Bizi Takip Edin

Asya

Xi Jinping: Çin komşularıyla bağlarını güçlendirecek

Yayınlanma

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, farklılıkları “uygun şekilde” yöneterek ve tedarik zinciri bağlarını geliştirerek komşu ülkelerle stratejik bağları güçlendirme sözü verdi.

Çarşamba günü sona eren komşuluk diplomasisi konulu iki günlük yüksek profilli merkezi çalışma konferansında yaptığı açıklamalar, Pekin ve Washington arasındaki ticaret savaşının tırmanmasından bu yana Çin liderinin kamuoyuna yaptığı ilk açıklamalar oldu.

Bu, Pekin’in bu ülkelerle ilişkilerini iyi tutarak, ABD baskısına karşı birleşik bir cephe oluşturma çabası olarak yorumlandı.

Xi toplantı sırasında, Pekin’in küresel vizyonunun temel ilkelerinden biri olan “ortak bir gelecek topluluğu inşa etmenin” Çin’in komşu ülkelerle diplomasisine öncelik vereceğini söyledi.

Resmi Xinhua haber ajansından çarşamba günü yapılan açıklamada, Çin’in komşularıyla ilişkilerinin “modern tarihin en iyi seviyesinde” olduğu belirtildi.

Açıklamada, “Aynı zamanda, bölgesel dinamikler ve küresel gelişmelerdeki değişimlerle derinden iç içe geçmiş çok önemli bir aşamaya giriyoruz” denildi.

Konferans, 2013 yılından bu yana Çin’in üst düzey liderleri tarafından komşuluk diplomasisi konusunda düzenlenen ilk özel oturum oldu.

Etkinlik, ABD ile giderek sertleşen stratejik rekabetin ortasında Çin’in karar alıcılarının, Pekin’in 2023’te her zaman genel diplomatik gündeminin en üstünde yer alacağını belirttiği diğer Asya ülkeleriyle ilişkilere giderek daha fazla odaklandığının bir başka göstergesi oldu.

Konferansta Çin’in komşularıyla ilişkilerini yönetirken küresel bir bakış açısının rehberlik etmesi gerektiği vurgulandı.

Xinhua’ya göre Çin ayrıca stratejik karşılıklı güveni pekiştirme, bölge ülkelerinin kendi kalkınma yollarını istikrarlı bir şekilde takip etmelerini destekleme ve farklılıkları uygun bir şekilde yönetme sözü verdi. Pekin ayrıca bağlanabilirliği artırarak ve endüstriyel ve tedarik zinciri işbirliğini güçlendirerek ekonomik entegrasyonu derinleştirme çağrısında bulundu.

Xinhua’nın açıklamasında, çeşitli risk ve zorlukları ele almak için güvenlik ve kolluk kuvvetleri işbirliği yoluyla bölgesel istikrarı korumak için ortak çaba sarf edilmesi gerektiği belirtilirken, Çin liderliğinin halklar arası değişimleri artırma sözü verdiği de ifade edildi.

Vietnam, Malezya, Kamboçya ziyareti

Xi, Çin için önemli komşular olan Vietnam, Malezya ve Kamboçya’ya yapacağı ziyaretlerden birkaç gün önce toplantıya hitap etti.

Çin, 14 ülkeyle kara sınırlarını paylaşarak dünyada en çok komşusu olan ülkeler grubunda yer alıyor. Açıklamada, “Ülkemizin geniş topraklara ve uzun sınırlara sahip olması, çevredeki bölgeyi kalkınma ve refaha ulaşmak için önemli bir temel, ulusal güvenliğin korunması için kilit bir alan, genel diplomatik çalışmaların koordine edilmesinde birincil unsur ve insanlık için ortak bir gelecek topluluğu inşa etmede önemli bir itici güç haline getirmektedir” denildi.

Toplantıya göre Çin, Kuşak ve Yol Girişimini bölgedeki diğer ülkelerle dayanışmayı güçlendirmek için “ana platform” olarak kullanacak.

Çin’den ABD’ye: Zorbalığa boyun eğmeyeceğiz

Konferans, Trump yönetiminin Çin’den ithal edilen mallara uyguladığı yüzde 104 oranındaki gümrük vergisi artışının yürürlüğe girdiği ve Pekin’in geçtiğimiz cuma günü Beyaz Saray’ın politikalarına karşı geniş kapsamlı ve güçlü bir misilleme paketini -özellikle de Amerikan ürünlerine uygulanan yüzde 34 oranındaki ek gümrük vergisini- açıklamasının ardından perşembe günü başladı.

Çin ve Asyalı komşuları, ABD Başkanı Donald Trump tarafından geçen hafta açıklanan “karşılıklı gümrük vergileri” kapsamında en çok etkilenen ülkeler arasında yer alıyor. Kamboçya’ya yüzde 49 gümrük vergisi uygulanırken Vietnam, Tayland, Endonezya ve Malezya ‘ya sırasıyla yüzde 46, 36, 32 ve 24 gümrük vergisi uygulanacak.

Washington’un son hamleleri Pekin’in bu ülkelere yönelik çabalarını artırabileceği ve ABD’nin baskısına karşı birleşik bir cephe oluşturabileceği beklentilerini artırdı.

ABD’nin daha önceki tarife artışları Çinli imalatçı ve ihracatçıları, Amerikan pazarına erişimlerini sürdürmek için tedarik zincirlerini Vietnam ve Malezya gibi aracı ekonomiler üzerinden yönlendirmeye sevk etmişti.

Ancak Trump’ın kapsamlı küresel gümrük vergileri, Çinli firmaların geçtiği bu ülkelerden gelen malları da hedef aldığı için bu yol tıkanmış gibi görünüyor.

Uzmanlar, Çin ile Asyalı komşuları arasındaki ticaretin rekabetçi yapısının – hepsi ihracata dayalı ekonomiler olduğundan ve ABD kilit pazarlarından biri olduğundan – Pekin’in bu ülkeleri bir araya getirme çabalarını engelleyebileceği ve hem karada hem de denizde yaşanan toprak anlaşmazlıklarının bu ikilemi daha da derinleştirdiği uyarısında bulundu.

South China Morning Post’a konuşan uzmanlar, Çin’i iç talebini genişletmeye ve yabancı ürünlerin ticari cazibesini artırmaya odaklanacağı, böylece komşularıyla mevcut jeoekonomik gerilimleri hafifletmeye ve Trump’ın Beyaz Saray’ının yarattığı zorluklara daha iyi karşı koymaya çalışacağı görüşünde.

Pekin’deki Renmin Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Enstitüsü Direktörü Wang Yiwei, Xi’nin sözlerinin Pekin’in arka bahçesindeki komşularla bağlarını derinleştirme arzusuna işaret ettiğini ve bunun daha geniş bir “bölgeselleşme” eğiliminin parçası olduğunu söyledi. Ancak yorumların aynı zamanda Çin’in “ABD-Çin ayrışmasına hazırlandığını” da gösterdiğini sözlerine ekledi.

Singapur’daki Nanyang Teknoloji Üniversitesi’nde yardımcı dış politika profesörü olan Dylan Loh, komşuluk diplomasisinin Çin’in önem verdiği bir alan olduğunu ancak Xi’nin bu çabaları iki katına çıkardığını söyledi.

“Bu ilgi sadece ABD-Çin ilişkilerinin bir sonucu değil ve aslında iki ülke arasında gördüğümüz gerginliklerin çoğunun öncesine dayanıyor. Rekabet şimdi kesinlikle ekstra bir dinamik enjekte etti” dedi.

“Çin’in komşularını geliştirmeye daha da hız vereceğine inanıyorum çünkü Trump’ın gümrük vergilerinden en çok etkilenen ülkelerden bazıları bunlar” değerlendirmesini yaptı.

Loh, Pekin’in vermeye çalışacağı kilit mesajlardan birinin uluslararası düzenin kurallarını savunmak olduğunu söyledi. Pekin ayrıca ekonomik gücünü ve direncini vurgulamak ve “korumacılığa karşı bir siper” olarak nasıl hizmet edebileceğini göstermek istedi.

“Çin’in, Çin piyasalarının reform ve açıklığa devam edeceği söylemini öne çıkarmasını bekliyorum ki bu da mevcut Trump yönetiminin yaklaşımıyla çok keskin bir tezat oluşturacaktır” dedi.

Çin, beyaz kitabını yayımladı: ‘Tek taraflılık ve korumacılık ilişkilere zarar veriyor’

Asya

Moonshot halka arz öncesinde 50 milyar dolar değerleme hedefliyor

Yayınlanma

Çinli yapay zeka girişimi Moonshot AI, Hong Kong Borsası’nda planladığı halka arz öncesinde şirket değerlemesini 50 milyar dolara çıkarmayı hedefliyor. Şirketin yakın zamanda 31,5 milyar dolar değerleme ile yeni bir finansman turunu tamamlamaya hazırlandığı ve hemen ardından yeni yatırım görüşmelerine başlayacağı belirtiliyor.

Çin merkezli yapay zeka şirketi Moonshot AI, Hong Kong Menkul Kıymetler Borsası’nda gerçekleştirmeyi planladığı halka arz (IPO) öncesindeki süreçte şirket değerlemesini 50 milyar dolara yükseltmeyi hedefliyor.

Bloomberg’in konuya aşina kaynaklara dayandırdığı haberine göre, şirket bu doğrultuda bir halka arz öncesi finansman aşaması yürütmeyi planlıyor.

Kaynaklar, Moonshot’ın önümüzdeki birkaç gün içinde 31,5 milyar dolar değerleme üzerinden yürüttüğü mevcut yatırım turunu tamamlayacağını ifade etti.

Aktarılan bilgilere göre şirket, bu turun kapanmasının hemen ardından potansiyel yatırımcılarla yeni bir sermaye yatırımı için müzakerelere başlamayı tasarlıyor.

Yeni Kimi K3 modeli beklentileri artırıyor

Moonshot, bu süreçte temmuz ayının başlarında tanıttığı yeni yapay zeka modeli Kimi K3’ün başarısından yararlanmayı hedefliyor.

Şirket, Kimi K3’ün Anthropic firmasının en gelişmiş modeli Claude Fable 5 ile OpenAI tarafından geliştirilen GPT-5.6 dışındaki tüm rakiplerini geride bıraktığını iddia ediyor.

Söz konusu model, dünyanın en zengin isimleri arasında yer alan Elon Musk tarafından “etkileyici” olarak nitelendirildi. OpenAI Strateji Şefi Ding Ball ise açık kaynaklı bu modelin piyasaya sürülmesinin teknoloji dünyasını “tam teşekküllü bir yapay zeka komünizmine” yaklaştırdığı uyarısında bulundu.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de konuya ilişkin yaptığı açıklamada, Amerikan makamlarının Çin dahil olmak üzere denizaşırı ülkelerdeki açık kaynaklı modelleri yakından inceleyeceğini ve ABD şirketlerine ait fikri mülkiyet haklarının çalındığına dair bulgulara rastlanması halinde gerekli önlemleri alacaklarını bildirdi.

Çinli Moonshot AI yeni modeli Kimi K3’ü tanıttı

Altı ay içinde borsaya açılması bekleniyor

Moonshot, daha önce hissedarlarına Hong Kong Menkul Kıymetler Borsası’nda kotasyon alma niyetinde olduğunu bildirmişti. Bloomberg tarafından paylaşılan bilgilere göre şirketin önümüzdeki altı ay içinde halka arzını gerçekleştirmesi bekleniyor.

Google ve Meta’nın eski çalışanı Yang Zhilin tarafından 2023 yılının başında kurulan Moonshot, Çince adını kurucusunun sevdiği müzik grubu Pink Floyd’un albümüne atıfla “Dark Side of the Moon” (Ayın Karanlık Yüzü) ifadesinden alıyor. Girişim; Alibaba Group Holding bünyesindeki Qwen, MiniMax Group ve Z.AI ile birlikte Çin yapay zeka sektörünün öncüleri arasında kabul ediliyor.

Çin’de Moonshot’ın yanı sıra diğer büyük yapay zeka şirketleri de halka arz süreçlerine hazırlanıyor.

DeepSeek firmasının 2027 yılında halka açılmayı değerlendirdiği belirtilirken, araştırmacı Lee Kai-Fu tarafından kurulan 01.ai adlı girişimin borsa hisse senedi ihracının da aynı yıl içinde gerçekleşebileceği kaydediliyor.

Okumaya Devam Et

Asya

DeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı

Yayınlanma

Çin merkezli yapay zekâ sohbet botu DeepSeek kullanıcılarının çalışma belgeleri ve kişisel mesajları içeren diyalogları Google arama sonuçlarında açık erişime çıktı. Veri görünürlüğü, kullanıcıların üçüncü kişilere aktarım amacıyla “Paylaş” seçeneğini etkinleştirerek ürettiği kamuya açık bağlantıların arama motoru tarafından indekslenmesinden kaynaklandı.

Çin merkezli yapay zekâ sohbet botu DeepSeek kullanıcılarına ait diyaloglar, çalışma belgeleri ve kişisel mesajlar Google arama motorunda açık erişime çıktı.

Durumun, kullanıcıların yazışmaları üçüncü kişilere aktarmak amacıyla oluşturduğu kamuya açık bağlantıların Google tarafından indekslenmesinden kaynaklandığı tespit edildi.

Süreç, DeepSeek arayüzündeki “Paylaş” seçeneğiyle işliyor. Bu özellik etkinleştirildiğinde kullanıcı metnin belirli bölümlerini işaretliyor ve platform herkesin erişebileceği bir internet adresi üretiyor.

Sistem işlem sırasında söz konusu içeriğin bağlantıya sahip olan herkese açık hale geleceği bilgisini veriyor. Arama motoru da yalnızca hesap sahiplerinin manuel olarak genel erişime açtığı diyalogları sonuçlarda listeliyor.

Ocak 2025’te bulut güvenliği şirketi Wiz Research uzmanları, DeepSeek veri tabanından gizli bilgilerin sızdığını tespit ettiklerini duyurmuştu. Geliştirici firmaya bildirilen sorun hızla giderilmişti.

Uzmanların değerlendirmelerine göre açık erişime sızan veriler arasında sohbet geçmişleri, gizli anahtarlar, arka plan sistem ayrıntıları ve diğer gizli bilgileri içeren 1 milyondan fazla veri satırı yer alıyordu.

DeepSeek, kuruluşundan bu yana 7 milyar dolardan fazla yatırım toplayarak Çin’in en yüksek piyasa değerine sahip yapay zekâ girişimi konumuna geldi.

Platformun kullanıma sunulmasından itibaren dünya genelinde çok sayıda ülke, ulusal güvenlik ve kişisel verilerin korunması kaygıları doğrultusunda hükümet düzeyinde ve kamu kurumlarında sistemin kullanımına yönelik yasak veya kısıtlamalar getirdi.

Axios’un aktardığı bilgilere göre ABD Kongresi üyelerinin Çin menşeli sohbet botunu kullanmasına izin verilmiyor.

2026 yılı başlarında ise İtalya Veri Koruma Kurumu, kişisel verilerin işlenme yöntemlerine dair bilgi eksikliği gerekçesiyle DeepSeek erişimini engelledi.

Yapay zekâ sistemlerinde benzer veri güvenliği sorunları daha önce de yaşanmıştı. 2023 yılında OpenAI şirketine ait ChatGPT yazılımında, açık kaynaklı “redis-py” adlı Redis müşteri kütüphanesindeki bir hata nedeniyle bazı kullanıcıların kişisel verileri internete sızmıştı.

Söz konusu teknik aksaklık, ChatGPT abonelik doğrulama e-postalarının bir kısmının yanlış kullanıcılara gönderilmesine yol açmıştı.

Okumaya Devam Et

Asya

Japonya, nükleer silah tartışmasını tabu olmaktan çıkarıyor

Yayınlanma

Japonya Savunma Bakanı Şinciro Koizumi, ülkesinin nükleer silah edinme konusundaki tartışma yasağını kaldırması gerektiğini belirterek güvenlik ortamının kötüleştiğini vurguladı. Kyodo News ajansının aktardığına göre Koizumi, ulusal savunma önlemlerini artıran Finlandiya ve Fransa’yı örnek göstererek Tokyo’nun bazı konuları tabu sayan yaklaşımlarını değiştirmesi gerektiğini kaydetti.

Japonya hükümetinde, ülkenin nükleer silah edinmesine yönelik tartışmalar üzerindeki yasağın kaldırılması yönünde çağrı yapıldı.

Kyodo News ajansının aktardığına göre Japonya Savunma Bakanı Şinciro Koizumi, Tokyo’nun nükleer silah konusunu tartışmaktan “kaçınamayacağını” ifade etti.

Bakan Koizumi, nükleer caydırıcılığı güçlendirmek için adımlar atan Fransa ve Finlandiya’yı örnek gösterdi. Finlandiya parlamentosu, haziran ayı ortasında ulusal savunmayı güvence altına almak amacıyla nükleer silahların ülke topraklarına ithalini, transit geçişini ve depolanmasını engelleyen yasağı kaldıran bir kanunu kabul etmiş, düzenleme daha sonra Cumhurbaşkanı Alexander Stubb tarafından imzalanmıştı.

Koizumi, güvenlik durumunun kötüleştiğini ve Tokyo’nun bazı konuların tartışılmasını tabu haline getiren yaklaşımlarını değiştirmesi gerektiğini belirtti. 1945 yılında ABD’nin atom bombası saldırılarına maruz kalan Japonya, günümüzde Amerikan nükleer şemsiyesinin koruması altında yer alıyor ve topraklarında nükleer silah üretmeme, bulundurmama ve girişine izin vermeme şeklindeki üç temel ilkeye bağlı kalıyor.

Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, Kasım 2025’te bu ilkelerin değiştirilmesi konusunu gündeme taşımıştı.

Japon yetkililer, ulusal güvenliğe dair üç temel belgenin güncellenmesi sürecinde bu konuyu ele almaya başladı. Takaichi, özellikle nükleer silahların ülkeye girişine yönelik yasağın kaldırılmasını önermiş, mevcut yasağın ABD’nin caydırıcılık potansiyelini zayıflattığını savunmuştu.

Mevcut yasal çerçevede Washington, Japonya’daki askeri üslerine ve buradaki limanlara yanaşan gemilerine bu tür mühimmatları yerleştiremiyor.

Kyodo News ajansına konuşan ve Takaichi hükümetinin güvenlik politikalarının hazırlanmasında yer alan bir kaynak, aralık ayında yaptığı açıklamada Japonya’nın nükleer silaha sahip olması gerektiğini savunmuştu.

Bu çıkış, muhalefet partilerinin ve bazı ülkelerin tepkisine yol açmıştı.

Avrupa’da da benzer güvenlik tartışmaları sürüyor. Litvanya Cumhurbaşkanı Gitanas Nauseda, temmuz ayı başında yaptığı açıklamada, ülkedeki siyasi güçlerin “kötüleşen jeopolitik durum” gerekçesiyle ülkede nükleer silah ve yabancı askeri üslerin konuşlandırılmasını engelleyen anayasal yasağın kaldırılmasına yönelik bir plan üzerinde uzlaştığını bildirmişti.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ise mart ayı başında ülkesinin nükleer stratejisinde değişikliğe gidildiğini ve “Fransız caydırıcılığında yeni bir aşamaya” geçildiğini duyurmuştu.

Mevcut durumda yaklaşık 290 savaş başlığına sahip olan Fransa, nükleer kalkanını ortaklarına da genişletmeyi planlıyor.

Macron; Almanya, Polonya, Yunanistan, Hollanda, Belçika, Danimarka ve İsveç ile yapılacak işbirliğinin, nükleer silahların kullanılacağı ortak askeri tatbikatları ve Fransız savaş uçaklarının bu ülkelerde geçici olarak konuşlandırılmasını kapsayacağını açıklamıştı.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English