Diplomasi
Yatırımcılar Trump-Xi zirvesinin ardından istikrara oynarken, İran savaşı endişeleri sürüyor

ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasındaki zirvede “stratejik istikrar”a odaklanılması, Çin piyasaları açısından Çin-ABD jeopolitik risklerini hafifletecek; ancak ticaret konusunda az ilerleme sağlanması ve İran savaşı, yatırımcı coşkusunu sınırlı tutacak.
Trump’ın 2017’den bu yana Pekin’e yaptığı ilk ziyaret, cuma günü ticaret konusunda büyük bir atılım ya da iki aydan uzun süredir küresel piyasaları sarsan ABD-İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaşı sona erdirmek için somut bir atılım olmadan sona erdi.
Yatırımcıların zirveden beklentileri sınırlı olsa da görüşmelerin, Washington ile Tahran arasındaki çalkantılı müzakereler sürerken enerji fiyatlarını yükselten savaşın çözümüne yönelik bir yol haritası sunabileceğini ummuşlardı.
Çin yuanı pazartesi günü dolar karşısında yaklaşık iki haftanın en düşük seviyesine gerilerken, yatırımcıların odağı zirveden, enflasyon endişeleri ve İran savaşı ile ilgili gerilimlere dair yeni işaretlerin tetiklediği küresel tahvil satış dalgasına kaydı.
Çin hisseleri, cuma günü yüzde 1’den fazla gerilemesinin ardından pazartesi günü büyük ölçüde yatay seyretti; küresel piyasalara riskten kaçış havası hâkim oldu.
BNP Paribas’ın Asya-Pasifik nakit hisse senedi araştırmaları başkanı William Bratton, zirvenin hisse yatırımcıları için kısa vadede somut kazanımlar getirmesinin düşük ihtimal olduğunu, ancak jeopolitik riskin azaltılması açısından uzun vadeli sonuçların olumlu olduğunu söyledi.
Bratton, “Bu da yatırımcıların risk algılarını değiştirmeli ve ABD sermayesini Çin yatırım fırsatlarının göreli cazibesini yeniden değerlendirmeye teşvik edebilir,” dedi.
“Ne de olsa ABD’li yatırımcıların yılbaşından bu yana Çin hisselerine yönelik kademeli olarak daha olumlu bir tutum benimsediğini gördük ve ABD-Çin ikili ilişkileri istikrar kazandıkça ya da belki daha doğru bir ifadeyle daha öngörülebilir hâle geldikçe bunun devam etmesini bekliyoruz” diye ekledi.
Pazartesi günü zirveye verilen sönük piyasa tepkisi, Çin’in büyümesinin nisanda ivme kaybettiğini gösteren verilerin ardından da geldi; sanayi üretimi ve perakende satışlar beklentilerin belirgin biçimde altında kaldı.
Capital Economics analistleri, bardağın dolu tarafını gören yorumun şu olduğunu belirtti: Büyük bir atılım sağlanmamış olsa da zirve ticaret ateşkesini pekiştirmeye yardımcı oldu ve yakın vadede yeni bir tırmanma riskini azalttı.
Analistler bir notta, “Trump’ın Xi’yi eylülde ABD’yi ziyaret etmeye davet etmiş olması da iki tarafın önümüzdeki aylarda iyi geçinme ihtimalini artırıyor,” dedi.
‘SIKI ŞEKİLDE YÖNETİLEN RAKİPLER’
Yatırımcılar, görüşmelerin Orta Doğu’da bir barış anlaşmasının yolunu açmaya yardımcı olabileceğini ummuştu. Ancak İran petrolünün en büyük alıcısı olan Çin’in çatışmada ağırlığını koyacağına dair net bir işaret vermemesi nedeniyle piyasalar yenilenen türbülansa karşı temkinli.
Analistler, iki ülke arasındaki jeopolitik farklılıkların, Washington ve Pekin’in İran savaşı ile normalde dünya petrolünün ve sıvılaştırılmış doğal gazının yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı konusundaki zıt tutumlarıyla açıkça ortaya çıktığını söyledi.
Trump, Xi’nin Tahran’ın kritik su yolunu yeniden açması gerektiği konusunda mutabık kaldığını söyledi; Xi ise Trump ile İran hakkında yaptığı görüşmelere dair yorum yapmadı. Çin Dışişleri Bakanlığı, bunu “asla yaşanmaması gereken, devam etmesi için hiçbir gerekçesi olmayan” bir çatışma olarak nitelendirdi.
Saxo’nun baş yatırım stratejisti Charu Chanana, ticaret, Tayvan ya da İran çatışması konusunda net bir takip adımı olmadan toplantının bir “olay değil” gibi görülme riski taşıdığını söyledi: duyarlılık açısından faydalı, ancak piyasa arka planını değiştirmek için yeterli değil.
Chanana, “Riskin hâlâ bulunduğu yer burası,” dedi. “Yatırımcılar, İran çatışmasının petrol fiyatlarını yüksek, enflasyon beklentilerini yapışkan ve tahvil getirilerini daha uzun süre yüksek tutma ihtimalini olduğundan düşük fiyatlıyor olabilir” diye ekledi.
Ayrı olarak analistler, Xi’nin Trump’a adanın yanlış yönetilmesinin iki güç arasında çatışmaya yol açabileceğini söylemesinin ardından Tayvan’ın ABD-Çin ilişkilerinde önemli bir faktör olmaya devam edeceğini belirtti.
İsviçreli özel banka EFG International ekonomisti Sam Jochim, Trump’ın Tayvan’a 14 milyar dolarlık silah satışını onaylayıp onaylamamasının önem taşıyacağını söyledi.
Jochim, “Böyle bir hamle, onun Xi ile ilişkisini istikrarsızlaştırma potansiyeline sahip olur,” dedi.
Trump da cuma günü Tayvan’a büyük bir silah satışını sürdürüp sürdürmeyeceğine karar vermediğini söyleyerek bir miktar belirsizlik yarattı.
ABD ile Çin arasında karşılıklı misilleme niteliğindeki tırmanışlar dizisinin ardından varılan ticaret ateşkesinin bu yılın ilerleyen dönemlerinde sona ermesi bekleniyor ve zirve sırasında tarifelere ilişkin netlik olmaması yatırımcı duyarlılığı üzerinde baskı oluşturdu.
Görüşmelerden çıkan en büyük tek somut sonuç olarak öne çıkarılan anlaşma bile yatırımcıları hayal kırıklığına uğrattı: Boeing hisseleri, Trump’ın perşembe günü Çin’in şirketten 200 uçak satın alacağını söylemesinin ardından düştü; bu sayı analistlerin beklediğinden çok daha düşüktü.
Ticaret cephesindeki sınırlı ilerlemeye rağmen Nomura’nın baş Çin ekonomisti Ting Lu, iki günlük zirveyi “ekonomik ve siyasi risk sınırlama” egzersizi olarak nitelendirdi ve bunun her iki lider için de kısa vadeli istikrar sağladığını belirtti.
Lu, Trump’ın ekimde ikili için kullandığı bir terime atıfla, “2026’nın geri kalanında G2 güçleri, rakip olmak zorundalarsa en azından öngörülebilir, işlemsel ve sıkı şekilde yönetilen rakipler olmaya karar verdi,” dedi.
Diplomasi
UEFA, FIFA’nın özelleştirilmesi halinde Dünya Kupası’nı boykot edecek

Avrupa futbolunun yönetim organı olan UEFA, FIFA’nın ticari faaliyetlerinin bir kısmını özelleştirmeye yönelik öneriyi kabul etmesi halinde, oybirliğiyle Dünya Kupası’nı boykot etme kararı aldı.
FIFA salı günü, ticari faaliyetlerini özel bir kuruluşa devretmeyi öngören bir öneri yayınladı.
Bu öneride, ABD Başkanı Donald Trump’ın damadı Jared Kushner’ın kardeşi Josh Kushner’ın CEO’su olduğu Thrive Capital’in baş yatırımcı olarak adı geçti.
UEFA, yaptığı açıklamada, “Dünya Kupası bir yatırım ürünü olarak değerlendirilemez. Hiçbir kısmı asla özel yatırımcılara devredilmemelidir. Dünya Kupası satılık değildir,” demişti.
Teklifin kabul edilmesi için FIFA’nın 211 üye federasyonunun çoğunluğunun desteği gerekiyor.
Fakat teklif Avrupa genelinde yoğun eleştirilere maruz kaldı. UEFA, yalnızca 55 üye federasyondan oluşuyor.
Açıklamada, “FIFA Dünya Kupası futbola aittir. Her zaman da öyle kalacaktır. Avrupa’nın söz hakkı olduğu sürece, Dünya Kupası asla satılık olmayacaktır,” denildi.
Avrupa Birliği Spor Komiseri Glenn Micallef, X’te yaptığı açıklamada, “UEFA’nın bu açıklamasını memnuniyetle karşılıyorum ve tutumunu tam olarak destekliyorum,” dedi ve “Avrupa futbol federasyonlarının yönetişim konusunda öncülük etmesinden gurur duyduğunu” ekledi.
Çarşamba günü komisyon üyesi, “rekabet hukuku hususları” gerekçesiyle FIFA’nın önerisini soruşturma tehdidinde bulunmuştu.
Kadınlar U-20 Dünya Kupası eylül ayında düzenlenecek ve FIFA planlarından vazgeçmezse, bu turnuva Avrupa futbol federasyonlarının boykotu sonuna kadar sürdürme kararlılığının ilk sınavı olabilir.
Kadınlar ve erkekler U-17 Dünya Kupaları da 2026’nın ilerleyen aylarında düzenlenecek.
En son 2023’te İspanya’nın kazandığı tam kadro Kadınlar Dünya Kupası ise 2027’de Brezilya’da gerçekleştirilecek.
POLITICO Çarşamba günü yayınladığı haberde, Avrupa futbolunun yönetim organındaki bir dizi üst düzey yetkilinin, mevcut görev süresi gelecek yıl sona erecek olan FIFA Başkanı Gianni Infantino’ya karşı Katarlı Nasır el-Halifi’yi aday çıkarmayı planladığını bildirmişti.
Diplomasi
ABD, BAE destekli çip üreticisi GlobalFoundries’e fon sağlayacak

GlobalFoundries, ABD hükümetinin daha verimli yapay zeka veri merkezlerini desteklemek amacıyla silikon fotonik teknolojisinin araştırma ve geliştirme çalışmalarını güçlendirmek üzere çip üreticisine 300 milyon dolarlık bir hibe vereceğini duyurdu.
Bu hibe, Washington’un Çin ile arasındaki küresel rekabette konumunu güçlendirmeye çalıştığı bir dönemde, ABD Başkanı Donald Trump’ın CHIPS Yasası kapsamındaki araştırma fonlarını kritik yarı iletken teknolojilerine yöneltme çabasının bir parçası.
Yönetim daha önce yarı iletken üretim ekipmanları için 150 milyon dolar ve kuantum bilişim için 2 milyar dolar tahsis etmişti.
Silikon fotonik, çipler arasında veri aktarımı için elektrik sinyalleri yerine ışığı kullanır ve bu sayede yapay zeka sistemleri için daha yüksek bant genişliği ve daha düşük güç tüketimi sağlar.
ABD Ticaret Bakanlığı’ndan sağlanan bu fon, veri aktarım hızlarını ve enerji verimliliğini daha da artırmak amacıyla silikon fotoniği yapay zeka işlemcileriyle doğrudan entegre eden bir teknoloji olan “ortak paketlenmiş optik” alanındaki gelişmeleri desteklemeyi de amaçlıyor.
Silikon fotoniği ve gelişmiş optik paketleme tedarik zincirinin büyük bir kısmı şu anda ABD dışında yoğunlaşmış durumda.
Bu alandaki başlıca üreticiler arasında Tayvanlı TSMC ve İsrailli Tower Semiconductor yer alıyor.
Çarşamba günü açıklanan 300 milyon dolarlık fon, GlobalFoundries’e 2024 yılında Malta (New York) ve Burlington’da (Vermont) fabrikalar kurması için tahsis edilen 1,5 milyar dolarlık önceki fonu tamamlayacak.
Teknoloji Direktörü Gregg Bartlett, Reuters’a verdiği demeçte yeni fonun, GlobalFoundries’in halihazırda ürettiği çiplerin yanı sıra optik bileşenlerin üretimi ve paketlenmesi için bu tesislerde kullanılacak yeni malzemeler ve teknikler üzerine yapılacak araştırmalara destek olacağını söyledi.
Bartlett, “Çıplak silikon yonga plakasından başlayarak, ABD’de kalitesi kanıtlanmış ve test edilmiş bir optik modül sevk edebilme yeteneğine sahip, uçtan uca hizmet sunan tek bir şirketin olması, bizim için benzersiz bir yetkinlik olduğunu düşünüyoruz,” dedi.
GlobalFoundries, veri aktarım hızlarını saniyede 400 gigabite çıkarmayı ve mevcut nesil uygulamalara kıyasla enerji verimliliğini beş katına çıkarmayı hedeflediğini açıkladı.
Abu Dabi varlık fonu Mubadala, GlobalFoundries’in yaklaşık %73’üne sahip. ABD Ticaret Bakanlığı ise ayrı bir anlaşma kapsamında bu çip üreticisinin yaklaşık %1’lik hissesini alacak.
Diplomasi
Kiev’de vurulan İHA fabrikasının ABD’li şirkete ait olduğu bildirildi

Rusya’nın Kiev’de imha ettiğini açıkladığı insansız hava aracı fabrikasının ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir şirkete ait olduğu bildirildi. The Guardian gazetesi, Terminal Autonomy adlı firmanın Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla yüksek hassasiyetli İHA’lar ürettiğini aktardı. Şirket, yapay zeka kontrollü mühimmatların cephede aktif olarak kullanıldığını belirtiyor.
Rusya ordusunun Ukrayna’nın başkenti Kiev’de düzenlediği hava saldırılarında imha edilen insansız hava aracı (İHA) fabrikasının, ABD’nin Delaware eyaletinde kayıtlı bir Amerikan şirketine ait olduğu bildirildi.
The Guardian gazetesinin kaynaklara dayandırdığı haberine göre, Terminal Autonomy adlı şirket, yönlendirme sistemleri parazit ve sinyal kesicilere karşı korumalı olan ve Rusya topraklarının derinliklerine saldırı düzenlemek amacıyla tasarlanan yüksek hassasiyetli İHA’lar üretiyor.
ABD’de 2023 yılında tescil edilen Terminal Autonomy şirketinin internet sitesinde, firmanın yapay zeka ile kontrol edilen dolanan mühimmatlar ve yüksek hassasiyetli mühimmatlar kullandığı, bunların “ön cephede düşman kuvvetlerine karşı halihazırda aktif biçimde uygulandığı” bilgisi yer alıyor.
Rusya Savunma Bakanlığı tesisin hedef alındığını duyurmuştu
Rusya Savunma Bakanlığı, 26 Temmuz’a bağlanan gece Kiev’in güneybatısında İHA montaj ve depolama alanının vurulduğunu açıklamıştı. Bakanlık, Ukraynalı ve Amerikalı uzmanların katılımıyla bu tesiste aylık bin adede kadar İHA üretimi yapıldığını bildirdi.
Bakanlığın açıklamasında, bu tesiste AQ-400 Scythe (“Kosa”) ve AQ-100 Bayonet (“Ştık”) tipi saldırı İHA’ları ile RQ-100 Scout (“Skaut”) tipi keşif İHA’larının üretildiği kaydedildi.
Aynı gece Kiev’de İHA ve yedek parça üretimi yapan “Smart Intelligent Systems” (“Smart intellidjent sistem”) işletmesinin de vurulduğu aktarıldı. Rusya Savunma Bakanlığı, Ukrayna başkenti ile Odessa bölgesindeki Çernomorsk liman altyapı tesislerine grup saldırısı düzenlendiğini duyurdu.
Rusya Savunma Bakanlığı, saldırıların yalnızca Ukrayna’nın askeri ve enerji tesisleri ile bunlarla bağlantılı altyapıya yönelik gerçekleştirildiğini vurguluyor.
Öte yandan Financial Times gazetesi, Ukraynalı yetkililere dayandırdığı haberinde, ABD ve Fransa’nın Rusya topraklarına yönelik İHA saldırılarının planlanmasında Ukrayna’ya istihbarat sağladığını yazmıştı.
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 1
Diplomasi3 gün öncePaşinyan’dan Moskova’ya demiryolu resti
Avrupa2 hafta önceBurnham resmen Birleşik Krallık Başbakanı oluyor
Dünya Basını6 gün önceGlazyev yazdı: Hibrit dünya savaşının devam etmesinin nedenleri üzerine – 2
Avrupa2 hafta önceAlmanya, silahlanmak için borçlanıyor
Dünya Basını6 gün önceEski NATO yetkilisi Kujat’tan nükleer kış uyarısı
Asya2 hafta önceDeepSeek kullanıcılarının özel sohbetleri Google’a sızdı
Dünya Basını1 hafta önceProf. Pape: İran savaş öncesinden daha güçlü












