Ukraynalı firari oligarkın şirketi iflasın eşiğine geldi

Ukraynalı firari oligark Konstantin Jevago ile Kiev yönetimi arasındaki anlaşmazlık, madencilik şirketi Ferrexpo’yu iflasın eşiğine getirdi. Ukrayna hükümeti 90 milyon dolarlık KDV iadesini tutarken, şirkette yüzde 49 hisseyi kontrol eden Jevago ek hisse ihracını engelliyor.

Ukraynalı firari oligark Konstantin Jevago ile Kiev makamları arasındaki anlaşmazlık, madencilik şirketi Ferrexpo’yu fiilen ödeme güçlüğü sınırına getirdi.

The Financial Times’ın (FT) Ukraynalı kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Ukrayna hükümeti şirkete 90 milyon dolarlık katma değer vergisi (KDV) iadesini ödemezken, hisselerin yüzde 49’unu kontrol eden Jevago ise ek sermaye artırımı için hisse ihracı yapılmasını engelliyor.

Jevago tarafından kurulan Ferrexpo, 2021 yılında 3 milyar dolarlık piyasa değeri ve 2,5 milyar dolara varan yıllık satış geliriyle küresel çapta önemli bir demir cevheri peleti tedarikçisi konumundaydı.

Gazetenin aktardığına göre, Rusya ile Ukrayna arasındaki savaş, şirket çalışanlarının askere alınması ve Ukraynalı yetkililerle yaşanan adli ihtilaflar bu tabloyu köklü biçimde değiştirdi.

Mayıs ayında denetçilerin finansal tabloları imzalamayı reddetmesi üzerine şirket hisselerinin borsadaki işlemleri durduruldu ve piyasa değeri 200 milyon dolara kadar geriledi. Ferrexpo, ağustos ayı başında ise madencilik faaliyetlerini tamamen durdurarak stoktaki ürünlerini satmaya başladı.

Eylül ortasına kadar 100 milyon dolar bulunamazsa iflas başvurusu yapılacak

Ferrexpo’nun faaliyetlerini sürdürebilmek için eylül ayı ortasına kadar en az 100 milyon dolar kaynak temin etmesi gerekiyor. Haziran ayı sonu itibarıyla kasasında yalnızca 27 milyon dolar bulunan şirket, yürütülen görüşmelerin sonuçsuz kalması durumunda iflas başvurusunda bulunabileceğini belirtiyor.

Ferrexpo Geçici İcra Kurulu Başkanı Lucio Genovese FT’ye yaptığı açıklamada, “Ferrexpo’nun, Ukrayna ile en büyük hissedarımız [Jevago] arasındaki anlaşmazlığın içine haksız yere çekildiğini düşünüyoruz” ifadelerini kullanarak resmi makamlarla görüşmelerin sürdüğünü kaydetti.

Şirket açısından temel sorun, kurucusu ve en büyük hissedarı olan Jevago’nun hukuki durumu olmaya devam ediyor. 2015 yılında Finans ve Kredi Bankası’nın iflası sürecinde zimmete para geçirme suçlamasıyla Ukrayna’da aranan eski milletvekili, Ferrexpo’nun yüzde 49’una sahip olan Fevamotinico tröstünün intifa hakkı sahibi olmayı sürdürüyor.

Kiev yönetiminin Şubat 2025’te Jevago’ya yönelik kişisel yaptırımlar uygulamasının ardından vergi dairesi, kısıtlamaları gerekçe göstererek mart ayından itibaren şirkete KDV iadesi yapmayı durdurdu.

Şirkete yakın bir kaynak, bu gelişmenin ardından durumun hızla kötüleştiğini belirtti. Kaynağın aktardığına göre Jevago, sermaye artırımına yalnızca mevcut hisse oranının korunması şartıyla onay veriyor; Ukraynalı yetkililer ise Fevamotinico’nun payının azaltılmasının Ferrexpo’nun durumunu belirgin biçimde kolaylaştıracağını ifade ediyor.

Hakkındaki suçlamaları reddeden Jevago ise FT’ye yaptığı açıklamada şu ifadeleri kullandı:

“Ukrayna’da şahsıma yöneltilen asılsız suçlamalar ve uygulanan yaptırımlar haksızdır ve siyasi saiklerle alınmıştır. Ukrayna mahkemesinde bu suçlamalara itiraz etmek için adil bir fırsatım olmadı. Adaletin ve gerçeğin galip geleceğine dair iyimserliğimi koruyorum ve Ferrexpo’nun parlak bir geleceği olduğuna inanıyorum.”

FT’nin aktardığına göre, Ferrexpo’nun bağlı ortaklığı Poltava Mining şirketine ağustos ayında 788 milyon dolarlık vergi cezası kesildi. Şirketin bir diğer birimi ise iflas prosedürü kapsamında Maxi Capital yatırım ve finans grubu ile hukuki uyuşmazlık yaşıyor.

Fransa iade taleplerini reddetmişti

RBC-Ukrayna’nın haberine göre, Jevago hakkında ceza soruşturması kapsamındaki suç şüphesi Eylül 2019’da açıklandı. İfade vermeye gitmeyen oligark yurtdışına çıktı. Jevago, 2015’te iflas eden Finans ve Kredi Bankası’ndan 113 milyon doları zimmetine geçirmekle suçlandı ve suçlamaları defalarca reddetti.

İnterpol, Ukrayna’nın talebi üzerine 2021 yılında Jevago hakkında kırmızı bülten çıkardı. Gözaltına alınan iş insanının Ukrayna’ya iadesi Fransa mahkemesi tarafından reddedildi; Ukrayna tarafının yaptığı temyiz başvurusu da geri çevrildi.

Aralık 2022’de Fransa’nın Courchevel kayak merkezinde Kiev’in talebiyle yeniden gözaltına alınan Jevago’nun iadesi, Fransız mahkemesi tarafından bir kez daha reddedildi.

Jevago, Forbes’un 2026 yılı küresel milyarderler sıralamasında yer alan yedi Ukraynalı arasında bulunuyor. İş insanının servetinin 1,2 milyar dolar olduğu tahmin ediliyor.