Bizi Takip Edin

Diplomasi

Trump, Pekin’den Xi’ye bolca övgü ancak az sayıda kazanımla ayrıldı

Yayınlanma

ABD Başkanı Donald Trump, ev sahibi Xi Jinping’e iki gün boyunca övgüler yağdırmasına rağmen, diplomatik ve ticari konularda somut kazanımlar elde edemeden cuma günü Pekin’den ayrıldı.

Trump’ın, Amerika’nın başlıca stratejik ve ekonomik rakibine yaptığı bu ziyaret —bir ABD başkanının 2017’deki son ziyaretinden bu yana ilk ziyaret— kritik ara seçimler öncesinde düşen onay oranlarını güçlendirecek somut sonuçlar elde etmeyi amaçlıyordu.

Zirve, askeri törenden, özel yemeğe ve gizli bahçe turuna kadar çeşitli seremonilerle doluydu; ancak kapalı kapılar ardında Xi, Trump’a Çin’in en önemli meselesi olan Tayvan’ın yanlış yönetilmesi hâlinde bunun çatışmaya dönüşebileceği yönünde sert bir uyarıda bulundu.

Trump bu konuda yorum yapmayı reddetti ve ziyaret boyunca alışılmadık ölçüde temkinli davrandı; doğaçlama açıklamaları ise büyük ölçüde Xi’nin sıcaklığı ve liderlik konumunu övmeye odaklandı.

Trump, Çin liderlerinin ofislerine ev sahipliği yapan eski bir imparatorluk bahçesi olan Zhongnanhai yerleşkesinde, menüsünde ıstakoz topları ve Kung Pao usulü deniz tarağı içeren yemekten önce yaptıkları son görüşmede Xi’ye, “İnanılmaz bir ziyaret oldu. Bence bundan çok sayıda iyi sonuç çıktı,” dedi.

Trump, Boeing uçak satışı gibi daha acil iş dünyası kazanımları ararken, Xi uzun vadeli bir sıfırlama sürecini ve Washington ile istikrarlı ticari ilişkileri sürdürmeye yönelik bir mutabakatı öne çıkardı; bu da iki tarafın farklı önceliklerini ortaya koydu.

ABD ve Çin zirve hakkında nasıl iki farklı hikaye anlattı?

İRAN KONUSUNDA
SOMUT ADIM YOK

Liderler cuma günü çay için bir araya gelmeden hemen önce, Çin Dışişleri Bakanlığı, ABD ve İsrail’in İran’la yürüttüğü savaşa ilişkin hayal kırıklığını ortaya koyan sert bir açıklama yayımladı.

Bakanlık, “Hiç yaşanmaması gereken bu çatışmanın devam etmesi için hiçbir neden yok,” dedi ve Çin’in, enerji arzını ve küresel ekonomiyi sekteye uğratan bu savaşta bir barış anlaşmasına varılmasına yönelik çabaları desteklediğini ekledi.

Zhongnanhai’de Trump, liderlerin İran’ı görüştüklerini ve “çok benzer” düşündüklerini söyledi; ancak Xi yorum yapmadı.

Trump’ın, Çin’i İran üzerindeki nüfuzunu kullanarak bir anlaşmaya varılması için devreye girmeye çağırması bekleniyordu. Ancak analistler, İran’ın Pekin için ABD’ye karşı stratejik bir denge unsuru olarak taşıdığı değer nedeniyle Xi’nin Tahran’a sert baskı yapmaya istekli olacağından şüphe duyuyor.

Perşembe günkü görüşmelere ilişkin kısa bir ABD özeti, Beyaz Saray’ın liderlerin, bir zamanlar küresel petrol ve gazın beşte birinin geçtiği İran açıklarındaki Hürmüz Boğazı’nı yeniden açma yönündeki ortak arzusu olarak nitelendirdiği noktayı ve Xi’nin Orta Doğu’ya bağımlılığını azaltmak için Amerikan petrolü satın almaya görünürde ilgi duyduğunu vurguladı.

Brookings Institution’da dış politika uzmanı olan Patricia Kim, “Dikkat çekici olan, Çin’in İran konusunda herhangi bir somut şey yapacağına dair hiçbir taahhüdünün olmaması,” dedi.

BOEING HİSSELERİ
YETERSİZ BULUNAN ANLAŞMA ÜZERİNE DÜŞTÜ

ABD’li yetkililer, tarım ürünleri satışı konusunda da anlaşmalara vardıklarını ve gelecekteki ticareti yönetmeye yönelik mekanizmaların kurulmasında ilerleme sağladıklarını söyledi; iki tarafın 30 milyar dolarlık hassas olmayan ürün belirlemesi bekleniyor.

Ancak anlaşmalara ilişkin ayrıntılar sınırlıydı ve CEO Jensen Huang’ın geziye son anda dramatik biçimde dahil olmasına rağmen, Nvidia’nın gelişmiş H200 yapay zekâ çiplerinin Çin’e satışı konusunda bir atılım olduğuna dair hiçbir işaret yoktu.

Trump, Fox News’e Çin’in 200 adet Boeing BA.N uçağı sipariş etmeyi kabul ettiğini söyledi; bu, Çin’in yaklaşık on yıldır ABD yapımı ticari uçaklara yönelik ilk alımı olacaktı. Ancak bu rakam, piyasaların beklediği yaklaşık 500 uçağın oldukça gerisinde kaldı ve Boeing hisseleri yüzde 4’ten fazla düştü.

Çin hisseleri de yatırımcıların zirvenin pek az sonuç ürettiğini fark etmesiyle geriledi.

Trump ayrıca, Çin’in Nisan 2025’te Trump’ın gümrük tarifeleri yağmuruna karşılık hayati öneme sahip minerallere ihracat kontrolleri getirmesinden bu yana ilişkileri zorlayan nadir toprak elementleri arzı sorununa resmî bir çözüm bulunmadan ayrıldı. İki günlük zirve haberlerinde Çin devlet medyası bu meseleden bir kez bile söz etmedi.

Liderler geçen ekim ayında Washington’ın gümrük tarifelerini düşürmesi, Çin’in de nadir toprak elementlerinin akışını sürdürmesi karşılığında bir ateşkes üzerinde anlaşmış olsa da, Pekin’in kontrolleri ABD’li çip üreticileri ve havacılık-uzay şirketleri için kıtlıklara yol açtı.

Trump’a eşlik eden ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, cuma günü Bloomberg TV’ye yaptığı açıklamada, bu ateşkesin yılın ilerleyen dönemindeki sona erme tarihinden sonra uzatılıp uzatılmayacağına bile henüz karar verilmediğini söyledi.

Brookings’ten Kim, böyle bir uzatmanın zirvenin başarısı açısından “en temel ölçüt” olacağını söyledi.

Xi Jinping, Nvidia, Tesla ve Apple CEO’larına Çin’in ‘daha da geniş bir şekilde açılacağını’ söyledi

TAYVAN KONUSUNDA SERT UYARI

Xi’nin Trump’a, Tayvan meselesinin yanlış yönetilmesinin çatışmaya yol açabileceğini söylemesi, dostane ve rahat görünen bir zirve sırasında keskin bir uyarı niteliği taşıdı.

Tayvan, ilişkilerde uzun süredir bir gerilim noktası olmayı sürdürüyor. Ada, hem Birleşmiş Milletler hem de ABD tarafından Çin’in bir parçası olarak görülmesine rağmen, pratikte Washington Tayvan’ı Çin’e karşı bir koz olarak kullanıyor ve adayı silahlandırıyor. Pekin ada ile “yeniden birleşmek” için askerî güç kullanma ihtimalini dışlamazken, ABD de Tayvan’ın savunmasını güçlendirmeye devam ediyor.

Trump’la birlikte seyahat eden Dışişleri Bakanı Marco Rubio, NBC News’e, “ABD’nin Tayvan konusundaki politikası bugün itibarıyla değişmiş değildir,” dedi. Tayvan Dışişleri Bakanı Lin Chia-lung, cuma günü desteğini ifade ettiği için ABD’ye teşekkür etti.

Rubio, Trump’ın Xi ile görüşmesinde, Hong Konglu meşhur medya patronu Jimmy Lai’nin Asya finans merkezinin en büyük ulusal güvenlik davasında şubat ayında 20 yıl hapis cezasına çarptırılmasını da gündeme getirdiğini söyledi.

Xi’den Trump’a uyarı: ABD-Çin ilişkileri Tayvan’a bağlı

İSTİKRAR VURGUSU

ABD Başkanı Trump, Çin ziyareti ile ilgili olarak “harika birkaç gün geçirdik” dedi, büyük ticaret anlaşmaları yaptığını söyledi. Ancak Batı medyasına göre, açıklamalar Trump’ın bu iyimser tutumunu tam olarak yansıtmıyor.

Toplamda iki ülke arasındaki konularda büyük çaplı somut atılımların olmamasına rağmen, her iki taraf da Xi’nin “dünyanın en önemli ilişkisi” olarak nitelediği ilişkide daha istikrarlı bir zemine oturulmasını memnuniyetle karşıladı.

Xi, perşembe günkü devlet ziyafetinde, bu ilişkiye atıf yaparak “bunu yürütmek ve asla berbat etmemek zorundayız,” dedi.

Çin Dışişleri Bakanlığı, cuma günü yayınladığı bir açıklamada, Xi-Trump görüşmelerinin dünyaya “istikrar” sağladığını dile getirdi.

Diplomasi

Hindistan, Rusya’dan petrol alımında rekor kırdı

Yayınlanma

Kpler verilerine göre Hindistan’ın Rusya’dan petrol ve kömür ithalatı, Ortadoğu’daki savaş ve sevkiyat aksaklıkları nedeniyle haziran ayında rekor seviyelere ulaştı. Rusya’dan yapılan günlük petrol sevkiyatının haziranda 2,55 milyon varile çıkması beklenirken, Moskova Avustralya’yı geride bırakarak Hindistan’ın ikinci en büyük kömür tedarikçisi konumuna yükseliyor.

Hindistan, İran’da yaşanan gerilim nedeniyle tedarik zincirinde meydana gelen aksamalar ve yükselen fiyatlar karşısında Rusya’dan petrol ve kömür ithalatını artırıyor.

Reuters haber ajansının uluslararası analiz şirketi Kpler verilerine dayandırdığı habere göre, Rusya’dan Hindistan’a yapılan sevkiyatlar haziran ayında rekor düzeylere ulaştı.

Kpler tahminlerine göre, Rusya’nın Hindistan’a petrol sevkiyatı haziran ayında günlük 2,55 milyon varille rekor düzeye yükselecek.

Bu miktar, mayıs ayındaki günlük 2,13 milyon varillik sevkiyatı ve Mayıs 2023’teki günlük 2,16 milyon varillik düzeyi geride bırakıyor.

Rusya’nın Hindistan’ın haziran ayındaki toplam ithalatı içindeki payı ise yüzde 50’nin hemen altında gerçekleşecek. Bu oran, Ortadoğu’daki çatışmanın başladığı 28 Şubat öncesindeki üç aylık dönemde ortalama yüzde 23 seviyesindeydi.

Hindistan’ın Rus petrolüne yönelmesi, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatmasının ardından piyasadaki arzı artırmak amacıyla ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin alımlara yönelik yaptırımları geçici olarak kaldırmasını izledi.

Ancak yaptırımlardan muafiyet süresi 17 Haziran’da sona erdi ve ABD Hazine Bakanlığı tarafından uzatılmadı.

Reuters, bu durumun Rus petrolü alımlarında azalmaya yol açabileceğini, ancak sürecin gidişatının Hindistan rafinerilerinin ve yetkililerinin Ortadoğu ülkelerinden sevkiyatlara dönme konusundaki istekliliğine bağlı olacağını belirtiyor.

Kpler öngörülerine göre, Suudi Arabistan’dan yapılan ithalatın haziran ayında günlük 349 bin varil seviyesinde kalması bekleniyor. Bu miktar, savaş öncesindeki üç aylık dönemde günlük ortalama 832 bin varil düzeyindeydi.

İthalat artışı Rus kömüründe de gözleniyor. Haziran ayında tüm kalitelerde Rus kömürü ithalatının, mayıs ayındaki 3,27 milyon tona kıyasla 3,16 milyon ton olarak gerçekleşmesi bekleniyor.

Her iki ay da geçen yılın mayıs ayında kaydedilen 3,76 milyon tonluk zirvenin ardından sırasıyla tarihin en yüksek ikinci ve üçüncü değerleri olarak kayda geçecek.

Rusya’nın haziran ayında Avustralya’yı geride bırakarak, Çin’den sonra dünyanın en büyük ikinci kömür ithalatçısı olan Hindistan’a en çok kömür sağlayan ikinci ülke konumuna geleceği tahmin ediliyor.

Ajansın değerlendirmesine göre Rusya, Hindistan’ın temel kömür tedarikçisi olma rolünü korumaya devam edecek; ancak Rus petrolünün gelecekteki alımları, ABD’nin Moskova’ya yönelik yaptırım politikasını olası sıkılaştırma adımlarına bağlı olacak.

Yeni Delhi petrol sevkiyatının yaptırımlardan etkilenmeyeceğini açıkladı

Hindistan Dışişleri Bakanı Subrahmanyam Jaishankar, haziran ayı ortasında yaptığı açıklamada, ülkesinin 2022 yılından bu yana küresel fiyatları dizginlemek amacıyla ABD’nin talebi doğrultusunda Rus petrolü alımlarını artırdığını belirtmişti.

Jaishankar, Rus hammaddesine yönelik Amerikan kısıtlamalarını eleştirerek, bu önlemlere büyük ilkeler süsü verilmemesi çağrısında bulunmuştu.

Hindistan Petrol ve Doğalgaz Bakanlığı Temsilcisi Sujata Sharma da mayıs ayında yaptığı açıklamada, Rusya’dan sevkiyatların devam ettiğini ve ABD’nin yaptırım muafiyetlerine ilişkin kararlarından bağımsız olarak süreceğini kaydetmişti.

Hindistan rafinerileri, 2025 yılında ABD baskısı ve Hindistan mallarına yönelik yüzde 25’lik gümrük tarifesi tehdidi nedeniyle Rusya’dan yaptıkları ithalatı azaltarak Suudi Arabistan ve Irak’a yönelmişti.

Ancak Reuters’ın verilerine göre, Ortadoğu’daki savaşın ve Hürmüz Boğazı’ndaki ablukanın ardından Hindistan firmaları mart ayı başında Rus petrolü alımlarını yeniden artırdı.

Rusya’nın Yeni Delhi Büyükelçisi Denis Alipov nisan ayı sonunda yaptığı açıklamada, Hindistan’ın kabul etmeye hazır olduğu miktarda hammaddeyi tedarik etmeye hazır olduklarını duyurmuştu.

Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov da daha sonra yaptığı açıklamada, Moskova’nın Hindistan’a enerji taşıyıcıları sevkiyatına ilişkin anlaşmalara bağlı kaldığını doğrulamıştı.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

Honduras uyuşturucu çeteleriyle mücadele için Ukrayna’dan İHA alacak

Yayınlanma

Honduras Devlet Başkanı Nasry Asfura, organize suçla mücadele ve sınır güvenliğini sağlamak amacıyla Ukrayna’dan insansız hava araçları satın almayı planladıklarını açıkladı. Geçen hafta Kiev’i ziyaret eden Asfura, Ukrayna’nın yüksek teknolojik ekipmanlarıyla uyuşturucu kaçakçılığına karşı destek sağlayabileceğini belirtti.

Honduras Devlet Başkanı Nasry Asfura, AFP’ye verdiği mülakatta, ülkesinin sınırlarını korumak ve uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele etmek amacıyla Ukrayna’dan insansız hava araçları satın almayı planladığını duyurdu.

Asfura, yüksek teknolojik ekipmanlar aracılığıyla organize suçla daha etkin mücadele etmeyi hedeflediklerini belirterek, “Sınırlarımızı korumak, sınırlarımızda etkin güvenliği sağlamak ve yüksek teknolojik ekipmanlarla organize suçla mücadele etmek için insansız hava araçlarından bahsediyoruz” ifadesini kullandı.

Honduras lideri, Ukrayna’nın sınırların daha da güçlendirilmesi ve uyuşturucu kaçakçılığıyla mücadele süreçlerinde ülkesine yardımcı olabileceğini kaydetti.

Geçen hafta Ukrayna’nın başkenti Kiev’e resmi bir ziyarette bulunan Asfura ile bir araya gelen Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Honduraslı mevkidaşına Ukrayna’nın bu alandaki deneyimlerinden yararlanmayı teklif etti.

Ukrayna lideri Zelenskiy, haziran ayında Baltık ülkeleri üzerindeki insansız hava aracı sorununa çözüm olarak “drone anlaşması” önerisinde bulunmuş ve Ukrayna’nın İHA koruması konusundaki uzman ekiplerini her an bu bölgeye göndermeye hazır olduğunu ifade etmişti.

Rusya Güvenlik Konseyi Sekreter Yardımcısı Aleksey Şevtsov ise ilkbahar aylarında yaptığı açıklamada, Ukrayna’ya ait insansız hava araçlarının Polonya ve Baltık ülkelerinin hava sahasından engelsiz şekilde geçtiğini ifade etmişti.

Uyuşturucu kartelleri Ukrayna’yı drone okulu olarak kullanıyor

Okumaya Devam Et

Diplomasi

Ermenistan’da en büyük kumarhane olan Shangri La kapatıldı

Yayınlanma

Ermenistan Ekonomi Bakanlığı, muhalefet lideri Gagik Carukyan’a ait Onira Club şirketinin kumarhane işletme lisansını usulsüzlük gerekçesiyle iptal etti. Kararın, ülkede gerçekleştirilen parlamento seçimlerinin ardından muhalefetin sonuçlara itiraz ettiği ve Anayasa Mahkemesinin süreci incelediği bir dönemde alınması dikkati çekti.

Ermenistan Ekonomi Bakanı Gevorg Papoyan, muhalefetteki Müreffeh Ermenistan Partisi’nin lideri Gagik Carukyan’a ait Onira Club şirketinin kumarhane işletme lisansının iptal edilmesine yönelik kararı imzaladı.

Sputnik Ermenistan’ın aktardığı gelişmeye göre iptal kararı, başkent Erivan yakınlarında bulunan ve ülkenin en büyük kumarhanesi olan Shangri La’yı kapsıyor.

Bakan Papoyan, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı açıklamada, lisans iptaline gerekçe olarak Mart 2026’da gerçekleştirilen denetimlerde tespit edilen usulsüzlükleri gösterdi.

Yapılan incelemelerde, şirketin sunduğu finansal raporlar ile oyun makinelerinin sayaçlarındaki fiili veriler arasında tutarsızlıklar belirlendi. Papoyan, kumarhane yönetimi tarafından sunulan verilerin tahrif edildiğini ve yanlış bilgiler içerdiğini kaydetti.

Tüketicilerin ve kamu yararının korunması amacıyla hemen yürürlüğe girdiği belirtilen karara karşı, Ermenistan mevzuatı uyarınca iki ay içinde idari yoldan veya Ermenistan İdari Mahkemesinde dava açılarak itiraz edilebilecek.

Onira Club şirketine kumarhane işletme lisansı, ilk olarak 1 Ocak 2014 tarihinde Ermenistan Maliye Bakanlığı tarafından verilmişti.

Şirketin lisansı daha önce 2020 yılında, üçüncü çeyreğe ait devlet harcının dörtte birinin ödenmemesi gerekçesiyle de iptal edilmiş, ancak şirket daha sonra gerekli izinleri yeniden alarak faaliyetine devam etmişti.

Eski Ermenistan Cumhurbaşkanı Robert Koçaryan’a yurt dışına çıkış yasağı

Seçim sonuçlarına yönelik itirazlar sürüyor

Söz konusu lisans iptali kararı, ülkede parlamento seçimlerinin ardından yaşanan siyasi hareketliliğin ortasında geldi. Ermenistan’da 7 Haziran’da yapılan parlamento seçimlerinin ardından, aralarında Samvel Karapetyan liderliğindeki Güçlü Ermenistan Bloku, eski Cumhurbaşkanı Robert Koçaryan’ın Ermenistan İttifakı ve Gagik Carukyan’ın Müreffeh Ermenistan Partisi’nin de bulunduğu yedi siyasi oluşum, 19 Haziran’da seçim sonuçlarının yeniden incelenmesi talebiyle Anayasa Mahkemesine başvurdu. Ermenistan Anayasa Mahkemesi, bu başvuruları 21 Haziran’da görüşmeye başladı.

Seçimlerden Başbakan Nikol Paşinyan’ın liderliğindeki Sivil Sözleşme Partisi birinci çıkarken, muhalefet partileri oy verme sürecinde organize usulsüzlükler yapıldığını savunuyor.

Güçlü Ermenistan Bloku, Ermenistan Merkezi Seçim Komisyonunun 14 Haziran tarihli kararının iptal edilmesini ve seçimlerin ikinci turunun düzenlenmesini talep ediyor.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English