Diplomasi
Yatırımcılar Trump-Xi zirvesinin ardından istikrara oynarken, İran savaşı endişeleri sürüyor

ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasındaki zirvede “stratejik istikrar”a odaklanılması, Çin piyasaları açısından Çin-ABD jeopolitik risklerini hafifletecek; ancak ticaret konusunda az ilerleme sağlanması ve İran savaşı, yatırımcı coşkusunu sınırlı tutacak.
Trump’ın 2017’den bu yana Pekin’e yaptığı ilk ziyaret, cuma günü ticaret konusunda büyük bir atılım ya da iki aydan uzun süredir küresel piyasaları sarsan ABD-İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşı sona erdirmek için somut bir atılım olmadan sona erdi.
Yatırımcıların zirveden beklentileri sınırlı olsa da görüşmelerin, Washington ile Tahran arasındaki çalkantılı müzakereler sürerken enerji fiyatlarını yükselten savaşın çözümüne yönelik bir yol haritası sunabileceğini ummuşlardı.
Çin yuanı pazartesi günü dolar karşısında yaklaşık iki haftanın en düşük seviyesine gerilerken, yatırımcıların odağı zirveden, enflasyon endişeleri ve İran savaşı ile ilgili gerilimlere dair yeni işaretlerin tetiklediği küresel tahvil satış dalgasına kaydı.
Çin hisseleri, cuma günü yüzde 1’den fazla gerilemesinin ardından pazartesi günü büyük ölçüde yatay seyretti; küresel piyasalara riskten kaçış havası hâkim oldu.
BNP Paribas’ın Asya-Pasifik nakit hisse senedi araştırmaları başkanı William Bratton, zirvenin hisse yatırımcıları için kısa vadede somut kazanımlar getirmesinin düşük ihtimal olduğunu, ancak jeopolitik riskin azaltılması açısından uzun vadeli sonuçların olumlu olduğunu söyledi.
Bratton, “Bu da yatırımcıların risk algılarını değiştirmeli ve ABD sermayesini Çin yatırım fırsatlarının göreli cazibesini yeniden değerlendirmeye teşvik edebilir,” dedi.
“Ne de olsa ABD’li yatırımcıların yılbaşından bu yana Çin hisselerine yönelik kademeli olarak daha olumlu bir tutum benimsediğini gördük ve ABD-Çin ikili ilişkileri istikrar kazandıkça ya da belki daha doğru bir ifadeyle daha öngörülebilir hâle geldikçe bunun devam etmesini bekliyoruz” diye ekledi.
Pazartesi günü zirveye verilen sönük piyasa tepkisi, Çin’in büyümesinin nisanda ivme kaybettiğini gösteren verilerin ardından da geldi; sanayi üretimi ve perakende satışlar beklentilerin belirgin biçimde altında kaldı.
Capital Economics analistleri, bardağın dolu tarafını gören yorumun şu olduğunu belirtti: Büyük bir atılım sağlanmamış olsa da zirve ticaret ateşkesini pekiştirmeye yardımcı oldu ve yakın vadede yeni bir tırmanma riskini azalttı.
Analistler bir notta, “Trump’ın Xi’yi eylülde ABD’yi ziyaret etmeye davet etmiş olması da iki tarafın önümüzdeki aylarda iyi geçinme ihtimalini artırıyor,” dedi.
‘SIKI ŞEKİLDE YÖNETİLEN RAKİPLER’
Yatırımcılar, görüşmelerin Orta Doğu’da bir barış anlaşmasının yolunu açmaya yardımcı olabileceğini ummuştu. Ancak İran petrolünün en büyük alıcısı olan Çin’in çatışmada ağırlığını koyacağına dair net bir işaret vermemesi nedeniyle piyasalar yenilenen türbülansa karşı temkinli.
Analistler, iki ülke arasındaki jeopolitik farklılıkların, Washington ve Pekin’in İran savaşı ile normalde dünya petrolünün ve sıvılaştırılmış doğal gazının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı konusundaki zıt tutumlarıyla açıkça ortaya çıktığını söyledi.
Trump, Xi’nin Tahran’ın kritik su yolunu yeniden açması gerektiği konusunda mutabık kaldığını söyledi; Xi ise Trump ile İran hakkında yaptığı görüşmelere dair yorum yapmadı. Çin Dışişleri Bakanlığı, bunu “asla yaşanmaması gereken, devam etmesi için hiçbir gerekçesi olmayan” bir çatışma olarak nitelendirdi.
Saxo’nun baş yatırım stratejisti Charu Chanana, ticaret, Tayvan ya da İran çatışması konusunda net bir takip adımı olmadan toplantının bir “olay değil” gibi görülme riski taşıdığını söyledi: duyarlılık açısından faydalı, ancak piyasa arka planını değiştirmek için yeterli değil.
Chanana, “Riskin hâlâ bulunduğu yer burası,” dedi. “Yatırımcılar, İran çatışmasının petrol fiyatlarını yüksek, enflasyon beklentilerini yapışkan ve tahvil getirilerini daha uzun süre yüksek tutma ihtimalini olduğundan düşük fiyatlıyor olabilir” diye ekledi.
Ayrı olarak analistler, Xi’nin Trump’a adanın yanlış yönetilmesinin iki güç arasında çatışmaya yol açabileceğini söylemesinin ardından Tayvan’ın ABD-Çin ilişkilerinde önemli bir faktör olmaya devam edeceğini belirtti.
İsviçreli özel banka EFG International ekonomisti Sam Jochim, Trump’ın Tayvan’a 14 milyar dolarlık silah satışını onaylayıp onaylamamasının önem taşıyacağını söyledi.
Jochim, “Böyle bir hamle, onun Xi ile ilişkisini istikrarsızlaştırma potansiyeline sahip olur,” dedi.
Trump da cuma günü Tayvan’a büyük bir silah satışını sürdürüp sürdürmeyeceğine karar vermediğini söyleyerek bir miktar belirsizlik yarattı.
ABD ile Çin arasında karşılıklı misilleme niteliğindeki tırmanışlar dizisinin ardından varılan ticaret ateşkesinin bu yılın ilerleyen dönemlerinde sona ermesi bekleniyor ve zirve sırasında tarifelere ilişkin netlik olmaması yatırımcı duyarlılığı üzerinde baskı oluşturdu.
Görüşmelerden çıkan en büyük tek somut sonuç olarak öne çıkarılan anlaşma bile yatırımcıları hayal kırıklığına uğrattı: Boeing hisseleri, Trump’ın perşembe günü Çin’in şirketten 200 uçak satın alacağını söylemesinin ardından düştü; bu sayı analistlerin beklediğinden çok daha düşüktü.
Ticaret cephesindeki sınırlı ilerlemeye rağmen Nomura’nın baş Çin ekonomisti Ting Lu, iki günlük zirveyi “ekonomik ve siyasi risk sınırlama” egzersizi olarak nitelendirdi ve bunun her iki lider için de kısa vadeli istikrar sağladığını belirtti.
Lu, Trump’ın ekimde ikili için kullandığı bir terime atıfla, “2026’nın geri kalanında G2 güçleri, rakip olmak zorundalarsa en azından öngörülebilir, işlemsel ve sıkı şekilde yönetilen rakipler olmaya karar verdi,” dedi.
Diplomasi
Hindistan, Rusya’dan petrol alımında rekor kırdı

Kpler verilerine göre Hindistan’ın Rusya’dan petrol ve kömür ithalatı, Ortadoğu’daki savaş ve sevkiyat aksaklıkları nedeniyle haziran ayında rekor seviyelere ulaştı. Rusya’dan yapılan günlük petrol sevkiyatının haziranda 2,55 milyon varile çıkması beklenirken, Moskova Avustralya’yı geride bırakarak Hindistan’ın ikinci en büyük kömür tedarikçisi konumuna yükseliyor.
Hindistan, İran’da yaşanan gerilim nedeniyle tedarik zincirinde meydana gelen aksamalar ve yükselen fiyatlar karşısında Rusya’dan petrol ve kömür ithalatını artırıyor.
Reuters haber ajansının uluslararası analiz şirketi Kpler verilerine dayandırdığı habere göre, Rusya’dan Hindistan’a yapılan sevkiyatlar haziran ayında rekor düzeylere ulaştı.
Kpler tahminlerine göre, Rusya’nın Hindistan’a petrol sevkiyatı haziran ayında günlük 2,55 milyon varille rekor düzeye yükselecek.
Bu miktar, mayıs ayındaki günlük 2,13 milyon varillik sevkiyatı ve Mayıs 2023’teki günlük 2,16 milyon varillik düzeyi geride bırakıyor.
Rusya’nın Hindistan’ın haziran ayındaki toplam ithalatı içindeki payı ise yüzde 50’nin hemen altında gerçekleşecek. Bu oran, Ortadoğu’daki çatışmanın başladığı 28 Şubat öncesindeki üç aylık dönemde ortalama yüzde 23 seviyesindeydi.
Hindistan’ın Rus petrolüne yönelmesi, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatmasının ardından piyasadaki arzı artırmak amacıyla ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin alımlara yönelik yaptırımları geçici olarak kaldırmasını izledi.
Ancak yaptırımlardan muafiyet süresi 17 Haziran’da sona erdi ve ABD Hazine Bakanlığı tarafından uzatılmadı.
Reuters, bu durumun Rus petrolü alımlarında azalmaya yol açabileceğini, ancak sürecin gidişatının Hindistan rafinerilerinin ve yetkililerinin Ortadoğu ülkelerinden sevkiyatlara dönme konusundaki istekliliğine bağlı olacağını belirtiyor.
Kpler öngörülerine göre, Suudi Arabistan’dan yapılan ithalatın haziran ayında günlük 349 bin varil seviyesinde kalması bekleniyor. Bu miktar, savaş öncesindeki üç aylık dönemde günlük ortalama 832 bin varil düzeyindeydi.
İthalat artışı Rus kömüründe de gözleniyor. Haziran ayında tüm kalitelerde Rus kömürü ithalatının, mayıs ayındaki 3,27 milyon tona kıyasla 3,16 milyon ton olarak gerçekleşmesi bekleniyor.
Her iki ay da geçen yılın mayıs ayında kaydedilen 3,76 milyon tonluk zirvenin ardından sırasıyla tarihin en yüksek ikinci ve üçüncü değerleri olarak kayda geçecek.
Rusya’nın haziran ayında Avustralya’yı geride bırakarak, Çin’den sonra dünyanın en büyük ikinci kömür ithalatçısı olan Hindistan’a en çok kömür sağlayan ikinci ülke konumuna geleceği tahmin ediliyor.
Ajansın değerlendirmesine göre Rusya, Hindistan’ın temel kömür tedarikçisi olma rolünü korumaya devam edecek; ancak Rus petrolünün gelecekteki alımları, ABD’nin Moskova’ya yönelik yaptırım politikasını olası sıkılaştırma adımlarına bağlı olacak.
Yeni Delhi petrol sevkiyatının yaptırımlardan etkilenmeyeceğini açıkladı
Hindistan Dışişleri Bakanı Subrahmanyam Jaishankar, haziran ayı ortasında yaptığı açıklamada, ülkesinin 2022 yılından bu yana küresel fiyatları dizginlemek amacıyla ABD’nin talebi doğrultusunda Rus petrolü alımlarını artırdığını belirtmişti.
Jaishankar, Rus hammaddesine yönelik Amerikan kısıtlamalarını eleştirerek, bu önlemlere büyük ilkeler süsü verilmemesi çağrısında bulunmuştu.
Hindistan Petrol ve Doğalgaz Bakanlığı Temsilcisi Sujata Sharma da mayıs ayında yaptığı açıklamada, Rusya’dan sevkiyatların devam ettiğini ve ABD’nin yaptırım muafiyetlerine ilişkin kararlarından bağımsız olarak süreceğini kaydetmişti.
Hindistan rafinerileri, 2025 yılında ABD baskısı ve Hindistan mallarına yönelik yüzde 25’lik gümrük tarifesi tehdidi nedeniyle Rusya’dan yaptıkları ithalatı azaltarak Suudi Arabistan ve Irak’a yönelmişti.
Ancak Reuters’ın verilerine göre, Ortadoğu’daki savaşın ve Hürmüz Boğazı’ndaki ablukanın ardından Hindistan firmaları mart ayı başında Rus petrolü alımlarını yeniden artırdı.
Rusya’nın Yeni Delhi Büyükelçisi Denis Alipov nisan ayı sonunda yaptığı açıklamada, Hindistan’ın kabul etmeye hazır olduğu miktarda hammaddeyi tedarik etmeye hazır olduklarını duyurmuştu.
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov da daha sonra yaptığı açıklamada, Moskova’nın Hindistan’a enerji taşıyıcıları sevkiyatına ilişkin anlaşmalara bağlı kaldığını doğrulamıştı.
Diplomasi
Honduras uyuşturucu çeteleriyle mücadele için Ukrayna’dan İHA alacak

Honduras Devlet Başkanı Nasry Asfura, organize suçla mücadele ve sınır güvenliğini sağlamak amacıyla Ukrayna’dan insansız hava araçları satın almayı planladıklarını açıkladı. Geçen hafta Kiev’i ziyaret eden Asfura, Ukrayna’nın yüksek teknolojik ekipmanlarıyla uyuşturucu kaçakçılığına karşı destek sağlayabileceğini belirtti.
Honduras Devlet Başkanı Nasry Asfura, AFP’ye verdiği mülakatta, ülkesinin sınırlarını korumak ve uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele etmek amacıyla Ukrayna’dan insansız hava araçları satın almayı planladığını duyurdu.
Asfura, yüksek teknolojik ekipmanlar aracılığıyla organize suçla daha etkin mücadele etmeyi hedeflediklerini belirterek, “Sınırlarımızı korumak, sınırlarımızda etkin güvenliği sağlamak ve yüksek teknolojik ekipmanlarla organize suçla mücadele etmek için insansız hava araçlarından bahsediyoruz” ifadesini kullandı.
Honduras lideri, Ukrayna’nın sınırların daha da güçlendirilmesi ve uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele süreçlerinde ülkesine yardımcı olabileceğini kaydetti.
Geçen hafta Ukrayna’nın başkenti Kiev’e resmi bir ziyarette bulunan Asfura ile bir araya gelen Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Honduraslı mevkidaşına Ukrayna’nın bu alandaki deneyimlerinden yararlanmayı teklif etti.
Ukrayna lideri Zelenskiy, haziran ayında Baltık ülkeleri üzerindeki insansız hava aracı sorununa çözüm olarak “drone anlaşması” önerisinde bulunmuş ve Ukrayna’nın İHA koruması konusundaki uzman ekiplerini her an bu bölgeye göndermeye hazır olduğunu ifade etmişti.
Rusya Güvenlik Konseyi Sekreter Yardımcısı Aleksey Şevtsov ise ilkbahar aylarında yaptığı açıklamada, Ukrayna’ya ait insansız hava araçlarının Polonya ve Baltık ülkelerinin hava sahasından engelsiz şekilde geçtiğini ifade etmişti.
Uyuşturucu kartelleri Ukrayna’yı drone okulu olarak kullanıyor
Diplomasi
Ermenistan’da en büyük kumarhane olan Shangri La kapatıldı

Ermenistan Ekonomi Bakanlığı, muhalefet lideri Gagik Carukyan’a ait Onira Club şirketinin kumarhane işletme lisansını usulsüzlük gerekçesiyle iptal etti. Kararın, ülkede gerçekleştirilen parlamento seçimlerinin ardından muhalefetin sonuçlara itiraz ettiği ve Anayasa Mahkemesinin süreci incelediği bir dönemde alınması dikkati çekti.
Ermenistan Ekonomi Bakanı Gevorg Papoyan, muhalefetteki Müreffeh Ermenistan Partisi’nin lideri Gagik Carukyan’a ait Onira Club şirketinin kumarhane işletme lisansının iptal edilmesine yönelik kararı imzaladı.
Sputnik Ermenistan’ın aktardığı gelişmeye göre iptal kararı, başkent Erivan yakınlarında bulunan ve ülkenin en büyük kumarhanesi olan Shangri La’yı kapsıyor.
Bakan Papoyan, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, lisans iptaline gerekçe olarak Mart 2026’da gerçekleştirilen denetimlerde tespit edilen usulsüzlükleri gösterdi.
Yapılan incelemelerde, şirketin sunduğu finansal raporlar ile oyun makinelerinin sayaçlarındaki fiili veriler arasında tutarsızlıklar belirlendi. Papoyan, kumarhane yönetimi tarafından sunulan verilerin tahrif edildiğini ve yanlış bilgiler içerdiğini kaydetti.
Tüketicilerin ve kamu yararının korunması amacıyla hemen yürürlüğe girdiği belirtilen karara karşı, Ermenistan mevzuatı uyarınca iki ay içinde idari yoldan veya Ermenistan İdari Mahkemesinde dava açılarak itiraz edilebilecek.
Onira Club şirketine kumarhane işletme lisansı, ilk olarak 1 Ocak 2014 tarihinde Ermenistan Maliye Bakanlığı tarafından verilmişti.
Şirketin lisansı daha önce 2020 yılında, üçüncü çeyreğe ait devlet harcının dörtte birinin ödenmemesi gerekçesiyle de iptal edilmiş, ancak şirket daha sonra gerekli izinleri yeniden alarak faaliyetine devam etmişti.
Eski Ermenistan Cumhurbaşkanı Robert Koçaryan’a yurt dışına çıkış yasağı
Seçim sonuçlarına yönelik itirazlar sürüyor
Söz konusu lisans iptali kararı, ülkede parlamento seçimlerinin ardından yaşanan siyasi hareketliliğin ortasında geldi. Ermenistan’da 7 Haziran’da yapılan parlamento seçimlerinin ardından, aralarında Samvel Karapetyan liderliğindeki Güçlü Ermenistan Bloku, eski Cumhurbaşkanı Robert Koçaryan’ın Ermenistan İttifakı ve Gagik Carukyan’ın Müreffeh Ermenistan Partisi’nin de bulunduğu yedi siyasi oluşum, 19 Haziran’da seçim sonuçlarının yeniden incelenmesi talebiyle Anayasa Mahkemesine başvurdu. Ermenistan Anayasa Mahkemesi, bu başvuruları 21 Haziran’da görüşmeye başladı.
Seçimlerden Başbakan Nikol Paşinyan’ın liderliğindeki Sivil Sözleşme Partisi birinci çıkarken, muhalefet partileri oy verme sürecinde organize usulsüzlükler yapıldığını savunuyor.
Güçlü Ermenistan Bloku, Ermenistan Merkezi Seçim Komisyonunun 14 Haziran tarihli kararının iptal edilmesini ve seçimlerin ikinci turunun düzenlenmesini talep ediyor.
Amerika6 gün öncePeter Thiel’in gizli cemiyeti: “Dialog”
Görüş2 hafta önceYeni Delhi’den Yükselen Ses: BRICS’in Yeni Dünya Düzeni Manifestosu
Asya7 gün önceÇKP, ‘Xi Jinping’in Parti İnşası Üzerine Düşüncesi’ni resmi doktrin ilan etti
Dünya Basını2 hafta önceİran’ın Yeni Büyük Stratejisi
Görüş1 hafta önceSavaşın kısa tarihi ve senaryolar – 5
Ortadoğu1 hafta önceİran, ABD ile varılan anlaşmanın detaylarını açıkladı
Asya2 hafta önceGüney Kore’de askeri istihbarat teşkilatına tarihi darbe
Görüş2 hafta önceSavaşın kısa tarihi ve senaryolar – 4











