Trump’tan tüm dünyaya gümrük vergileri

ABD Başkanı Donald Trump, dünya genelinden ithal edilen mallara uygulanan ortalama gümrük vergilerini artıran bir dizi yeni gümrük vergisi açıkladı.

Birçok ticaret ortağının temel gümrük vergileri, Trump’ın nisan ayında uyguladığı vergilerle aynı şekilde %10 olarak kaldı. Bu durum, başkanın vergilerin iki katına çıkabileceğini söylemesinin ardından yatırımcıların en kötü korkularını hafifletmiş oldu. 

Fakat bazı Kanada mallarına uygulanan gümrük vergilerini %35’e çıkarma kararı, zaten gergin olan ilişkilere yeni bir gerginlik katma tehdidi oluştururken, İsviçre ve Yeni Zelanda gibi ülkeler de oranlarda artış gördü.

Bloomberg’e göre, oranlar açıklanan şekilde uygulanırsa, ortalama ABD gümrük vergisi oranı %15,2’ye çıkacak. Bu oran, önceki %13,3’ün ve Trump’ın göreve gelmeden önceki 2024 yılındaki %2,3’lük oranın önemli ölçüde üzerinde.

Gümrük ve Sınır Koruma İdaresinin vergileri tahsil etmek için gerekli değişiklikleri yapabilmesi için, tarifelerin çoğu 7 Ağustos gece yarısından sonra yürürlüğe girecek. 

rump, çok sayıda ticaret ortağına daha yüksek gümrük vergileri uygulamaya koymak için belirlediği 1 Ağustos son tarihinden sadece birkaç saat önce yönergeyi imzaladı.

Avrupa Birliği, Japonya ve Güney Kore dahil olmak üzere büyük sanayileşmiş ekonomiler, ürünlerine %15 gümrük vergisi kabul ederken, Meksika, Kanada ve Çin’den gelen ürünlere uygulanan vergiler daha da yüksek.

Avrupa mallarına uygulanması planlanan %15’lik gümrük vergisini 7 Ağustos’a kadar ertelendi ve müzakerecilerin AB-ABD anlaşmasını sonuçlandırmak için çalışırken kısa bir süreli erteleme sağladı.

Brüksel, Washington’a yeni AB-ABD ticaret anlaşmasının uygulanmasına başlanması çağrısında bulunarak, en büyük ticaret ortağı olan ABD’den 1 Ağustos’tan itibaren Avrupa’nın zor durumdaki ihracatçılarına “acil gümrük vergisi indirimi” sağlanmasını istedi. 

Trump’ın önümüzdeki haftalarda ilaç, yarı iletken, kritik mineraller ve diğer önemli sanayi ürünlerinin ithalatına ayrı gümrük vergileri uygulayacağı tahmin ediliyor, bu da şirketler ve yatırımcılar için belirsizliğin devam edeceği anlamına geliyor.

Trump’ın yeni oranları açıklamasının ardından hisse senetleri baskı altında kaldı. MSCI All Country World Endeksi %0,2 geriledi. S&P 500 kontratları %0,2, Avrupa kontratları ise %0,6 değer kaybetti. Asya borsaları %0,7 düşüşle altıncı gün üst üste geriledi ve bu yılın en uzun kayıp serisini kaydetti.

Tayvan doları ve Kore wonu döviz piyasalarında düşüşe öncülük ederken, İsviçre frangı, ülkedeki ürünlere %39’luk bir vergi getirilmesinin ardından hafif düşüş yaşadı. İsviçre, oranların yükseltildiği birkaç ülkeden biri oldu. Kanada doları ise yüksek oranlara rağmen sabit kaldı.

Bu açıklama, Trump’ın ticaret açığını azaltmak ve Amerikan imalat sektörünü canlandırmak için planının merkezinde yer alan ülke bazlı gümrük vergilerini nasıl belirleyeceği konusunda aylarca süren bekleyişi, en azından şimdilik sona erdirdi.

Trump, ilk olarak nisan ayında duyurduğu sözde karşılıklı gümrük vergilerini, önce piyasaların paniğe kapılması, ardından yabancı hükümetlerin daha iyi koşullar elde etmek için pazarlık yapması üzerine, müzakerelere zaman tanımak için iki kez ertelemişti.

Perşembe günkü karar kapalı kapılar ardında imzalandı. Sonuç olarak, yaklaşık 40 ülkeden yapılan ithalat %15’lik yeni gümrük vergisine tabi olacak ve bir düzine kadar ekonominin ürünleri, anlaşmaya varılması veya Trump’ın tek taraflı olarak ithalat vergilerini belirleyen bir mektup göndermesi nedeniyle daha yüksek gümrük vergilerine tabi olacak. İkinci grup, ABD ile en yüksek mal ticareti fazlasına sahip ülkeler.

Bunların bazıları bekleniyordu. Örneğin Trump’ın bu hafta sosyal medyada duyurduğu Hindistan ihracatına %25’lik vergi. Diğerleri arasında Tayvan ürünlerine %20 ve Güney Afrika mallarına %30’luk vergiler yer alıyor.

Son anda anlaşmaya vardığı söylenen Tayland ve Kamboçya, Endonezya ve Filipinler gibi komşu ülkelere uygulanan oranlarla aynı olan %19’luk bir vergi aldı. Vietnam mallarına %20 gümrük vergisi uygulanacak.

Bloomberg’e göre Trump’ın kararının bazı ortakları şaşırttığına dair işaretler vardı. Tayvan kabinesi yaptığı açıklamada, uygulanan oranın geçici olduğunu ve takvim çakışmaları nedeniyle ertelenen görüşmelerin ardından ABD’nin uyguladığı verginin düşürülmesinin beklendiğini belirtti.

ABD’li üst düzey bir yetkili, hangi ürünlerin aktarılacağına veya başka bir ülke üzerinden yönlendirileceğine ve dolayısıyla en az %40 oranında gümrük vergisine tabi tutulacağına karar vermek için “menşe kuralları” da dahil olmak üzere diğer ayrıntıların henüz netleşmediğini söyledi. Yetkiliye göre, karar önümüzdeki haftalarda verilecek.

Eski ABD ticaret müzakerecisi Wendy Cutler, “ABD gümrük yetkilileri, özellikle şu anda dünya çapında uygulanan farklı gümrük tarifeleri nedeniyle, başkanlık kararnamesini uygulamada zorluklarla karşılaşacak. Uygulama öncesindeki yedi günlük süre yardımcı olacak, ancak ithalatçılar en azından başlangıçta sorunlar beklemeli,” dedi.

Trump, ayrı bir kararla, ABD’nin en büyük ticaret ortaklarından biri olan Kanada’nın ihracatına uygulanan gümrük vergilerini %25’ten artırma tehdidini yerine getirdi. Bu değişiklik, ilk döneminde müzakere ettiği Kuzey Amerika ticaret anlaşması kapsamındaki malları hariç tutuyor.

Daha düşük olan %10 ve %15 oranlarının, Trump’ın birebir müzakereye pek ilgi göstermediği çoğunlukla küçük ve orta ölçekli ekonomilere uygulanması bekleniyor. Trump, geçtiğimiz günlerde, tek tek anlaşma yapabilecek kadar çok ülke olduğunu belirtmişti.

Bununla birlikte, bazı küçük ülkeler en yüksek oranlarla vuruldu. Bunlar arasında Suriye %41, Laos ve Myanmar ise %40 ile yer aldı. Nisan ayında Trump’ın %50 gümrük vergisi uygulama tehdidiyle sarsılan küçük Afrika ülkesi Lesotho ise %15 oranla kurtuldu.

Türkiye’den ABD’ye giden tüm ürünlere de %15 oranında gümrük vergisi getirildi.

Üst düzey ABD’li yetkili, revize edilmiş otomobil gümrük vergilerinin ne zaman uygulanacağına dair henüz bir tarih belirlenmediğini söyledi. Trump’ın AB, Japonya ve Güney Kore ile yaptığı anlaşmalar, bu ülkelerin araç ihracatına uygulanan gümrük vergilerini genel oran olan %25’ten %15’e düşürecek.

Bu haftaki son tarihten büyük bir istisna, ABD ile gümrük vergisi ateşkesinin 12 Ağustos’ta sona ermesi nedeniyle Çin. Trump yönetimi, ateşkesin uzatılmasının muhtemel olduğunu işaret etti. Henüz kesin bir karar alınmadı, fakat bir yetkili, Stockholm’de yapılan son ABD-Çin görüşmelerinin olumlu geçtiğini söyledi.