Xi Jinping: Çin komşularıyla bağlarını güçlendirecek

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, farklılıkları “uygun şekilde” yöneterek ve tedarik zinciri bağlarını geliştirerek komşu ülkelerle stratejik bağları güçlendirme sözü verdi.

Çarşamba günü sona eren komşuluk diplomasisi konulu iki günlük yüksek profilli merkezi çalışma konferansında yaptığı açıklamalar, Pekin ve Washington arasındaki ticaret savaşının tırmanmasından bu yana Çin liderinin kamuoyuna yaptığı ilk açıklamalar oldu.

Bu, Pekin’in bu ülkelerle ilişkilerini iyi tutarak, ABD baskısına karşı birleşik bir cephe oluşturma çabası olarak yorumlandı.

Xi toplantı sırasında, Pekin’in küresel vizyonunun temel ilkelerinden biri olan “ortak bir gelecek topluluğu inşa etmenin” Çin’in komşu ülkelerle diplomasisine öncelik vereceğini söyledi.

Resmi Xinhua haber ajansından çarşamba günü yapılan açıklamada, Çin’in komşularıyla ilişkilerinin “modern tarihin en iyi seviyesinde” olduğu belirtildi.

Açıklamada, “Aynı zamanda, bölgesel dinamikler ve küresel gelişmelerdeki değişimlerle derinden iç içe geçmiş çok önemli bir aşamaya giriyoruz” denildi.

Konferans, 2013 yılından bu yana Çin’in üst düzey liderleri tarafından komşuluk diplomasisi konusunda düzenlenen ilk özel oturum oldu.

Etkinlik, ABD ile giderek sertleşen stratejik rekabetin ortasında Çin’in karar alıcılarının, Pekin’in 2023’te her zaman genel diplomatik gündeminin en üstünde yer alacağını belirttiği diğer Asya ülkeleriyle ilişkilere giderek daha fazla odaklandığının bir başka göstergesi oldu.

Konferansta Çin’in komşularıyla ilişkilerini yönetirken küresel bir bakış açısının rehberlik etmesi gerektiği vurgulandı.

Xinhua’ya göre Çin ayrıca stratejik karşılıklı güveni pekiştirme, bölge ülkelerinin kendi kalkınma yollarını istikrarlı bir şekilde takip etmelerini destekleme ve farklılıkları uygun bir şekilde yönetme sözü verdi. Pekin ayrıca bağlanabilirliği artırarak ve endüstriyel ve tedarik zinciri işbirliğini güçlendirerek ekonomik entegrasyonu derinleştirme çağrısında bulundu.

Xinhua’nın açıklamasında, çeşitli risk ve zorlukları ele almak için güvenlik ve kolluk kuvvetleri işbirliği yoluyla bölgesel istikrarı korumak için ortak çaba sarf edilmesi gerektiği belirtilirken, Çin liderliğinin halklar arası değişimleri artırma sözü verdiği de ifade edildi.

Vietnam, Malezya, Kamboçya ziyareti

Xi, Çin için önemli komşular olan Vietnam, Malezya ve Kamboçya’ya yapacağı ziyaretlerden birkaç gün önce toplantıya hitap etti.

Çin, 14 ülkeyle kara sınırlarını paylaşarak dünyada en çok komşusu olan ülkeler grubunda yer alıyor. Açıklamada, “Ülkemizin geniş topraklara ve uzun sınırlara sahip olması, çevredeki bölgeyi kalkınma ve refaha ulaşmak için önemli bir temel, ulusal güvenliğin korunması için kilit bir alan, genel diplomatik çalışmaların koordine edilmesinde birincil unsur ve insanlık için ortak bir gelecek topluluğu inşa etmede önemli bir itici güç haline getirmektedir” denildi.

Toplantıya göre Çin, Kuşak ve Yol Girişimini bölgedeki diğer ülkelerle dayanışmayı güçlendirmek için “ana platform” olarak kullanacak.

Konferans, Trump yönetiminin Çin’den ithal edilen mallara uyguladığı yüzde 104 oranındaki gümrük vergisi artışının yürürlüğe girdiği ve Pekin’in geçtiğimiz cuma günü Beyaz Saray’ın politikalarına karşı geniş kapsamlı ve güçlü bir misilleme paketini -özellikle de Amerikan ürünlerine uygulanan yüzde 34 oranındaki ek gümrük vergisini- açıklamasının ardından perşembe günü başladı.

Çin ve Asyalı komşuları, ABD Başkanı Donald Trump tarafından geçen hafta açıklanan “karşılıklı gümrük vergileri” kapsamında en çok etkilenen ülkeler arasında yer alıyor. Kamboçya’ya yüzde 49 gümrük vergisi uygulanırken Vietnam, Tayland, Endonezya ve Malezya ‘ya sırasıyla yüzde 46, 36, 32 ve 24 gümrük vergisi uygulanacak.

Washington’un son hamleleri Pekin’in bu ülkelere yönelik çabalarını artırabileceği ve ABD’nin baskısına karşı birleşik bir cephe oluşturabileceği beklentilerini artırdı.

ABD’nin daha önceki tarife artışları Çinli imalatçı ve ihracatçıları, Amerikan pazarına erişimlerini sürdürmek için tedarik zincirlerini Vietnam ve Malezya gibi aracı ekonomiler üzerinden yönlendirmeye sevk etmişti.

Ancak Trump’ın kapsamlı küresel gümrük vergileri, Çinli firmaların geçtiği bu ülkelerden gelen malları da hedef aldığı için bu yol tıkanmış gibi görünüyor.

Uzmanlar, Çin ile Asyalı komşuları arasındaki ticaretin rekabetçi yapısının – hepsi ihracata dayalı ekonomiler olduğundan ve ABD kilit pazarlarından biri olduğundan – Pekin’in bu ülkeleri bir araya getirme çabalarını engelleyebileceği ve hem karada hem de denizde yaşanan toprak anlaşmazlıklarının bu ikilemi daha da derinleştirdiği uyarısında bulundu.

South China Morning Post’a konuşan uzmanlar, Çin’i iç talebini genişletmeye ve yabancı ürünlerin ticari cazibesini artırmaya odaklanacağı, böylece komşularıyla mevcut jeoekonomik gerilimleri hafifletmeye ve Trump’ın Beyaz Saray’ının yarattığı zorluklara daha iyi karşı koymaya çalışacağı görüşünde.

Pekin’deki Renmin Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Enstitüsü Direktörü Wang Yiwei, Xi’nin sözlerinin Pekin’in arka bahçesindeki komşularla bağlarını derinleştirme arzusuna işaret ettiğini ve bunun daha geniş bir “bölgeselleşme” eğiliminin parçası olduğunu söyledi. Ancak yorumların aynı zamanda Çin’in “ABD-Çin ayrışmasına hazırlandığını” da gösterdiğini sözlerine ekledi.

Singapur’daki Nanyang Teknoloji Üniversitesi’nde yardımcı dış politika profesörü olan Dylan Loh, komşuluk diplomasisinin Çin’in önem verdiği bir alan olduğunu ancak Xi’nin bu çabaları iki katına çıkardığını söyledi.

“Bu ilgi sadece ABD-Çin ilişkilerinin bir sonucu değil ve aslında iki ülke arasında gördüğümüz gerginliklerin çoğunun öncesine dayanıyor. Rekabet şimdi kesinlikle ekstra bir dinamik enjekte etti” dedi.

“Çin’in komşularını geliştirmeye daha da hız vereceğine inanıyorum çünkü Trump’ın gümrük vergilerinden en çok etkilenen ülkelerden bazıları bunlar” değerlendirmesini yaptı.

Loh, Pekin’in vermeye çalışacağı kilit mesajlardan birinin uluslararası düzenin kurallarını savunmak olduğunu söyledi. Pekin ayrıca ekonomik gücünü ve direncini vurgulamak ve “korumacılığa karşı bir siper” olarak nasıl hizmet edebileceğini göstermek istedi.

“Çin’in, Çin piyasalarının reform ve açıklığa devam edeceği söylemini öne çıkarmasını bekliyorum ki bu da mevcut Trump yönetiminin yaklaşımıyla çok keskin bir tezat oluşturacaktır” dedi.