Asya
Vietnam savunma fuarında Rus silahlarına alternatifler arıyor

Vietnam Milli Savunma Bakanlığı, ülkenin silah tedarikini modernize etmek ve çeşitlendirmek amacıyla 30 kadar ülkeden 240’tan fazla katılımcıyı Güneydoğu Asya’daki türünün en büyük etkinliklerinden olan Vietnam Uluslararası Savunma Fuarı’nda ağırlıyor.
2022’de başlayan ve iki yılda bir düzenlenen etkinlik, şirketlere ve kuruluşlara silah ve savunma ekipmanlarını sergileyebilecekleri ve müzakerelerde bulunabilecekleri bir alan sağlıyor.
Katılımcılar arasında C-130 nakliye uçağı ve A-10 saldırı uçağı gibi donanımları sergileyen Lockheed Martin’in de aralarında bulunduğu 13 Amerikan şirketi yer alıyor ki bu da ABD’nin sadece maketlerini sergilediği 2022 fuarına kıyasla önemli bir değişiklik.
Hint-Pasifik Komutanlığı Komutanı Amiral Samuel Paparo, ABD’nin Vietnam’ın askeri modernizasyonuna güçlü destek verdiğini söyledi. İki ülke diplomatik ilişkilerini 2023 yılında kapsamlı stratejik ortaklığa yükseltti.
Paparo, Amerikan ve Vietnam taraflarının “birlikte eğitim yapmak için ortak çıkar alanlarını tanımladıklarını” söyledi ve “Yani pilotlar A-10’larda eğitim görüyor ve aynı zamanda T-6’larda da eğitim görüyor” dedi. ABD kasım ayında Vietnam’a T-6 eğitim uçağı tedarik etti. Pilotlara ABD yapımı uçakları kullanmayı öğretmenin, gelecekte Amerikan savaş uçakları ya da nakliye uçakları satın alınmasına yol açması bekleniyor.
Fuar, Rusya ve Ukrayna’nın yanı sıra İsrail ve İran ile kendisini Küresel Güney’in bir temsilcisi olarak konumlandıran Hindistan gibi büyük çatışmaların karşıt taraflarında yer alan ülkelerden katılımcıları bir araya getirdi. Çin, en büyük silah ihracatçısı China North Industries tarafından temsil edilirken, Japonya’dan IHI ve Nidec grubu katılıyor.
Orduyu modernize etme hedefi
Başbakan Pham Minh Chinh, Savunma Bakanı Phan Van Giang ile birlikte fuar alanını gezerek sergilenen uçak, tank ve füzeleri inceledi.
Başbakan açılış töreninde yaptığı konuşmada Vietnam’ın “ülkenin kendisini erken ve uzaktan korumasına yardımcı olacak savunma yeteneklerini güçlendireceğini” söyledi.
Vietnam, hala eski Sovyetler Birliği tarafından geliştirilen ve Sovyet askeri desteğinin Vietnam Savaşı’nda ABD’nin yenilmesinde önemli bir rol oynamasının ardından standart haline gelen birçok silahı kullanan ordusunu modernize etmek istiyor.
Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’nün verilerine göre 2000-2023 yılları arasında Vietnam’ın silah ithalatının %80’inden fazlasını Rus yapımı silahlar oluşturdu.
Ukrayna’da 2022 yılında başlayan savaş, Vietnam’a yapılan sevkiyatların durmasıyla birlikte bu bağımlılık düzeyinin risklerini ortaya çıkardı. SIPRI’ye göre 2023 yılında Rusya’dan yaptığı silah ithalatı, 2014 yılında görülen en son zirvenin %1’inden daha azdı.
Vietnam tedarikini çeşitlendirmek için dengeli diplomasisini kullanıyor.
Yer yer Güney Çin Denizi’nde Çin’le gerginlikler yaşayan Vietnam, ABD ile silah tedariki konusunda görüşmeler yürütüyor. Pekin ile sınır anlaşmazlığı yaşayan Hindistan da 2023 yılında Vietnam’a bir korvet vermişti. Vietnam’ın Kuzey Kore ile ilişkilerini sürdürmesine rağmen Güney Kore de olası bir tedarikçi olarak görülüyor.
Ancak Vietnam’ın Rus silahlarına olan aşırı bağımlılığını sona erdirmek zor olacak. Güney Koreli bir diplomatik yetkili, “Mevcut Rus silahlarıyla uyumluluk bir engel” dedi.
Güney Kore Devlet Başkanı Yoon Suk Yeol 2023 yılında Vietnam’a üst düzey bir satış ziyaretinde bulunmuştu.
İsrail potansiyel bir alternatif silah tedarikçisi olarak görülüyordu ve Vietnam 2013-2018 yılları arasında bu ülkeden yaptığı ithalatı artırmıştı. Ancak bu sevkiyatlar COVID-19 salgını nedeniyle durdu ve İsrail o zamandan beri Orta Doğu’daki çatışmalar nedeniyle kendisi de bir silah ithalatçısı haline geldi.
Asya
Güney Kore, siyasete müdahale iddiasıyla Shincheonji kilisesi liderini tutukladı

Güney Kore’de bir mahkeme, Shincheonji İsa Kilisesi’nin kurucusu Lee Man-hee hakkında, takipçilerinin bir siyasi partiye katılması için yasa dışı bir plan organize ettiği iddiaları nedeniyle tutuklama kararı verdi.
95 yaşındaki Lee, dini grupların siyasete karışmasını yasaklayan Siyasi Partiler Yasası’nı ihlal etmekle ve büyük seçimler öncesinde on binlerce takipçisini muhafazakâr Halkın Gücü Partisi’ne katılmaya yönlendirmek suretiyle görevi engellemekle suçlanıyor.
Haberlere göre mahkeme, çarşamba günü geç saatlerde Lee hakkında delilleri yok etme riski bulunduğu gerekçesiyle tutuklama kararı verdi.
Çarşamba günü tutuklama talebine ilişkin duruşma için mahkemeye gelen Lee, hakkındaki suçlamalarla ilgili soruları yanıtlamadı.
Kendisini mesih ilan eden Lee, Shincheonji’yi 1980’lerde kurdu. Birçok ana akım Hristiyan grup, Shincheonji’yi “beyin yıkayan bir tarikat” olarak tanımlıyor.
Soruşturmacılar, 2021 ile 2024 yılları arasında 50 binden fazla Shincheonji üyesinin, 2022 başkanlık seçimi ve 2024 parlamento aday belirleme süreçlerinde Halkın Gücü Partisi adaylarını desteklemek üzere seferber edildiğini söyledi.
Suçlamaları reddeden Lee’nin, yetkililerin din ile siyaset arasında olası bir işbirliği vakası olarak tanımladığı operasyonun tepesinde yer aldığından şüpheleniliyor.
Shincheonji, Güney Kore’de 2020’deki COVID-19 salgını sırasında gündeme oturmuştu; erken dönem vakaların yarısından fazlası grubun takipçileriyle ilişkilendirilmişti.
Lee, 2021’de halk sağlığı yasalarını ihlal ettiği yönündeki suçlamalardan beraat etmişti.
Shincheonji’ye yönelik dava, dine dayalı siyasi müdahaleye ilişkin daha geniş çaplı bir soruşturmanın parçası. Savcılar ayrıca Birleşme Kilisesi’nin üyelerini Halkın Gücü Partisi’ne katılmaları için seferber ettiği ve bağışlar yoluyla siyasetçilerle ilişkiler geliştirdiği iddialarını da inceliyor.
Asya
Anthropic, Alibaba’yı veri hırsızlığıyla suçladı

ABD merkezli yapay zeka şirketi Anthropic, Çinli teknoloji devi Alibaba’yı binlerce sahte hesap üzerinden Claude yapay zeka modeline yasa dışı erişim sağlamakla suçladı. Şirket, nisan ile haziran ayları arasında Claude üzerinde yaklaşık 29 milyon şüpheli işlem gerçekleştirildiğini bildirdi.
ABD merkezli yapay zeka şirketi Anthropic, Çinli teknoloji devi Alibaba’yı binlerce sahte hesap oluşturarak Claude adlı yapay zeka modeline yasa dışı erişim sağlamakla suçladı.
Bloomberg, Financial Times (FT) ve Reuters’ın şirketin mektubuna ve kaynaklara dayandırdığı haberlere göre, söz konusu iddialar ABD’li senatörlere ve Beyaz Saray yetkililerine gönderilen resmi bir yazıyla iletildi.
Anthropic tarafından gönderilen mektupta, Alibaba ile bağlantılı operatörlerin yürüttüğü faaliyetlerin, Claude modelinin yazılım geliştirme de dahil olmak üzere en değerli yeteneklerini hedef aldığı savunuldu.
Şirket, yaşanan bu durumu, Çinli bir firmanın öncü ABD yapay zeka teknolojilerini kendi yararına kullanmaya yönelik bugüne kadarki en büyük girişimi olarak nitelendirdi.
Yeni Pentagon stratejisi: Çin ile denge arayışı ve “savaşçı ruhu”
Üç ayda 29 milyon şüpheli işlem yapıldı
Anthropic verilerine göre, nisan ile haziran ayları arasında yaklaşık 25 bin sahte hesap üzerinden Claude modeliyle bağlantılı yaklaşık 29 milyon işlem gerçekleştirildi.
Şirket, Alibaba ve diğer Çin merkezli firmaların, kendi sohbet botlarını geliştirmek amacıyla lider ABD teknolojilerini sistematik olarak kullandıklarını kaydetti.
Bloomberg tarafından aktarılan mektupta, Anthropic yetkilileri süreci şu sözlerle değerlendirdi:
“Bu distilasyon yöntemiyle yapılan saldırılar; lider laboratuvarların ileri ABD yapay zeka teknolojilerini kopyalamak, eğitim ile araştırma-geliştirme maliyetlerinden kaçınarak bunları kendi ürünleriymiş gibi sunmak amacıyla yasa dışı, sistematik ve endüstriyel ölçekte gerçekleştirilmiştir.”
Financial Times gazetesi, distilasyon yönteminin teknoloji sektöründe yapay zeka modellerinin daha ucuz ve daha küçük sürümlerini eğitmek için yaygın olarak kullanıldığına dikkat çekti.
Ancak ABD’li yetkililer, Çinli rakiplerin kendi modellerini geliştirmek için bu yöntemi kullanmasının ulusal güvenlik açısından ciddi sonuçlar doğurabileceğinden endişe duyuyor.
Çin misilleme olarak Pentagon’la bağlantılı Amerikan şirketlerini hedef aldı
Kongreye boşlukları kapatma çağrısı
Financial Times’ın haberine göre Anthropic, ABD Kongresini, Çinli yapay zeka şirketlerinin gelişmiş ABD teknolojilerine erişmesini sağlayan yasal boşlukları kapatmaya ve bu siber saldırılardan sorumlu olan Çinli firmaları cezalandırmaya çağırdı.
Şirket ayrıca, Alibaba’nın bu faaliyeti, Beyaz Saray’ın yapay zeka şirketlerindeki fikri mülkiyet hırsızlığının önlenmesi gerektiğine ilişkin genelgesini yayımlamasından sonra küstahça yürüttüğünü belirtti.
Reuters’ın aktardığına göre Anthropic, mektubunda Washington yönetiminin siber saldırılarla mücadele çabalarını desteklediğini vurguladı.
Anthropic, 13 haziranda yaptığı açıklamada, ABD hükümetinin en gelişmiş yapay zeka modelleri olan Fable 5 ve Mythos 5’e yönelik erişimi, ABD vatandaşı olmayan tüm yabancı kullanıcılar için engellemesini zorunlu kıldığını duyurmuştu.
Daha sonra, ABD’li yatırımcı ve ABD Başkanı’nın Bilim ve Teknoloji Danışmanları Konseyi Eş Başkanı David Sacks, söz konusu kararın, modellerin yerleşik güvenlik mekanizmalarını devre dışı bırakma olasılığının tespit edilmesi üzerine alındığını açıklamıştı.
Asya
Denizaltı kablolarını tahrip eden süper akıntılar sanıldığından daha yaygın

Tsinghua Üniversitesi’nin liderliğindeki uluslararası bir ekip, devasa denizaltı akıntılarının daha önce sanıldığından daha yaygın olduğunu ortaya çıkardı.
Çinli bilim insanları bu akıntıların daha önce bu tür akıntıların oluşmasının imkânsız olduğu düşünülen baraj gölleri ve göller gibi sakin ortamlarda da oluştuğunu da tespit etti.
Bilim insanları, “turbidite akıntıları” olarak adlandırılan devasa denizaltı akıntılarının okyanus tabanlarını yeniden şekillendirebileceğini ve dünyanın internet trafiğini taşıyan hayati öneme sahip kablolara zarar verebileceğini on yıllardır biliyorlardı.
Fakat bu akıntıların nasıl oluştuğu ve nasıl davrandığına dair bir anlayış, şimdiye kadar tam olarak anlaşılamamıştı.
Bu bulgular, araştırmacıların bulanıklık akıntılarının oluşumunu anlamak için geliştirdikleri çerçeveyle birlikte, bu güçlü akıntıları daha iyi tahmin etmeye ve yönetmeye yardımcı olarak su altı altyapısını korumaya ve baraj göllerini yönetmeye katkıda bulunabilir.
SCMP’nin aktardığına göre 26 Mayıs’ta Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayınlanan makalede şunlar yazıyor:
“Kendi kendine hızlanan bulanıklık akıntıları, kıtalararası telekomünikasyon kablolarını koparan ve su altı manzaralarını yeniden şekillendiren güçlü, aşındırıcı yerçekimi alt akıntılarıdır. Küçük ölçekli deneylerdeki başarıya rağmen, hızlanan bulanıklık akıntılarına ilişkin saha gözlemleri nadir olmuştur; bu gözlemler çoğunlukla denizaltı ortamlarında gerçekleşen birkaç vakayla sınırlıdır.”
Ekipte, Sarı Nehir Hidrolik Araştırma Enstitüsü, Wyoming Üniversitesi, Illinois Üniversitesi, Texas Tech Üniversitesi, Hokkaido Üniversitesi ve Durham Üniversitesi’nden araştırmacılar yer aldı.
ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA), bulanıklık akıntılarını, depremler dahil jeolojik bozulmaların neden olabileceği, aktıkları yerlere büyük miktarda tortu biriktiren hızlı, yokuş aşağı su akışları olarak tanımlıyor.
Bu akıntılar, mikroplastikler gibi parçacıkların okyanusa taşınması da dahil olmak üzere, uzun mesafeli tortu taşınmasının başlıca mekanizmalarından biri.
Bu parçacıklar, dünyadaki kıtalararası dijital trafiğin yüzde 99’una kadarını taşıyan denizaltı kabloları için bir risk oluşturuyor.
Denizaltı fiber optik kabloların küresel ağında her yıl yüzlerce arıza meydana geliyor. Kazara yaşanan hasarların ardından, bilinen bir risk faktörü olan bulanıklık akıntıları da dahil olmak üzere doğal afetler bu arızalara neden oluyor.
Örneğin 1929’da, Kanada’nın Newfoundland kıyıları açıklarındaki Grand Banks’ta meydana gelen büyük bir deprem, bir sualtı heyelanını ve birkaç yüz kilometre yol alan bir bulanıklık akıntısını tetikleyerek 12 transatlantik iletişim kablosuna zarar vermişti.
Amerika Birleşik Devletleri Jeoloji Araştırmaları Kurumu’na göre, o zamandan bu yana geçen neredeyse bir asırlık araştırma sürecine rağmen, bilim insanları bu akıntıların oluşumunu tam olarak anlamakta hâlâ zorlanıyor.
Bu akıntılar, hem denizaltı altyapısı hem de tortu taşınımı açısından büyük önem taşımasına rağmen, su altında meydana gelmeleri, öngörülemez olmaları ve araştırma ekipmanlarına zarar verebilmeleri nedeniyle doğal ortamlarda incelenmesi zor.
Çin liderliğindeki ekip, Çin’in en uzun ikinci ve en fazla tortu taşıyan su yolu olan Sarı Nehir üzerindeki Xiaolangdi Baraj Gölü’nü, 2018 ile 2020 yılları arasında ve 2023’te gerçekleştirilen dört yıllık saha araştırması için doğal bir laboratuvar olarak kullandı.
Kendi kendine hızlanan bulanıklık akıntılarının –aşağı doğru ilerledikçe tetiklenen veya şiddeti artan akıntılar– büyük miktarlarda sedimanın derin okyanusa taşınmasında kilit bir mekanizma olduğu düşünülüyor.
Illinois Üniversitesi’ne göre, bu fenomen 60 yıldır bilinmesine rağmen, daha önce laboratuvar dışında gözlemlenmemişti.
Çinli araştırmacılar, rezervuarı inceleyerek kendiliğinden hızlanan bulanıklık akıntılarının sık sık meydana geldiğine dair “net kanıtlar” buldu.
Araştırmacılar, aşındırıcı bulanıklık akıntılarının düşük eğimli ortamlarda bile gelişip kendiliğinden hızlanabileceğini göstererek, bu akıntıların hızlanması için dik eğimlerin veya yüksek su hızlarının gerekli olduğu yönündeki önceki inanışları sorguladılar.
Akıntıları tespit ettikten sonra ekip, oluşum koşullarını analiz etti ve bu verileri kullanarak, ortamdan bağımsız olarak bu akıntıların ne zaman başlayıp hızlanabileceğini belirleyen, akış, eğim, hız ve çökelme hızına dayalı evrensel bir eşik değeri oluşturdu.
Araştırmacılar, bu eşiğin bu tür bulanıklık akıntılarının oluşumunu tahmin etmek ve rezervuar yönetimi için mühendislik stratejileri geliştirmek amacıyla kullanılabileceğini belirtti:
“Bu bulgular, bu akıntıları kullanarak rezervuar sedimanlarını aşmak ve aşındırmak, sediman bağlantısını yeniden sağlamak ve şu anda küresel depolama kapasitesini yıllık yaklaşık yüzde 1 oranında azaltan küresel rezervuar sedimantasyon krizini hafifletmek için fiziksel bir temel oluşturmaktadır.”
Amerika1 hafta öncePeter Thiel’in gizli cemiyeti: “Dialog”
Görüş2 hafta önceYeni Delhi’den Yükselen Ses: BRICS’in Yeni Dünya Düzeni Manifestosu
Görüş2 hafta önceSavaşın kısa tarihi ve senaryolar – 5
Avrupa1 gün önceKuzey Akım sabotajında ‘porno filmi kılıfı’ iddiası
Asya1 hafta önceÇKP, ‘Xi Jinping’in Parti İnşası Üzerine Düşüncesi’ni resmi doktrin ilan etti
Ortadoğu1 hafta önceİran, ABD ile varılan anlaşmanın detaylarını açıkladı
Asya2 hafta önceGüney Kore’de askeri istihbarat teşkilatına tarihi darbe
Görüş2 hafta önceSavaşın kısa tarihi ve senaryolar – 4











