi korumak ve aynı zamanda çevremizdeki barış çemberini genişletmektir” ifadelerini kullandı.

Bir Beyaz Saray yetkilisi, Trump’ın Netanyahu’yla İran’daki çatışmanın yanı sıra İsrail ile Lübnan arasındaki gerilimleri de ele alacağını söyledi. Trump, geçen hafta Lübnan Cumhurbaşkanını ağırlamıştı.

Yetkili ayrıca görüşmelerde, Trump’ın İsrail ile Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Fas ve Sudan arasındaki diplomatik ilişkileri normalleştirmek amacıyla arabuluculuk ettiği İbrahim Anlaşmaları’nın da gündeme geleceğini belirtti.

TRUMP: BİBİ HARİKAYDI

Trump, Suudi Arabistan’ı da İbrahim Anlaşmaları’na dahil etmek istiyor. Geçen hafta Riyad’la imzalanan sivil nükleer işbirliği anlaşmasını, Suudi Arabistan’ın söz konusu anlaşmalara katılması şartına bağladı. Riyad ise Filistin devletine giden bir yol haritası olmadan İbrahim Anlaşmaları’na katılmayı şimdiye kadar reddetti.

Trump, pazartesi günü Michigan’a giderken Air Force One’da gazetecilere, İsrail liderinin lakabını kullanarak, “Bibi harikaydı” dedi. Trump, “O bir savaş dönemi başbakanıydı. Birlikte çok iyi işler yaptık” ifadelerini kullandı.

Zelenskiy ile Trump, Trump’ın ikinci başkanlık döneminin ilk aylarında defalarca karşı karşıya gelmişti. Ancak Ukrayna’nın savaşta, Rusya’nın petrol endüstrisine yönelik artan saldırılar da dahil olmak üzere daha fazla başarı elde etmesiyle iki lider arasındaki ilişkiler son aylarda iyileşti.

Planlar hakkında bilgi sahibi bir kaynağın Reuters’a aktardığına göre Zelenskiy’nin Beyaz Saray’da Trump’la, muhtemelen gazetecilerin bulunmayacağı kısa bir özel görüşme yapması bekleniyor.

Ukraynalı bir kaynak, Patriot füze önleyicilerinin en öncelikli konu olduğunu söyledi.

Kaynak, “Her gün saldırılara maruz kalıyoruz. Bu nedenle Patriot sistemleri için füze satın almamıza izin verilmesi konusunda Trump’ın ve ekibinin onayına ihtiyacımız var. Hayat kurtarmak için bu en büyük öncelik” dedi.

Zelenskiy’nin, acilen ihtiyaç duyulan hava savunma kapasitesi ile ABD’yle yürütülen insansız hava aracı anlaşmasının tamamlanması konusunda Trump’a baskı yapması bekleniyor.

İki liderin ayrıca Trump’ın NATO zirvesinde Ukrayna’ya Patriot füze önleyicileri üretme lisansı verme sözünü de ele alması bekleniyor.

Zelenskiy geçen hafta ABD’li temsilciler Steve Witkoff ve Jared Kushner’la Rusya’yla barış görüşmelerinin yeniden başlatılması ihtimalini görüştü. Ukraynalı ve Amerikalı yetkililerin önümüzdeki günlerde ABD’de bir araya gelebileceğini söyledi.

Beyaz Saray yetkilisi, “Başkan Trump, Başkan Zelenskiy ile Rusya ve Ukrayna arasındaki devam eden barış sürecini görüşecek. Artık savaşı sona erdirmenin zamanı geldi” dedi.

Zelenskiy’nin Beyaz Saray görüşmesinin ardından ABD Kongre Binası’na giderek 100 senatörün tamamıyla bir araya gelmesi bekleniyor.

Zelenskiy’nin ziyareti, Pentagon’un milletvekillerine gönderdiği bir mektupta Trump yönetiminin, Kongre tarafından Ukrayna’ya yardım amacıyla onaylanan 400 milyon dolarlık bütçenin harcanmasını 2029 mali yılına kadar tamamlamayacağını bildirmesinin ardından gerçekleşiyor. Bu durum, Kiev’in Rus füze saldırılarına karşı koymak için ihtiyaç duyduğu silahlarda kritik düzeyde sıkıntı yaşadığı bir dönemde yaşanıyor.

Demokratlar ve Trump’ın partisindeki bazı Cumhuriyetçiler, her iki partiden milletvekillerinin geçen yıl desteklediği Kiev yardımlarını Pentagon’un bekletmesini eleştirdi.