Bizi Takip Edin

Diplomasi

Trump, Pekin’den Xi’ye bolca övgü ancak az sayıda kazanımla ayrıldı

Yayınlanma

ABD Başkanı Donald Trump, ev sahibi Xi Jinping’e iki gün boyunca övgüler yağdırmasına rağmen, diplomatik ve ticari konularda somut kazanımlar elde edemeden cuma günü Pekin’den ayrıldı.

Trump’ın, Amerika’nın başlıca stratejik ve ekonomik rakibine yaptığı bu ziyaret —bir ABD başkanının 2017’deki son ziyaretinden bu yana ilk ziyaret— kritik ara seçimler öncesinde düşen onay oranlarını güçlendirecek somut sonuçlar elde etmeyi amaçlıyordu.

Zirve, askeri törenden, özel yemeğe ve gizli bahçe turuna kadar çeşitli seremonilerle doluydu; ancak kapalı kapılar ardında Xi, Trump’a Çin’in en önemli meselesi olan Tayvan’ın yanlış yönetilmesi hâlinde bunun çatışmaya dönüşebileceği yönünde sert bir uyarıda bulundu.

Trump bu konuda yorum yapmayı reddetti ve ziyaret boyunca alışılmadık ölçüde temkinli davrandı; doğaçlama açıklamaları ise büyük ölçüde Xi’nin sıcaklığı ve liderlik konumunu övmeye odaklandı.

Trump, Çin liderlerinin ofislerine ev sahipliği yapan eski bir imparatorluk bahçesi olan Zhongnanhai yerleşkesinde, menüsünde ıstakoz topları ve Kung Pao usulü deniz tarağı içeren yemekten önce yaptıkları son görüşmede Xi’ye, “İnanılmaz bir ziyaret oldu. Bence bundan çok sayıda iyi sonuç çıktı,” dedi.

Trump, Boeing uçak satışı gibi daha acil iş dünyası kazanımları ararken, Xi uzun vadeli bir sıfırlama sürecini ve Washington ile istikrarlı ticari ilişkileri sürdürmeye yönelik bir mutabakatı öne çıkardı; bu da iki tarafın farklı önceliklerini ortaya koydu.

ABD ve Çin zirve hakkında nasıl iki farklı hikaye anlattı?

İRAN KONUSUNDA
SOMUT ADIM YOK

Liderler cuma günü çay için bir araya gelmeden hemen önce, Çin Dışişleri Bakanlığı, ABD ve İsrail’in İran’la yürüttüğü savaşa ilişkin hayal kırıklığını ortaya koyan sert bir açıklama yayımladı.

Bakanlık, “Hiç yaşanmaması gereken bu çatışmanın devam etmesi için hiçbir neden yok,” dedi ve Çin’in, enerji arzını ve küresel ekonomiyi sekteye uğratan bu savaşta bir barış anlaşmasına varılmasına yönelik çabaları desteklediğini ekledi.

Zhongnanhai’de Trump, liderlerin İran’ı görüştüklerini ve “çok benzer” düşündüklerini söyledi; ancak Xi yorum yapmadı.

Trump’ın, Çin’i İran üzerindeki nüfuzunu kullanarak bir anlaşmaya varılması için devreye girmeye çağırması bekleniyordu. Ancak analistler, İran’ın Pekin için ABD’ye karşı stratejik bir denge unsuru olarak taşıdığı değer nedeniyle Xi’nin Tahran’a sert baskı yapmaya istekli olacağından şüphe duyuyor.

Perşembe günkü görüşmelere ilişkin kısa bir ABD özeti, Beyaz Saray’ın liderlerin, bir zamanlar küresel petrol ve gazın beşte birinin geçtiği İran açıklarındaki Hürmüz Boğazı’nı yeniden açma yönündeki ortak arzusu olarak nitelendirdiği noktayı ve Xi’nin Orta Doğu’ya bağımlılığını azaltmak için Amerikan petrolü satın almaya görünürde ilgi duyduğunu vurguladı.

Brookings Institution’da dış politika uzmanı olan Patricia Kim, “Dikkat çekici olan, Çin’in İran konusunda herhangi bir somut şey yapacağına dair hiçbir taahhüdünün olmaması,” dedi.

BOEING HİSSELERİ
YETERSİZ BULUNAN ANLAŞMA ÜZERİNE DÜŞTÜ

ABD’li yetkililer, tarım ürünleri satışı konusunda da anlaşmalara vardıklarını ve gelecekteki ticareti yönetmeye yönelik mekanizmaların kurulmasında ilerleme sağladıklarını söyledi; iki tarafın 30 milyar dolarlık hassas olmayan ürün belirlemesi bekleniyor.

Ancak anlaşmalara ilişkin ayrıntılar sınırlıydı ve CEO Jensen Huang’ın geziye son anda dramatik biçimde dahil olmasına rağmen, Nvidia’nın gelişmiş H200 yapay zekâ çiplerinin Çin’e satışı konusunda bir atılım olduğuna dair hiçbir işaret yoktu.

Trump, Fox News’e Çin’in 200 adet Boeing BA.N uçağı sipariş etmeyi kabul ettiğini söyledi; bu, Çin’in yaklaşık on yıldır ABD yapımı ticari uçaklara yönelik ilk alımı olacaktı. Ancak bu rakam, piyasaların beklediği yaklaşık 500 uçağın oldukça gerisinde kaldı ve Boeing hisseleri yüzde 4’ten fazla düştü.

Çin hisseleri de yatırımcıların zirvenin pek az sonuç ürettiğini fark etmesiyle geriledi.

Trump ayrıca, Çin’in Nisan 2025’te Trump’ın gümrük tarifeleri yağmuruna karşılık hayati öneme sahip minerallere ihracat kontrolleri getirmesinden bu yana ilişkileri zorlayan nadir toprak elementleri arzı sorununa resmî bir çözüm bulunmadan ayrıldı. İki günlük zirve haberlerinde Çin devlet medyası bu meseleden bir kez bile söz etmedi.

Liderler geçen ekim ayında Washington’ın gümrük tarifelerini düşürmesi, Çin’in de nadir toprak elementlerinin akışını sürdürmesi karşılığında bir ateşkes üzerinde anlaşmış olsa da, Pekin’in kontrolleri ABD’li çip üreticileri ve havacılık-uzay şirketleri için kıtlıklara yol açtı.

Trump’a eşlik eden ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer, cuma günü Bloomberg TV’ye yaptığı açıklamada, bu ateşkesin yılın ilerleyen dönemindeki sona erme tarihinden sonra uzatılıp uzatılmayacağına bile henüz karar verilmediğini söyledi.

Brookings’ten Kim, böyle bir uzatmanın zirvenin başarısı açısından “en temel ölçüt” olacağını söyledi.

Xi Jinping, Nvidia, Tesla ve Apple CEO’larına Çin’in ‘daha da geniş bir şekilde açılacağını’ söyledi

TAYVAN KONUSUNDA SERT UYARI

Xi’nin Trump’a, Tayvan meselesinin yanlış yönetilmesinin çatışmaya yol açabileceğini söylemesi, dostane ve rahat görünen bir zirve sırasında keskin bir uyarı niteliği taşıdı.

Tayvan, ilişkilerde uzun süredir bir gerilim noktası olmayı sürdürüyor. Ada, hem Birleşmiş Milletler hem de ABD tarafından Çin’in bir parçası olarak görülmesine rağmen, pratikte Washington Tayvan’ı Çin’e karşı bir koz olarak kullanıyor ve adayı silahlandırıyor. Pekin ada ile “yeniden birleşmek” için askerî güç kullanma ihtimalini dışlamazken, ABD de Tayvan’ın savunmasını güçlendirmeye devam ediyor.

Trump’la birlikte seyahat eden Dışişleri Bakanı Marco Rubio, NBC News’e, “ABD’nin Tayvan konusundaki politikası bugün itibarıyla değişmiş değildir,” dedi. Tayvan Dışişleri Bakanı Lin Chia-lung, cuma günü desteğini ifade ettiği için ABD’ye teşekkür etti.

Rubio, Trump’ın Xi ile görüşmesinde, Hong Konglu meşhur medya patronu Jimmy Lai’nin Asya finans merkezinin en büyük ulusal güvenlik davasında şubat ayında 20 yıl hapis cezasına çarptırılmasını da gündeme getirdiğini söyledi.

Xi’den Trump’a uyarı: ABD-Çin ilişkileri Tayvan’a bağlı

İSTİKRAR VURGUSU

ABD Başkanı Trump, Çin ziyareti ile ilgili olarak “harika birkaç gün geçirdik” dedi, büyük ticaret anlaşmaları yaptığını söyledi. Ancak Batı medyasına göre, açıklamalar Trump’ın bu iyimser tutumunu tam olarak yansıtmıyor.

Toplamda iki ülke arasındaki konularda büyük çaplı somut atılımların olmamasına rağmen, her iki taraf da Xi’nin “dünyanın en önemli ilişkisi” olarak nitelediği ilişkide daha istikrarlı bir zemine oturulmasını memnuniyetle karşıladı.

Xi, perşembe günkü devlet ziyafetinde, bu ilişkiye atıf yaparak “bunu yürütmek ve asla berbat etmemek zorundayız,” dedi.

Çin Dışişleri Bakanlığı, cuma günü yayınladığı bir açıklamada, Xi-Trump görüşmelerinin dünyaya “istikrar” sağladığını dile getirdi.

Diplomasi

UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Yayınlanma

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.

FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.

Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.

UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.

Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.

Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.

Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.

Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.

Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.

Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.

Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.

En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.

POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

Yayınlanma

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.

Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.

Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.

Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.

ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.

Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.

Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.

Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.

Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.

Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.

GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.

Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.

Okumaya Devam Et

Diplomasi

Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Yayınlanma

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.

Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.

The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.

ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.

Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu

Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.

Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.

Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.

Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.

Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.

Okumaya Devam Et

Çok Okunanlar

English